H πατρική ζεστασιά στη φροντίδα του παιδιού πριν ακόμη αυτό αποκτήσει μόνιμες αναμνήσεις, μπορούν να αφήσουν μετρήσιμα βιολογικά αποτυπώματα.
- Μια αμερικανική μελέτη συνδέει τη συναισθηματική σύνδεση του πατέρα με το βρέφος με τη σωματική υγεία του παιδιού στη σχολική ηλικία. Η πατρική ζεστασιά και συμμετοχή αφήνουν μετρήσιμα βιολογικά αποτυπώματα που παραμένουν ορατά για χρόνια.
- Η έρευνα βασίστηκε σε 399 οικογένειες, με βιντεοσκοπήσεις των αλληλεπιδράσεων γονέων-παιδιών σε ηλικία 10 και 24 μηνών. Ειδικοί αξιολόγησαν τη ζεστασιά, την ανταπόκριση και τη συνεργασία των γονέων κατά την ανατροφή του παιδιού.
- Παιδιά πατέρων που ήταν λιγότερο συναισθηματικά συνδεδεμένοι στη βρεφική ηλικία, παρουσίασαν στα επτά τους χρόνια αυξημένους δείκτες φλεγμονής και χειρότερη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, συνδέοντας τη συμπεριφορά με μελλοντικούς κινδύνους υγείας.
- Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η συμπεριφορά του πατέρα επιδρά καθοριστικά στη συνολική οικογενειακή ισορροπία. Ενώ η μητέρα αποτελεί συχνά το σημείο αναφοράς, ο πατέρας λειτουργεί ως παράγοντας που ενισχύει ή διαταράσσει αυτή τη σταθερότητα.
Η εικόνα του πατέρα που αλλάζει πάνες, νανουρίζει το μωρό ή παίζει μαζί του εξακολουθεί σε πολλές κοινωνίες να αντιμετωπίζεται ως κάτι συμπληρωματικό στη μητρότητα. Η φροντίδα των παιδιών θεωρείται συχνά αυτονόητη ευθύνη της μητέρας, ενώ η συμμετοχή του πατέρα παρουσιάζεται ως μια πολύτιμη αλλά προαιρετική συνεισφορά. Ωστόσο, δεκαετίες επιστημονικής έρευνας αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο αυτή την αντίληψη, αποκαλύπτοντας ότι ο ρόλος του πατέρα δεν είναι απλώς υποστηρικτικός, αλλά καθοριστικός για την ανάπτυξη και την ευημερία των παιδιών.
Μετρήσιμα βιολογικά αποτυπώματα μέχρι και τη σχολική ηλικία
Μια νέα αμερικανική μελέτη έρχεται τώρα να προσθέσει ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι στο παζλ. Σύμφωνα με τα ευρήματα ερευνητών του Πανεπιστημίου Πενσιλβάνιας, η συναισθηματική σύνδεση ενός πατέρα με το βρέφος του κατά τον πρώτο χρόνο ζωής μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού, αλλά και τη σωματική του υγεία πολλά χρόνια αργότερα. Τα αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Health Psychology, υποδεικνύουν ότι η πατρική ζεστασιά και η ενεργή συμμετοχή στη φροντίδα του παιδιού πριν ακόμη αυτό αποκτήσει μόνιμες αναμνήσεις, μπορούν να αφήσουν μετρήσιμα βιολογικά αποτυπώματα που παραμένουν ορατά μέχρι και τη σχολική ηλικία.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι πατέρες που ήταν συναισθηματικά διαθέσιμοι και προσεκτικοί απέναντι στα βρέφη τους πριν από τα πρώτα γενέθλια των παιδιών είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν συνεργατική και αρμονική σχέση με τη μητέρα του παιδιού τα επόμενα χρόνια. Αυτό το κλίμα συνεργασίας μέσα στην οικογένεια συνδέθηκε στη συνέχεια με καλύτερους δείκτες σωματικής υγείας όταν τα παιδιά έφτασαν στην ηλικία των επτά ετών.
«Όλοι μέσα στην οικογένεια παίζουν σημαντικό ρόλο»
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι η επίδραση αυτή φάνηκε να σχετίζεται κυρίως με τον πατέρα. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν αντίστοιχη σύνδεση ανάμεσα στη ζεστή συμπεριφορά της μητέρας κατά τη βρεφική ηλικία και στους βιολογικούς δείκτες υγείας των παιδιών αρκετά χρόνια αργότερα. Η διαπίστωση αυτή εξέπληξε ακόμη και τους ίδιους τους επιστήμονες, καθώς αρχικά θεωρούσαν ότι οι επιδράσεις των δύο γονέων θα ήταν περίπου ισοδύναμες.
«Όλοι μέσα στην οικογένεια παίζουν σημαντικό ρόλο», δήλωσε ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Άλπ Αϊτούγκλου από το Τμήμα Βιοσυμπεριφορικής Υγείας του Πανεπιστημίου Πενσιλβάνιας. «Οι μητέρες είναι συχνά οι βασικοί φροντιστές και τα παιδιά βρίσκονται σε μια περίοδο εξαιρετικά ταχείας ανάπτυξης. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι στις οικογένειες όπου υπάρχει πατέρας στο σπίτι, οι μπαμπάδες επηρεάζουν το οικογενειακό περιβάλλον με τρόπους που μπορούν να υποστηρίξουν ή να υπονομεύσουν την υγεία του παιδιού για πολλά χρόνια».
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από το πρόγραμμα Family Foundations, μια μακροχρόνια ερευνητική πρωτοβουλία που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 399 οικογένειες με το πρώτο τους παιδί. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων προερχόταν από οικογένειες με σχετικά υψηλό μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο.
Οι ερευνητές επισκέπτονταν τις οικογένειες όταν τα παιδιά ήταν 10 και 24 μηνών και κατέγραφαν σε βίντεο τις αλληλεπιδράσεις γονέων και παιδιών κατά τη διάρκεια παιχνιδιού. Στη συνέχεια ειδικά εκπαιδευμένοι αξιολογητές ανέλυαν το υλικό, εξετάζοντας στοιχεία όπως η ταχύτητα ανταπόκρισης των γονέων, η ζεστασιά που εξέπεμπαν, η καταλληλότητα των αντιδράσεών τους και ο τρόπος με τον οποίο συνεργάζονταν μεταξύ τους κατά την ανατροφή του παιδιού.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι σε ορισμένες οικογένειες οι γονείς λειτουργούσαν ως ομάδα, εναλλάσσοντας φυσικά τους ρόλους τους και υποστηρίζοντας ο ένας τον άλλον. Σε άλλες περιπτώσεις, αντίθετα, υπήρχε ανταγωνισμός για την προσοχή του παιδιού. Όταν ο ένας γονέας επιχειρούσε να μονοπωλήσει το ενδιαφέρον του παιδιού, ο άλλος συχνά αποσυρόταν από τη διαδικασία αλληλεπίδρασης.
Όταν τα παιδιά έφτασαν στην ηλικία των επτά ετών, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα αίματος προκειμένου να εξετάσουν μια σειρά από βιοδείκτες που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία. Ανάμεσα σε αυτούς περιλαμβάνονταν τα επίπεδα χοληστερόλης, οι μηχανισμοί ρύθμισης του σακχάρου στο αίμα και δείκτες φλεγμονής που συνδέονται με τη λειτουργία του ήπατος και του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ένα ενδιαφέρον μοτίβο
Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ένα ενδιαφέρον μοτίβο. Οι πατέρες που ήταν λιγότερο προσεκτικοί και λιγότερο συναισθηματικά συνδεδεμένοι με τα παιδιά τους όταν αυτά ήταν 10 μηνών εμφάνιζαν αργότερα μεγαλύτερες δυσκολίες στη συν-γονεϊκότητα. Συχνά είτε ανταγωνίζονταν τη μητέρα για την προσοχή του παιδιού είτε απομακρύνονταν από τις οικογενειακές αλληλεπιδράσεις.
Τα παιδιά αυτών των οικογενειών παρουσίαζαν αυξημένα επίπεδα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, δείκτη που σχετίζεται με τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, καθώς και υψηλότερες τιμές της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης, ενός δείκτη φλεγμονής που συνδέεται με μελλοντικούς κινδύνους για την υγεία.
Η καθηγήτρια Χάνα Σράιερ, μία από τις συγγραφείς της μελέτης, επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν κάτι που συχνά παραβλέπεται. «Κανείς δεν θα εκπλαγεί ακούγοντας ότι η ζεστή και κατάλληλη συμπεριφορά απέναντι στα παιδιά είναι καλή για εκείνα», αναφέρει.
«Αυτό που ίσως εκπλήσσει είναι ότι η συμπεριφορά ενός πατέρα πριν το μωρό αποκτήσει μόνιμες αναμνήσεις μπορεί να επηρεάζει την υγεία του όταν βρίσκεται ήδη στη δεύτερη τάξη του δημοτικού. Γνωρίζουμε ότι οι οικογενειακές δυναμικές επηρεάζουν την ανάπτυξη και την ψυχική υγεία. Τώρα βλέπουμε ότι επηρεάζουν και τη σωματική υγεία με τρόπους που εξελίσσονται επί χρόνια».
Το εύρημα σχετικά με τις μητέρες δημιούργησε πολλά ερωτήματα στους ερευνητές. Η καθηγήτρια Τζένιφερ Γκράχαμ-Ένγκελαντ εκτιμά ότι η εξήγηση ίσως βρίσκεται ακριβώς στον παραδοσιακό καταμερισμό των ρόλων μέσα στην οικογένεια. «Στις οικογένειες με δύο γονείς, όπως αυτές που συμμετείχαν στη μελέτη, η μητέρα είναι συχνά ο βασικός φροντιστής», εξηγεί. «Ίσως λοιπόν η συμπεριφορά της να θεωρείται το φυσιολογικό σημείο αναφοράς της οικογένειας, ενώ ο πατέρας λειτουργεί περισσότερο ως παράγοντας που είτε ενισχύει αυτή την ισορροπία είτε τη διαταράσσει».
Η παρατήρηση αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη αλλαγή που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στην επιστημονική βιβλιογραφία. Ενώ παλαιότερα η έρευνα επικεντρωνόταν σχεδόν αποκλειστικά στη σχέση μητέρας-παιδιού, οι σύγχρονες μελέτες αναδεικνύουν όλο και περισσότερο τη μοναδική συμβολή των πατέρων. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η ενεργή παρουσία του πατέρα συνδέεται με καλύτερη γλωσσική ανάπτυξη, αυξημένες κοινωνικές δεξιότητες, μεγαλύτερη σχολική επιμονή και χαμηλότερα ποσοστά ψυχικών διαταραχών κατά την εφηβεία.
Η νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει μια ακόμη διάσταση σε αυτή την εικόνα, συνδέοντας για πρώτη φορά τόσο καθαρά την πατρική συμπεριφορά με βιολογικούς δείκτες υγείας. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η επίδραση δεν προκύπτει απαραίτητα επειδή οι πατέρες προσφέρουν κάτι περισσότερο από τις μητέρες, αλλά επειδή επηρεάζουν καθοριστικά τη συνολική λειτουργία του οικογενειακού συστήματος. Όταν ο πατέρας είναι παρών, υποστηρικτικός και συνεργατικός, δημιουργείται ένα πιο σταθερό περιβάλλον που μειώνει το άγχος και ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας για όλα τα μέλη της οικογένειας.
- Oλες οι ειδήσεις
- Σήμερα ψηφίζεται η ρύθμιση για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη -Μικρότερες δόσεις, ταχύτερη αποπληρωμή, ποιοι υπάγονται
- Θλίψη στη Μυτιλήνη για τη γιατρό που πέθανε λίγες ημέρες μετά τον τοκετό -Επιδεινώθηκε ραγδαία η υγεία της
- Συνελήφθησαν δύο Έλληνες στο αεροδρόμιο της Ζυρίχης -Έρχονταν από Ταϊλάνδη στην Αθήνα με 40 κιλά κάνναβης