Πατέρας και γιος Μπάκλαντ, επιστήμονες αμφότεροι, δεν αρκέστηκαν να μελετούν ζώα, να τα ταξινομούν ή να τα παρατηρούν. Ήθελαν να γνωρίζουν και πώς γεύονται.
- Ο γεωλόγος Ουίλιαμ Μπάκλαντ, καθηγητής στην Οξφόρδη, ήταν γνωστός για τις θεατρικές του παραδόσεις και την πεποίθησή του πως «το στομάχι κυβερνά τον κόσμο», μια φιλοσοφία που αντικατόπτριζε την αδιάκοπη αλυσίδα της φύσης και της επιβίωσης.
- Η διατροφική του περιέργεια τον οδήγησε να δοκιμάζει εξωτικά πλάσματα, από ποντίκια μέχρι κροκόδειλους, ενώ η πιο διάσημη ιστορία τον θέλει να καταπίνει την ταριχευμένη καρδιά του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας.
- Ο γιος του, Φράνσις, τον ξεπέρασε σε εκκεντρικότητα, μεγαλώνοντας ανάμεσα σε εξωτικά ζώα και διατηρώντας στην Οξφόρδη μια κατοικίδια αρκούδα, την οποία έντυνε με ακαδημαϊκή τήβεννο και την έπαιρνε μαζί του σε κοινωνικές συγκεντρώσεις.
- Ο Φράνσις προσπάθησε να δώσει επιστημονική διάσταση στις γευστικές του περιπέτειες ιδρύοντας την «Εταιρεία Εγκλιματισμού». Παράλληλα, συνέβαλε σημαντικά στην προστασία των βρετανικών αλιευμάτων, υποστηρίζοντας την υπεύθυνη αλιεία και τις ιχθυοκαλλιέργειες.
Στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν η Βρετανία βρισκόταν στο απόγειο της επιστημονικής της αυτοπεποίθησης και η εξερεύνηση του φυσικού κόσμου αποτελούσε σχεδόν... εθνικό σπορ [ας πούμε, θυμηθείτε τον Δαρβίνο...], δύο άνδρες αποφάσισαν να προσεγγίσουν τη ζωολογία με έναν τρόπο που ακόμη και σήμερα προκαλεί έκπληξη.
Ο πατέρας και ο γιος Μπάκλαντ, ο διακεκριμένος γεωλόγος και παλαιοντολόγος Ουίλιαμ Μπάκλαντ και ο φυσιοδίφης Φράνσις Μπάκλαντ, δεν αρκέστηκαν να μελετούν τα ζώα, να τα ταξινομούν ή να τα παρατηρούν. Ήθελαν να γνωρίζουν και πώς γεύονται.
Να φάνε σχεδόν κάθε ζώο που μπορούσαν να βρουν
Αποτέλεσμα αυτής της ιδιόρρυθμης περιέργειας ήταν να αποκτήσουν μια θέση στη διεθνή επιστημονική ιστορία ως οι άνθρωποι που επιχείρησαν να φάνε σχεδόν κάθε ζώο που μπορούσαν να βρουν. Σκαντζόχοιρους, στρουθοκαμήλους, δελφίνια, καμηλοπαρδάλεις, κροκόδειλους, φίδια, ελέφαντες, θαλάσσιους γυμνοσάλιαγκες, ακόμη και τμήματα... ανθρώπινων λειψάνων πέρασαν από το τραπέζι τους σε μια εποχή όπου η επιστήμη, η περιέργεια και η εκκεντρικότητα συχνά συνυπήρχαν με τρόπους που σήμερα μοιάζουν αδιανόητοι.
«Το στομάχι κυβερνά τον κόσμο»
Η ιστορία ξεκινά με τον Ουίλιαμ Μπάκλαντ, μια από τις πιο ιδιόρρυθμες φυσιογνωμίες της βρετανικής επιστήμης. Γεννημένος το 1784, ο Μπάκλαντ εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους γεωλόγους και παλαιοντολόγους της εποχής του. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, συνέβαλε καθοριστικά στη μελέτη των απολιθωμάτων και υπήρξε από τους πρώτους επιστήμονες που αναγνώρισαν τη σημασία των προϊστορικών ζώων στην κατανόηση της ιστορίας της Γης.
Ωστόσο, η φήμη του δεν οφειλόταν μόνο στις επιστημονικές του ανακαλύψεις. Οι φοιτητές του θυμούνταν τις θεατρικές παραδόσεις του, κατά τις οποίες εισέβαλλε στις αίθουσες διδασκαλίας κρατώντας κρανία ύαινων ή απολιθωμένα οστά και φώναζε ερωτήσεις στους έκπληκτους ακροατές.
Σε μία από τις πιο διάσημες στιγμές του, κρατώντας ένα κρανίο ύαινας μπροστά σε ένα αμφιθέατρο γεμάτο φοιτητές, φώναξε: «Τι κυβερνά τον κόσμο;». Όταν ένας νεαρός απάντησε διστακτικά ότι δεν γνώριζε, ο Μπάκλαντ αναφώνησε: «Το στομάχι κυβερνά τον κόσμο. Οι μεγάλοι τρώνε τους μικρούς και οι μικροί τρώνε όσους είναι ακόμη μικρότεροι».
Για τον ίδιο, η φράση αυτή δεν ήταν απλώς αστείο. Αντικατόπτριζε μια ολόκληρη φιλοσοφία για τη φύση, την επιβίωση και την αδιάκοπη αλυσίδα της ζωής.
Η κατοικία του στην Οξφόρδη έμοιαζε περισσότερο με μουσείο φυσικής ιστορίας παρά με οικογενειακό σπίτι. Παντού υπήρχαν απολιθώματα, οστά, σκελετοί, γεμισμένα ζώα και παράξενα αντικείμενα. Στις τσέπες του κουβαλούσε συχνά δόντια μαμούθ, απολιθωμένα περιττώματα και κομμάτια οστών, ενώ ανάμεσα στα κατοικίδιά του συγκαταλέγονταν φίδια, κουκουβάγιες, γεράκια, κουνάβια, χελώνες, βάτραχοι, γάτες, σκύλοι και μια εξημερωμένη ύαινα ονόματι Μπίλι.
Η πιο παράξενη πτυχή της προσωπικότητάς του, ωστόσο, ήταν η διατροφική του περιέργεια. Ο Μπάκλαντ είχε αποφασίσει ότι για να γνωρίσει πραγματικά το ζωικό βασίλειο έπρεπε να δοκιμάσει όσα περισσότερα πλάσματα μπορούσε. Στα τραπέζια που παρέθετε σε συναδέλφους και φίλους σέρβιρε σκαντζόχοιρους, κρέας δελφινιού, στρουθοκάμηλο, κροκόδειλο και διάφορα άλλα εξωτικά είδη.
Ιδιαίτερη αδυναμία είχε στα ποντίκια πάνω σε φρυγανισμένο ψωμί, ενώ σε κάποια φάση είχε δηλώσει ότι ο τυφλοπόντικας ήταν το πιο αηδιαστικό πλάσμα που είχε φάει ποτέ. Αργότερα, όμως, αναθεώρησε όταν δοκίμασε μια μεγάλη μύγα, θεωρώντας ότι εκείνη ήταν ακόμη χειρότερη γαστρονομική εμπειρία.
Η καρδιά του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας
Η πιο διάσημη ιστορία του σχετίζεται με την καρδιά του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας. Μετά τη Γαλλική Επανάσταση, η ταριχευμένη καρδιά του «Βασιλιά Ήλιου» είχε αλλάξει πολλά χέρια μέχρι να φτάσει στην κατοχή του λόρδου Χάρκορτ, φίλου του Μπάκλαντ. Όταν κάποια στιγμή ο Χάρκορτ παρουσίασε το λείψανο μέσα σε ένα ασημένιο κουτί, ο Μπάκλαντ φέρεται να το άρπαξε και να το κατάπιε.
Η πιο γνωστή εκδοχή της ιστορίας τον θέλει να δηλώνει: «Έχω φάει πολλά παράξενα πράγματα στη ζωή μου, αλλά ποτέ την καρδιά ενός βασιλιά». Είτε η ιστορία είναι απολύτως ακριβής είτε όχι, έχει περάσει στη βρετανική λαογραφία ως ένα από τα πιο παράδοξα περιστατικά στην ιστορία της επιστήμης.
Παρά τις ιδιορρυθμίες του, ο Μπάκλαντ υπήρξε σημαντικός επιστήμονας. Ανακάλυψε μερικά από τα αρχαιότερα ανθρώπινα λείψανα που είχαν βρεθεί μέχρι τότε στη Βρετανία, συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης γεωλογίας και αργότερα έγινε ακόμη και κοσμήτορας του Αβαείου του Ουέστμινστερ.
Όχι όλοι, βέβαια, δεν τον εκτιμούσαν. Ο Κάρολος Δαρβίνος τον περιέγραψε κάποτε ως «χυδαίο και τραχύ άνθρωπο», υπονοώντας ότι πολλές από τις εκκεντρικότητές του αποσκοπούσαν περισσότερο στη δημοσιότητα παρά στην επιστήμη.
Ο γιος του κατάφερε να τον ξεπεράσει
Αν ο Ουίλιαμ Μπάκλαντ ήταν παράξενος, ο γιος του Φράνσις Τρέβελιαν Μπάκλαντ κατάφερε να τον ξεπεράσει.
Γεννημένος το 1826, ο Φράνσις μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η συνύπαρξη με εξωτικά ζώα αποτελούσε καθημερινότητα. Σε ηλικία μόλις επτά ετών, όπως περιγράφει ο ίδιος στα ημερολόγιά του, ο πατέρας του τον έβαλε να ιππεύσει μια θαλάσσια χελώνα που κολυμπούσε σε διακοσμητική λίμνη του Κολεγίου Christ Church στην Οξφόρδη. Ως επιβράβευση, του επετράπη να βοηθήσει στην αποκεφάλιση του ζώου στην κουζίνα του κολεγίου. Το κεφάλι της χελώνας, μάλιστα, διατηρήθηκε αργότερα στη συλλογή του μικρού Φράνσις.
Η πρώτη καταγεγραμμένη γαστρονομική περιπέτεια του Φράνσις συνέβη όταν ήταν δυόμισι ετών και έφαγε το άκρο ενός κεριού. Ο πατέρας του τον τιμώρησε βάζοντάς τον μέσα σε έναν αγκαθωτό θάμνο για δέκα λεπτά. Αν είχε φάει ποντίκι, πιθανότατα δεν θα είχε κανένα πρόβλημα.
Όπως και ο πατέρας του, σπούδασε στην Οξφόρδη και ακολούθησε αρχικά τον δρόμο της επιστήμης. Εκπαιδεύτηκε ως χειρουργός, αλλά σύντομα στράφηκε στη φυσική ιστορία και τη συγγραφή. Έγινε ένας από τους δημοφιλέστερους εκλαϊκευτές της επιστήμης στη Βικτωριανή Βρετανία, γράφοντας βιβλία και άρθρα που έκαναν τη φυσιογνωσία και τη ζωολογία προσιτές στο ευρύ κοινό.
Η φήμη του, όμως, βασίστηκε εξίσου στις εκκεντρικότητές του.
Το δωμάτιό του στην Οξφόρδη φιλοξενούσε αετούς, τσακάλια, σκίουρους, φίδια, χελώνες, βάτραχους, χαμαιλέοντες και διάφορα άλλα ζώα. Κάτω από το κρεβάτι του διατηρούσε πτώματα ζώων για ανατομικές μελέτες, ενώ στους τοίχους κρέμονταν σκελετοί και ταριχευμένα δείγματα.
Το πιο διάσημο κατοικίδιό του ήταν μια αρκούδα ονόματι Τιγκ. Ο Φράνσις της φορούσε ακαδημαϊκή τήβεννο και την έπαιρνε μαζί του σε κοινωνικές συγκεντρώσεις και φοιτητικά πάρτι. Η αρκούδα κυκλοφορούσε ελεύθερη στους δρόμους της Οξφόρδης και είχε αποκτήσει σχεδόν θρυλικό καθεστώς μεταξύ των φοιτητών.
Η γαστρονομική του περιέργεια συνέχιζε να διευρύνεται
Στο μεταξύ, η γαστρονομική του περιέργεια συνέχιζε να διευρύνεται.
Στο τραπέζι του σερβίρονταν βρασμένες προβοσκίδες ελεφάντων, πίτες από κρέας ρινόκερου, λαιμοί καμηλοπάρδαλης, κρέας πάνθηρα, βόες, δελφίνια και κάθε λογής εξωτικά ζώα. Όταν πληροφορήθηκε ότι ένας πάνθηρας είχε πεθάνει σε ζωολογικό κήπο, ζήτησε να ξεθαφτεί το πτώμα ώστε να δοκιμάσει το κρέας του. Η ετυμηγορία του ήταν σύντομη: «Δεν ήταν και τόσο καλό».
Σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο Φράνσις προσπαθούσε να δώσει και επιστημονική διάσταση στις διατροφικές του περιπέτειες. Το 1860 ίδρυσε την Εταιρεία Εγκλιματισμού της Βρετανίας, έναν οργανισμό που στόχευε στην εισαγωγή εξωτικών ζώων στη χώρα ώστε να αξιοποιηθούν ως νέες πηγές τροφής.
Τα δείπνα της εταιρείας περιλάμβαναν ζώα από διάφορες γωνιές του πλανήτη: χοίρους από τη Συρία, πρόβατα από την Κίνα, τροπικά πτηνά και άλλα είδη που οι Βρετανοί δεν είχαν δοκιμάσει ποτέ. Ο ίδιος πίστευε ότι το κρέας αλόγου θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική διατροφική λύση, αν και παραδεχόταν ότι η γεύση του ήταν μάλλον απογοητευτική. Αστειευόμενος, πρότεινε να σερβίρεται στους φυλακισμένους.
Παρότι η Εταιρεία Εγκλιματισμού δεν πέτυχε τους στόχους της, ο Φράνσις συνέβαλε ουσιαστικά στην προστασία των βρετανικών αλιευμάτων, υποστηρίζοντας την υπεύθυνη αλιεία και την ανάπτυξη ιχθυοκαλλιεργειών σε μια εποχή όπου η υπεραλίευση είχε ήδη αρχίσει να γίνεται πρόβλημα.
Όταν πέθανε το 1880 σε ηλικία μόλις 54 ετών, οι εφημερίδες της Βρετανίας δημοσίευσαν εκτενή αφιερώματα στη ζωή του. Για δεκαετίες, ωστόσο, η μνήμη του επισκιάστηκε από εκείνη του πατέρα του.
Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες μετά την ακμή τους, οι Μπάκλαντ εξακολουθούν να προκαλούν γοητεία και απορία. Ήταν ταυτόχρονα επιστήμονες, εξερευνητές, εκκεντρικοί συλλέκτες και ακούραστοι γευσιγνώστες του ζωικού βασιλείου. Σε μια εποχή όπου η επιστήμη δεν είχε ακόμη διαχωριστεί πλήρως από την προσωπική περιέργεια και την ιδιορρυθμία, ο Ουίλιαμ και ο Φράνσις Μπάκλαντ κατάφεραν να μετατρέψουν τη βιολογία σε γαστρονομική περιπέτεια και τη φυσική ιστορία σε ένα ατελείωτο, παράδοξο γεύμα.
- Oλες οι ειδήσεις
- Βανς: Επιστρέφουν οι επιθεωρητές για τα πυρηνικά στην Τεχεράνη -«Μεγάλη πρόοδος» στις συνομιλίες με το Ιράν
- Αποθέωση στην επιστροφή του Ομπράντοβιτς -Πάνω από 3.000 οπαδοί στο T-Center, «θα κάνω τα πάντα για αυτόν τον σύλλογο»
- Πώς οι ψηφιακοί νομάδες αναμορφώνουν τον «χάρτη» των ενοικίων στην Ελλάδα -Τι ακίνητα αναζητούν, πόσο μένουν