Oι γιατροί προειδοποιούν ότι «βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια μεγάλη κρίση στην ανδρική υγεία, η οποία δεν λαμβάνει σήμερα την προσοχή που της αξίζει».
- Μεγάλη μετα-ανάλυση αποκαλύπτει δραματική πτώση άνω του 50% στα επίπεδα τεστοστερόνης των ανδρών από το 1972. Η μείωση, που αντιστοιχεί σε πάνω από 1% ετησίως, επιταχύνθηκε μετά το 2000, σηματοδοτώντας κρίση στην ανδρική υγεία.
- Η νέα μελέτη ενισχύει την ανησυχία για τη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων, φέρνοντας το ζήτημα της ανδρικής γονιμότητας στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, με πολιτικές προσωπικότητες να το χαρακτηρίζουν πλέον «υπαρξιακό πρόβλημα».
- Ως πιθανές αιτίες για τη μείωση της τεστοστερόνης εξετάζονται η παχυσαρκία και ο διαβήτης, καθώς και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι όπως η έκθεση σε χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
- Επιστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί για το εάν η πτώση οφείλεται αποκλειστικά στον τρόπο ζωής, ενώ ειδικοί προειδοποιούν το κοινό κατά της αλόγιστης λήψης συμπληρωμάτων τεστοστερόνης, καθώς αυτά μπορεί να επιδεινώσουν την υπογονιμότητα.
Τα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από το ήμισυ μέσα στα τελευταία 50 χρόνια, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση που επαναφέρει στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τη συνολική κατάσταση της ανδρικής αναπαραγωγικής υγείας. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο, με τους ερευνητές να κάνουν λόγο για μια τάση η οποία δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί, καθώς αποτυπώνεται με συνέπεια σε δεδομένα που καλύπτουν σχεδόν μισό αιώνα.
Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση, τα συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μειώθηκαν κατά 54% την περίοδο 1972-2019. Πρόκειται για ένα συμπέρασμα που βασίζεται σε στοιχεία από περισσότερους από 118.000 άνδρες, οι οποίοι συμμετείχαν σε έξι διαφορετικές μακροχρόνιες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στο Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία, τη Φινλανδία και τη Δανία. Κάθε μία από τις επιμέρους έρευνες κατέγραφε ήδη πτωτική πορεία στα επίπεδα της ανδρικής ορμόνης, όμως όταν τα δεδομένα συνδυάστηκαν, η εικόνα έγινε ακόμη πιο εντυπωσιακή, ενώ οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η πτώση φαίνεται να επιταχύνθηκε μετά το 2000.
«Διαπιστώσαμε μείωση μεγαλύτερη του 50% στη συνολική τεστοστερόνη μέσα σε αυτή την περίοδο», δήλωσε ο καθηγητής Χαγκάι Λεβίν από την Σχολή Δημόσιας Υγείας και Κοινοτικής Ιατρικής Braun του Εβραϊκού Πανεπιστημίου Hadassah στο Ισραήλ. «Αυτό αντιστοιχεί σε πτώση μεγαλύτερη από 1% κάθε χρόνο. Δεν πρόκειται για σύμπτωση ούτε για στατιστικό λάθος. Είναι μια εξαιρετικά ισχυρή τάση». Ο ίδιος προειδοποίησε ότι «βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια μεγάλη κρίση στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία, η οποία δεν λαμβάνει σήμερα την προσοχή που της αξίζει».
Μια συζήτηση που απασχολεί τους επιστημονικούς κύκλους
Η νέα μελέτη έρχεται να ενισχύσει μια συζήτηση που τα τελευταία χρόνια απασχολεί έντονα τους επιστημονικούς κύκλους. Η ίδια ερευνητική ομάδα είχε προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον με προηγούμενες εργασίες της, σύμφωνα με τις οποίες ο αριθμός των σπερματοζωαρίων στους άνδρες έχει παρουσιάσει απότομη μείωση τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Το ζήτημα έχει πλέον ξεφύγει από τα στενά όρια της επιστημονικής κοινότητας και έχει περάσει ακόμη και στον δημόσιο διάλογο, με τον Αμερικανό υπουργό Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ να χαρακτηρίζει πρόσφατα τη μείωση της ανδρικής γονιμότητας ως «υπαρξιακό πρόβλημα».
Παρότι η νέα ανάλυση ενισχύει την εικόνα μιας μακροχρόνιας υποχώρησης, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα αίτια παραμένουν σύνθετα. Η τεστοστερόνη δεν αποτελεί μόνο τη βασική ανδρική ορμόνη που σχετίζεται με τη σεξουαλική λειτουργία και την παραγωγή σπέρματος.
Συμβάλλει επίσης στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της οστικής πυκνότητας, της ενεργητικότητας, της διάθεσης και της φυσιολογικής λειτουργίας του μεταβολισμού. Ταυτόχρονα, η σχέση της με τη γενική υγεία είναι αμφίδρομη, καθώς προβλήματα όπως η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης.
Η παχυσαρκία θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες, καθώς η αυξημένη λιπώδης μάζα ενισχύει τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστρογόνα. Ο καθηγητής Λεβίν εκτιμά ότι μεταξύ του ενός τετάρτου και του μισού της συνολικής μείωσης θα μπορούσε να εξηγηθεί από την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει, αυτό δεν αρκεί για να εξηγήσει ολόκληρη την εικόνα.
Οι ερευνητές στρέφουν πλέον την προσοχή τους και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα και βρίσκονται σε πολλά προϊόντα καθημερινής χρήσης, καθώς και οι πιθανές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της αυξανόμενης έκθεσης του ανθρώπου σε δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες.
«Η αναπαραγωγική υγεία αποτελεί έναν πολύ σημαντικό δείκτη της συνολικής υγείας μας», σημείωσε ο Λεβίν. «Ζούμε σε ένα περιβάλλον που δεν είναι ιδανικό, τόσο εξαιτίας της έκθεσής μας σε χημικές ουσίες όσο και λόγω του κλίματος και των συνηθειών του σύγχρονου τρόπου ζωής».
Παρά τα ευρήματα, ορισμένοι επιστήμονες εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί ως προς τα συμπεράσματα. Ο καθηγητής Τσάνα Τζαγιασένα από το Imperial College του Λονδίνου, ειδικός στην αναπαραγωγική ενδοκρινολογία, θεωρεί ότι η μελέτη αποτελεί ένα σημαντικό «σήμα αφύπνισης», καθώς επιβεβαιώνει ότι τα επίπεδα τεστοστερόνης φαίνεται πράγματι να υποχωρούν διαχρονικά. «Το γεγονός ότι αυτές οι μελέτες πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους με πείθει ότι η ανδρική αναπαραγωγική υγεία πιθανότατα επιδεινώνεται», ανέφερε.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, προειδοποιεί ότι η παχυσαρκία και ο διαβήτης ενδέχεται να εξηγούν ακόμη και το σύνολο της παρατηρούμενης πτώσης. «Αυτό που χρειάζεται να διευκρινίσουμε είναι κατά πόσο, πέρα από αυτούς τους παράγοντες, υπάρχουν και περιβαλλοντικές επιδράσεις που συμβάλλουν στο φαινόμενο», σημείωσε.
Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν ότι μέχρι στιγμής τα δεδομένα για την ατμοσφαιρική ρύπανση ή τις ενδοκρινικές χημικές ουσίες παραμένουν αντιφατικά και δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα. Παρ' όλα αυτά, ο καθηγητής Λεβίν υποστηρίζει ότι πρέπει να εφαρμοστεί η αρχή της προφύλαξης. «Δεν χρειάζεται να περιμένουμε βεβαιότητα 95% για να δράσουμε», είπε χαρακτηριστικά. «Οφείλουμε να βρούμε καλύτερους τρόπους προστασίας του πληθυσμού από επικίνδυνες χημικές ουσίες και σήμερα δεν το κάνουμε αρκετά αποτελεσματικά».
Οι ειδικοί εκφράζουν ακόμη μία ανησυχία: ότι η αυξανόμενη δημοσιότητα γύρω από τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να οδηγήσει πολλούς άνδρες στη λανθασμένη εντύπωση πως η λύση είναι η λήψη συμπληρωμάτων τεστοστερόνης. Ο καθηγητής Άλαν Πέισι από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ προειδοποιεί ότι κάτι τέτοιο μπορεί να αποδειχθεί αντιπαραγωγικό. «Η λύση που προωθείται είναι "δώστε τεστοστερόνη"», είπε. «Όμως όταν χορηγείς τεστοστερόνη σε έναν άνδρα, ουσιαστικά διακόπτεις την παραγωγή σπερματοζωαρίων. Το έχω δει επανειλημμένα στην κλινική πράξη».