Η νόσος Αλτσχάιμερ θεωρείται συνήθως μια πάθηση που εμφανίζεται μετά τα 65 έτη, ωστόσο νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια ίσως κάνουν την εμφάνισή τους ακόμη και δύο δεκαετίες νωρίτερα.
Νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση GeroScience, αποκαλύπτει ότι ορισμένοι βιολογικοί δείκτες σε συνδυασμό με ήπιες δυσκολίες αναφορικά με τη μνήμη ενδέχεται να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις της νευροεκφυλιστικής νόσου ήδη από τη μέση ηλικία.
Η πρωτεΐνη που συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ
Οι επιστήμονες μελέτησαν δεδομένα της μακροχρόνιας Μελέτης Dunedin του Πανεπιστημίου του Οτάγκο στη Νέα Ζηλανδία, η οποία παρακολουθεί την ίδια ομάδα ανθρώπων εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια.
Οι συμμετέχοντες ήταν περίπου 45 ετών όταν αξιολογήθηκαν και οι ερευνητές εντόπισαν αυξημένα επίπεδα της τοξικής πρωτεΐνης pTau181, η οποία έχει συνδεθεί με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Παράλληλα, αρκετοί από τους συμμετέχοντες ανέφεραν υποκειμενικές δυσκολίες στη μνήμη και στη σκέψη.
Οι πρωτεΐνες tau είναι γνωστό ότι συσσωρεύονται στον εγκέφαλο και επηρεάζουν σταδιακά τις γνωστικές λειτουργίες. Μέχρι σήμερα θεωρούνταν ότι η διαδικασία αυτή ξεκινά σε μεγαλύτερη ηλικία, όμως τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να αρχίζει ήδη από τη μέση ηλικία.
Οι πρώτες αλλαγές πριν από τη διάγνωση
Η νόσος Αλτσχάιμερ έχει μακρά «προκλινική» περίοδο, κατά την οποία οι αλλοιώσεις στον εγκέφαλο εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ήπιες αλλαγές όπως η συχνότερη αφηρημάδα ή οι προσωπικές ανησυχίες για εξασθένηση της μνήμης ίσως αποτελούν τα πρώτα σημάδια της νόσου, πολύ πριν οι εξετάσεις ή οι απεικονίσεις εγκεφάλου δείξουν ξεκάθαρες αλλοιώσεις.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στη συγκεκριμένη μελέτη η πρωτεΐνη pTau181 δεν συνδέθηκε ακόμη με εμφανείς αλλαγές στις μαγνητικές τομογραφίες ή στις επιδόσεις γνωστικών τεστ, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα βιολογικά σημάδια μπορεί να προηγούνται σημαντικά των κλινικών συμπτωμάτων.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Οι σύγχρονες θεραπείες για το Αλτσχάιμερ μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, αλλά δεν αποκαθιστούν τις γνωστικές λειτουργίες που έχουν ήδη χαθεί.
Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη ανίχνευση θεωρείται κρίσιμη. Εάν οι γιατροί μπορούν να εντοπίζουν άτομα υψηλού κινδύνου πριν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα, τότε ενδέχεται να υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η πρόληψη μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως περισσότερη σωματική άσκηση, κοινωνική δραστηριότητα, έλεγχο της υπέρτασης και αντιμετώπιση προβλημάτων ακοής.
Εξετάσεις αίματος και νέοι βιοδείκτες
Οι επιστήμονες μελετούν πλέον εξετάσεις αίματος που θα μπορούσαν να εντοπίζουν έγκαιρα τους βιοδείκτες της νόσου χωρίς επεμβατικές διαδικασίες.
Εκτός από την pTau181, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η πρωτεΐνη p-tau217. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα επίπεδά της αυξάνονται με σταθερό τρόπο πολλά χρόνια πριν από την εμφάνιση απώλειας μνήμης, ενώ μπορούν να βοηθήσουν ακόμη και στην εκτίμηση του πότε ενδέχεται να ξεκινήσουν τα συμπτώματα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω παρακολούθηση των συμμετεχόντων ώστε να διαπιστωθεί με βεβαιότητα αν οι αυξημένες τιμές αυτών των πρωτεϊνών στη μέση ηλικία οδηγούν πράγματι σε μελλοντική ανάπτυξη της νόσου.