Ιδιωτικό σχολείο βάζει «εκπαιδευτικό βοηθό» τεχνητής νοημοσύνης και βλέπει άλματα στις επιδόσεις των μαθητών

Το βασικό στοιχείο του μοντέλου είναι ότι οι μαθητές περνούν δύο ώρες την ημέρα στην τάξη με έναν βοηθό τεχνητής νοημοσύνης και αξιοποιούν τον υπόλοιπο χρόνο για δραστηριότητες όπως η δημόσια ομιλία και η ομαδική συνεργασία.

Σε ένα ιδιωτικό σχολείο στο Όστιν του Τέξας, ένα πείραμα διδασκαλίας με «ψηφιακό δάσκαλο» παρουσιάζεται ως υπόσχεση για το πώς θα μπορούσε να αλλάξει η σχολική καθημερινότητα. Το σχολείο, που λειτουργεί με την επωνυμία «Άλφα Σκουλ» [Alpha School], υποστηρίζει ότι είδε θεαματική άνοδο στις επιδόσεις των μαθητών του, αφότου ενσωμάτωσε στη διδασκαλία έναν «εκπαιδευτικό βοηθό» τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι υπεύθυνοι, η αλλαγή δεν αφορά απλώς την εισαγωγή μιας νέας εφαρμογής, αλλά έναν συνολικό ανασχεδιασμό της ημέρας: λιγότερες ώρες παραδοσιακών μαθημάτων, περισσότερος χρόνος για δεξιότητες ζωής και για ατομικά σχέδια εργασίας, με στόχο —όπως υποστηρίζουν— οι μαθητές να μαθαίνουν «καλύτερα» και «πιο γρήγορα».

Το βασικό στοιχείο του μοντέλου

Το βασικό στοιχείο του μοντέλου είναι ότι οι μαθητές περνούν δύο ώρες την ημέρα στην τάξη με έναν βοηθό τεχνητής νοημοσύνης και αξιοποιούν τον υπόλοιπο χρόνο για δραστηριότητες όπως η δημόσια ομιλία, ο χρηματοοικονομικός γραμματισμός και η ομαδική συνεργασία. Η συνιδρύτρια του σχολείου, Μακένζι Πράις, περιγράφει την τεχνολογία ως μέσο πλήρους εξατομίκευσης: «Χρησιμοποιούμε έναν εκπαιδευτικό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης και προσαρμοστικές εφαρμογές για να προσφέρουμε μια εντελώς προσωποποιημένη μαθησιακή εμπειρία σε όλους τους μαθητές μας», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι το αποτέλεσμα είναι οι μαθητές να μαθαίνουν «πιο γρήγορα» και «πολύ καλύτερα».

«Στο κορυφαίο 2% της χώρας ως προς τις επιδόσεις»

Η ίδια προχώρησε και σε έναν πιο συγκεκριμένο ισχυρισμό: ότι τα τμήματα του σχολείου βρίσκονται «στο κορυφαίο 2%» της χώρας ως προς τις επιδόσεις. Παρότι τέτοιες διατυπώσεις γεννούν εύλογα ερωτήματα για το πώς μετριέται ακριβώς η «κατάταξη» και με ποια κριτήρια συγκρίνονται μαθητές διαφορετικών περιβαλλόντων, η αφήγηση του σχολείου στηρίζεται στην ιδέα ότι η προσαρμοσμένη διδασκαλία μειώνει την άσκοπη επανάληψη και επιτρέπει στους μαθητές να προχωρούν με τον δικό τους ρυθμό.

Το επιχείρημα ενισχύεται από μαρτυρίες μαθητών. Η 16χρονη Έλ Κριστίν, μαθήτρια του σχολείου, αντιπαραβάλλει τη δική της εμπειρία με εκείνη φίλων της που φοιτούν σε «παραδοσιακά» σχολεία. Όπως λέει, βλέπει συνομηλίκους της να περνούν τη σχολική μέρα και το απόγευμα μέσα στο άγχος, με πολύωρες εργασίες στο σπίτι και με αίσθηση διαρκούς πίεσης.

«Έχουν τόσο πολλά μαθήματα, ξοδεύουν όλο τον χρόνο τους σε σχολικές υποχρεώσεις, είναι τόσο στρεσαρισμένοι και απλώς δυστυχισμένοι», ανέφερε, περιγράφοντας ένα μοντέλο που στηρίζεται στην ποσότητα και όχι στην ουσία. Στο δικό της σχολείο, υποστηρίζει, οι ακαδημαϊκές υποχρεώσεις ολοκληρώνονται σε ένα χρονικό διάστημα τριών ωρών την ημέρα, και μετά ανοίγει χώρος για «χόμπι», δηλαδή προσωπικά σχέδια δημιουργίας που σχετίζονται με ενδιαφέροντα των μαθητών.

Το παράδειγμα που δίνει η ίδια είναι χαρακτηριστικό της λογικής του σχολείου: εργάζεται πάνω σε έναν «ασφαλή ψηφιακό σύμβουλο γνωριμιών» για εφήβους, με βάση τεχνητή νοημοσύνη. Η διατύπωση —πέρα από το προφανές ενδιαφέρον— δείχνει και το πώς η νέα εκπαιδευτική κουλτούρα συνδέεται με την τεχνολογία όχι μόνο ως εργαλείο μάθησης, αλλά και ως πεδίο δημιουργίας.

«Ποιο 16χρονο παιδί έχει χρόνο για κάτι τέτοιο;» διερωτήθηκε, για να καταλήξει ότι γι’ αυτό ακριβώς «είναι φοβερό». Η εικόνα που προκύπτει είναι ένα σχολείο που επιχειρεί να μετακινήσει το βάρος από την «εργασία για το σπίτι» προς την ανάπτυξη δεξιοτήτων και πρωτοβουλιών, καλλιεργώντας την ιδέα ότι η μάθηση δεν τελειώνει με την κάλυψη της ύλης, αλλά μπορεί να μετατραπεί σε έργο και εφαρμογή.

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών δεν καταργείται, αλλά αλλάζει

Οι υποστηρικτές του μοντέλου επιμένουν ότι ο ρόλος των εκπαιδευτικών δεν καταργείται — αλλά αλλάζει. Η Πράις παρουσιάζει την τεχνητή νοημοσύνη ως μηχανισμό που αναλαμβάνει την εξατομικευμένη ακαδημαϊκή πορεία, ενώ οι δάσκαλοι και καθηγητές απελευθερώνουν χρόνο για να δουλέψουν «πρακτικά» με τους μαθητές, προσφέροντας κίνητρο και συναισθηματική υποστήριξη.

«Αυτό είναι πραγματικά η μαγεία στο μοντέλο μας», είπε, επιμένοντας ότι η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τον ανθρώπινο παράγοντα αλλά μετατοπίζει την ανθρώπινη παρουσία σε εκείνα τα σημεία όπου, κατά την άποψή της, είναι πιο κρίσιμη. Πρόκειται για ένα αφήγημα που συναντάται συχνά στις συζητήσεις για την εκπαίδευση και την τεχνολογία: η μηχανή αναλαμβάνει το επαναλαμβανόμενο και μετρήσιμο, ο άνθρωπος μένει για το σύνθετο, το ηθικό και το συναισθηματικό.

Ερωτήματα που δεν απαντώνται εύκολα

Ωστόσο, αυτή η υπόσχεση συνοδεύεται από ερωτήματα που δεν απαντώνται εύκολα. Η εξατομίκευση μπορεί να σημαίνει καλύτερη προσαρμογή στις ανάγκες του μαθητή, αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει σε έναν εκπαιδευτικό κατακερματισμό, όπου ο καθένας ακολουθεί μια διαφορετική διαδρομή χωρίς κοινά σημεία αναφοράς. Η μείωση των ωρών παραδοσιακής διδασκαλίας μπορεί να ελευθερώνει χρόνο για δεξιότητες ζωής, αλλά απαιτεί και αυστηρή εποπτεία για να διασφαλιστεί ότι η γνώση δεν γίνεται αποσπασματική.

Επιπλέον, η συστηματική χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση εγείρει ζητήματα για την ιδιωτικότητα και την προστασία δεδομένων, αφού η «προσωποποιημένη» εμπειρία συχνά προϋποθέτει συλλογή και ανάλυση μεγάλου όγκου στοιχείων για την απόδοση, τις αδυναμίες και τις συνήθειες του μαθητή. Ακόμη κι αν το σχολείο δεν αναφέρεται σε αυτά τα θέματα, αποτελούν αναπόφευκτο μέρος της δημόσιας συζήτησης για τέτοιου είδους μοντέλα.

Το ίδιο ισχύει και για το ζήτημα της ισότητας. Ένα ιδιωτικό σχολείο με «μερικές εκατοντάδες» μαθητές, όπως αναφέρεται ότι είναι σήμερα η δύναμή του, λειτουργεί σε ένα περιβάλλον όπου οι οικογένειες έχουν ήδη τη δυνατότητα επιλογής. Η επιτυχία ενός πειράματος σε αυτή την κλίμακα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να μεταφερθεί χωρίς απώλειες σε δημόσιες δομές με μεγαλύτερη ποικιλία κοινωνικών και μαθησιακών αναγκών.

Από την άλλη, η Πράις υποστηρίζει ότι η ζήτηση αυξάνεται και ότι το σχολείο επεκτείνεται σε όλη την επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών. «Αυτό που βρίσκουμε είναι ότι οι οικογένειες θέλουν αυτή την προσωποποιημένη εκπαιδευτική εμπειρία», είπε, υποστηρίζοντας ότι η αλλαγή «μεταμορφώνει» την εμπειρία που έχουν τα παιδιά από το σχολείο.

Στον πυρήνα της συζήτησης βρίσκεται ένα ερώτημα που επανέρχεται ξανά και ξανά: η τεχνητή νοημοσύνη θα καταστήσει το σχολείο «παρωχημένο» ή θα αποτελέσει ευκαιρία για να ανανεωθεί; Το συγκεκριμένο παράδειγμα υιοθετεί ξεκάθαρα τη δεύτερη εκδοχή, παρουσιάζοντας την τεχνολογία ως επιταχυντή μάθησης και ως μέσο αναδιάταξης προτεραιοτήτων.

Το σχολείο δεν υπόσχεται έναν κόσμο χωρίς εκπαιδευτικούς, αλλά έναν κόσμο όπου οι εκπαιδευτικοί δεν είναι αποκλειστικά φορείς ύλης, αλλά συνοδοί που ενισχύουν κίνητρο, αυτοπεποίθηση και συνεργασία. Αν αυτό το μοντέλο αποδειχθεί βιώσιμο μακροπρόθεσμα, θα κριθεί όχι μόνο από τα ποσοστά των εξετάσεων, αλλά και από το αν οι μαθητές αποκτούν ουσιαστική γνώση, κριτική σκέψη και αίσθηση κοινότητας.

Προς το παρόν, το «Άλφα Σκουλ» παρουσιάζεται ως μια προαναγγελία πιθανών εξελίξεων: λιγότερη σχολική μέρα όπως την ξέρουμε, περισσότερο εξατομικευμένο πρόγραμμα, περισσότερος χρόνος για δεξιότητες και δημιουργία. Η υπόσχεση είναι ελκυστική, ειδικά σε μια εποχή που πολλοί θεωρούν ότι το σχολικό άγχος έχει γίνει δυσανάλογο και οι εργασίες στο σπίτι συχνά μοιάζουν ατελείωτες.

Το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει «καλύτερη» μάθηση χωρίς να δημιουργήσει νέες ανισότητες ή νέους κινδύνους, είναι το μεγάλο στοίχημα. Και αυτό δεν θα το κρίνουν οι δηλώσεις σε τηλεοπτικές εκπομπές, αλλά τα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου, οι διαδικασίες διαφάνειας και η ικανότητα του εκπαιδευτικού συστήματος να ενσωματώσει την καινοτομία χωρίς να χάσει την ανθρωπιά του.