Η απόφαση συνδέεται με δύο στόχους: αφενός, να δοθεί στα πληρώματα ένα εργαλείο για να αποτυπώνουν τη ζωή τους, αφετέρου να επιταχυνθεί η πιστοποίηση σύγχρονου εξοπλισμού για χρήση σε περιβάλλον διαστημικής πτήσης.
Η Εθνική Υπηρεσία Αεροναυτικής και Διαστήματος των Ηνωμένων Πολιτειών αλλάζει μια από τις πιο παγιωμένες πρακτικές της στην καθημερινότητα των αποστολών της: οι αστροναύτες θα μπορούν πλέον να παίρνουν μαζί τους τα προσωπικά τους έξυπνα τηλέφωνα στο Διάστημα.
Η απόφαση, που παρουσιάζεται ως μια «ιστορική πρωτιά» για τον οργανισμό, συνδέεται με δύο στόχους: αφενός να δοθεί στα πληρώματα ένα πιο οικείο εργαλείο για να αποτυπώνουν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια μιας αποστολής, αφετέρου να επιταχυνθεί η πιστοποίηση σύγχρονου εξοπλισμού για χρήση σε περιβάλλον διαστημικής πτήσης.
Μια πιο ανθρώπινη διάσταση στην εικόνα της ζωής στο Διάστημα
Η ανακοίνωση έγινε δημόσια από τον διοικητή της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ, όπου ξεκαθάρισε ότι τα πρώτα πληρώματα που θα επωφεληθούν θα είναι το Πλήρωμα-12 και η αποστολή «Άρτεμις 2», με τις συσκευές τους να ταξιδεύουν «πέρα από τη Γη».
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Άιζακμαν, η νέα πολιτική θα επιτρέψει στους αστροναύτες να καταγράφουν «ιδιαίτερες στιγμές για τις οικογένειές τους» και να μοιράζονται «εικόνες και βίντεο που εμπνέουν» με το κοινό.
Με απλά λόγια, η NASA επιχειρεί να δώσει πιο ανθρώπινη, λιγότερο απρόσωπη διάσταση στην εικόνα της ζωής στο Διάστημα, αξιοποιώντας μια συσκευή που σχεδόν όλοι γνωρίζουν να χρησιμοποιούν και που συνδέεται με την καθημερινή εμπειρία στη Γη.
Ταυτόχρονα, ο επικεφαλής της υπηρεσίας τόνισε ότι η αλλαγή δεν είναι μόνο επικοινωνιακή: χαρακτήρισε τη διαδικασία πιστοποίησης σύγχρονου εξοπλισμού με ταχύ ρυθμό ως σπάσιμο «παλιών κανόνων» και ως βήμα που, κατά την εκτίμησή του, θα ενισχύσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα της NASA για την έρευνα τόσο σε τροχιά όσο και στη σεληνιακή επιφάνεια.
Το πρώτο πρακτικό ορόσημο ήρθε ήδη. Το Πλήρωμα-12 εκτοξεύθηκε την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου από τη Διαστημική Βάση του Ακρωτηρίου Κανάβεραλ στη Φλόριντα, με πύραυλο «Φάλκον 9» της εταιρείας Σπέις Εξ, μεταφέροντας για πρώτη φορά προσωπικά έξυπνα τηλέφωνα σε αποστολή που απομακρύνεται από τη Γη.
Η τετραμελής ομάδα αποτελείται από την Αμερικανίδα αστροναύτη Τζέσικα Μέιρ, που έχει τον ρόλο της διοικήτριας, τον Αμερικανό αστροναύτη Τζακ Χάθαγουεϊ ως πιλότο, τη Γαλλίδα αστροναύτη Σοφί Αντενό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος και τον Ρώσο κοσμοναύτη Αντρέι Φεντιάεφ. Προορισμός τους είναι ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός, όπου θα συμμετάσχουν σε αποστολή επιστημονικής έρευνας και επιχειρησιακής υποστήριξης.
Η αλλαγή συνοδεύεται από σαφείς περιορισμούς
Παρά τον ενθουσιασμό που προκαλεί η εικόνα ενός αστροναύτη να φωτογραφίζει με το προσωπικό του τηλέφωνο το πέρασμα της Γης κάτω από τον σταθμό ή μια καθημερινή στιγμή μέσα στο διαστημικό σκάφος, η αλλαγή συνοδεύεται από σαφείς περιορισμούς.
Όπως επισημαίνεται, το βασικότερο είναι ότι στο Διάστημα δεν υπάρχει πρόσβαση σε επίγειο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας και δεν λειτουργεί συμβατική σύνδεση στο διαδίκτυο, όπως τη γνωρίζουμε στη Γη. Αυτό σημαίνει ότι οι αστροναύτες δεν μπορούν να στείλουν άμεσα φωτογραφίες και βίντεο στους δικούς τους ανθρώπους ή σε φίλους.
Η διαδικασία θα περνά από τα συστήματα του σκάφους: το υλικό θα μεταφέρεται από το τηλέφωνο σε κατάλληλες συσκευές και υπολογιστικά συστήματα που διαθέτει η αποστολή, θα συμπιέζεται και θα κωδικοποιείται, και στη συνέχεια θα αποστέλλεται στη NASA μέσω δορυφορικών συνδέσεων. Μόνο αφού αποκωδικοποιηθεί και ελεγχθεί από τα επίγεια κέντρα, θα μπορεί να δημοσιοποιηθεί στους επίσημους λογαριασμούς της υπηρεσίας και σε δημόσιες πλατφόρμες.
Η NASA, με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην «προσωπική» χρήση και στις απαιτήσεις ασφάλειας, αξιοπιστίας και προστασίας των επικοινωνιών.
Η διαχείριση δεδομένων σε περιβάλλον διαστημικής πτήσης δεν είναι θέμα άνεσης, αλλά τμήμα ενός αυστηρού πλαισίου, όπου κάθε συσκευή πρέπει να αποδεικνύει ότι δεν επηρεάζει κρίσιμα συστήματα, ότι αντέχει σε δονήσεις, ακτινοβολία και θερμικές μεταβολές και ότι δεν δημιουργεί κινδύνους για το πλήρωμα.
Η αναφορά του Άιζακμαν σε «επιταχυνόμενο χρονοδιάγραμμα πιστοποίησης» δείχνει ότι η υπηρεσία θέλει να μειώσει την απόσταση ανάμεσα στην τεχνολογία που χρησιμοποιεί ο κόσμος καθημερινά και στην τεχνολογία που φτάνει τελικά σε μια διαστημική αποστολή, χωρίς όμως να χαλαρώνει τις δικλίδες ασφαλείας.
Μέχρι σήμερα, οι αστροναύτες φωτογράφιζαν και βιντεοσκοπούσαν με ειδικές ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές, συχνά πιο ογκώδεις και λιγότερο «προσωπικές» ως εμπειρία χρήσης από ένα τηλέφωνο που κουβαλά κανείς παντού. Η μετάβαση σε προσωπικές συσκευές υπόσχεται πιο αυθόρμητες λήψεις και πιο άμεση αίσθηση του «ποιος είναι πίσω από τον φακό», στοιχείο που μπορεί να ενισχύσει το ενδιαφέρον του κοινού για τις αποστολές.
Ταυτόχρονα, για τους ίδιους τους αστροναύτες, η κατοχή μιας οικείας συσκευής μπορεί να λειτουργήσει και ψυχολογικά υποστηρικτικά σε πολύμηνες αποστολές: μικρά καθημερινά τελετουργικά, μια φωτογραφία πριν από έναν δύσκολο χειρισμό, ένα σύντομο βίντεο με μήνυμα που θα φτάσει αργότερα στην οικογένεια, όλα αυτά μετατρέπουν την απόσταση από τη Γη σε κάτι λιγότερο αφηρημένο.
Το επόμενο μεγάλο τεστ της νέας πολιτικής θα έρθει με την αποστολή «Άρτεμις 2», που, σύμφωνα με τον οργανισμό, αναμένεται να εκτοξευθεί όχι νωρίτερα από τον Μάρτιο. Πρόκειται για την πρώτη επανδρωμένη πτήση γύρω από τη Σελήνη εδώ και μισό αιώνα, ένα γεγονός με ιδιαίτερο συμβολισμό και στρατηγική σημασία, καθώς αποτελεί βασικό βήμα για τη μακροπρόθεσμη επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη και για μελλοντικές αποστολές προς τον Άρη.
Το τετραμελές πλήρωμα θα αποτελείται από τους αστροναύτες Ριντ Ουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ, καθώς και τον Καναδό αστροναύτη Τζέρεμι Χάνσεν.
Αν οι αποστολές αυτές εξελιχθούν όπως σχεδιάζεται, οι εικόνες που θα παραχθούν-έστω μέσω μιας έμμεσης και ελεγχόμενης διαδικασίας μεταφοράς δεδομένων- θα έχουν και τεχνολογικό και πολιτισμικό βάρος: θα είναι το οπτικό ημερολόγιο μιας νέας σεληνιακής εποχής, αυτή τη φορά με εργαλεία που θυμίζουν περισσότερο την καθημερινότητα στη Γη.