Ένας 77χρονος Ισπανός συνεχίζει να υπηρετεί με συνέπεια το παλιό ρωμαϊκό ιδεώδες του mens sana in corpore sano:ενός υγιούς νου μέσα σε ένα υγιές σώμα.
- Ο Ζοάν Γκιμέ, καθηγητής ηλεκτρονικών, άρχισε παρορμητικά το τρέξιμο μετά τα τριάντα του, όταν άκουσε μια συζήτηση για μαραθώνιο. Χωρίς εμπειρία, σύντομα συμμετείχε σε ημιμαραθωνίους και αγώνες 100 χιλιομέτρων, βρίσκοντας το νέο του πάθος.
- Με παλμαρέ σχεδόν 1.000 αγώνων, 70 μαραθωνίων και δύο νικών στον μεγαλύτερο αγώνα της Ισπανίας, συνεχίζει να προπονείται εντατικά. Πλέον, εξετάζει τη στροφή σε μικρότερες αποστάσεις, σεβόμενος τα όρια του σώματός του.
- Συνέχισε να διδάσκει ηλεκτρονικά σε μετανάστες νέους μέχρι που μια νομοθεσία τον ανάγκασε να σταματήσει. Τότε, μετέτρεψε την προσφορά του σε εθελοντισμό, στηρίζοντας μοναχικούς ηλικιωμένους μέσω της οργάνωσης Avismón, καταπολεμώντας τη μοναξιά.
- Η φιλοσοφία του, διαμορφωμένη από εμπειρίες στη Γουατεμάλα, εστιάζει στη γενναιοδωρία και την ενεργή ζωή. Μαζί με τη σύζυγό του, διατηρεί το πνεύμα του δραστήριο με πολιτιστικές εξόδους, ταξίδια, μελέτη και παιχνίδια.
«Δεν σταματάμε να ασκούμαστε επειδή γερνάμε· γερνάμε επειδή σταματάμε να ασκούμαστε», λέει μια γνωστή φράση του Kenet Cooper. Ο Ζοάν Γκιμέ φαίνεται να ακολουθεί πιστά αυτή την αρχή. Από τα τέλη της δεκαετίας των τριάντα του χρόνων ζει γοητευμένος από την αίσθηση της ασφάλτου κάτω από τα αθλητικά του παπούτσια. Το τρέξιμο έγινε εδώ και σχεδόν μισό αιώνα το καθημερινό του βάλσαμο και η μεγαλύτερη πηγή κινήτρου. Παράλληλα, δεν έχει εγκαταλείψει ούτε την επαγγελματική του δραστηριότητα: συνεχίζει να βρίσκει τρόπους να διδάσκει και να στηρίζει τους πιο ευάλωτους ανθρώπους, μια αποστολή που τον συντροφεύει σε όλη του τη ζωή.
«Μετά το λύκειο ήρθα στη Βαρκελώνη, εργάστηκα για 16 χρόνια στη SEAT, έκανα μεταπτυχιακές σπουδές στη βιομηχανική εκπαίδευση και δίδαξα ηλεκτρονικά στη τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση για δεκαετίες», συνοψίζει ο Ζοάν. Δεν έχει αποσυρθεί από το επάγγελμά του. Συνεχίζει να διδάσκει σε ένα κέντρο που απευθύνεται σε μετανάστες και νέους που φτάνουν με βάρκες στις ισπανικές ακτές, ενώ παράλληλα προσφέρει εθελοντικά υποστήριξη σε ηλικιωμένους μέσω του ιδρύματος Fundació Privada Avismón Catalunya, σκοπός του οποίου είναι η καταπολέμηση της ανεπιθύμητης μοναξιάς στην τρίτη ηλικία.
Το σώμα του ανταποκρίθηκε σε αυτή τη νέα πρόκληση
Στο σχολείο, ο Ζοάν ήταν τερματοφύλακας ποδοσφαίρου, όμως μετά την αποφοίτησή του σταμάτησε κάθε αθλητική δραστηριότητα. «Μέχρι το 1987, όταν ήμουν τριάντα και κάτι ετών. Η ιστορία είναι αστεία. Επειδή ήμουν καθηγητής ηλεκτρονικών, πήγα να αγοράσω υλικά από ένα εξειδικευμένο κατάστημα και άκουσα κάποιους πωλητές να μιλούν για έναν μαραθώνιο. Τους ρώτησα σχετικά και μου είπαν ότι αυτό δεν ήταν για μένα. Έτσι γράφτηκα παρορμητικά σε έναν αγώνα και άρχισα να τρέχω χωρίς να το έχω κάνει ποτέ πριν. Ο δεύτερος αγώνας μου ήταν ένας ημιμαραθώνιος και ο τρίτος ένας αγώνας 100 χιλιομέτρων». Το σώμα του ανταποκρίθηκε εξαιρετικά σε αυτή τη νέα πρόκληση.
Ανήκει στην Penya 100km, μια ομάδα στην οποία σήμερα παραμένουν περίπου δεκαπέντε μέλη. «Την ίδρυσε ο Ντομίνγκο Καταλάν, δύο φορές παγκόσμιος πρωταθλητής. Συναντιόμαστε συχνά για να συμμετάσχουμε στον εξάωρο αγώνα της Καλέγια», εξηγεί. Πρόκειται για έναν κλασικό αγώνα υπεραποστάσεων, όπου ο στόχος δεν είναι να διανυθεί μια συγκεκριμένη απόσταση, αλλά να καλυφθούν όσο το δυνατόν περισσότερα χιλιόμετρα μέσα σε έξι ώρες. «Βέβαια, πηγαίνουμε και για φαγητό», συμπληρώνει γελώντας.
Ο Ζοάν σκοπεύει να συνεχίσει να τρέχει, αν και εξετάζει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει τους μαραθωνίους και να περιοριστεί σε ημιμαραθωνίους και άλλους μικρότερους αγώνες. «Το σώμα, λογικά, έχει όρια που πρέπει να σεβόμαστε. Αλλά θα συνεχίσω να αθλούμαι όσο μου το επιτρέπει», υπόσχεται. «El cos és savi» («το σώμα είναι σοφό»), λέει ένας φίλος του, επίτιμος γιατρός του νοσοκομείου Sant Pau. Σε όσους θέλουν να ξεκινήσουν τώρα το τρέξιμο, δεν συνιστά να ακολουθήσουν το δικό του παράδειγμα, αλλά να προχωρούν σταδιακά. «Εγώ απέκτησα αρρυθμία επειδή στην αρχή το παράκανα».
Το γραφείο του είναι γεμάτο τρόπαια, αναμνηστικά και διακριτικά, για τα οποία αισθάνεται ιδιαίτερη περηφάνια. «Έχω κερδίσει δύο φορές τον μεγαλύτερο αγώνα δρόμου της Ισπανίας, μήκους 129 χιλιομέτρων. Στο παλμαρέ μου υπάρχουν περίπου 1.000 αγώνες συνολικά, από τους οποίους οι 70 είναι μαραθώνιοι. Έχω τρέξει σε πολλές χώρες, όπως η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, στη Νέα Υόρκη, γεγονός που μου επέτρεψε να γνωρίσω διαφορετικούς πολιτισμούς και ανθρώπους. Έμαθα πάρα πολλά», θυμάται.
Σε αθλητικό επίπεδο, τρέχει τρεις ημέρες την εβδομάδα και πηγαίνει στο γυμναστήριο άλλες δύο ή τρεις. «Τα εναλλάσσω», εξηγεί. «Ξυπνάω νωρίς για να αποφύγω τη ζέστη και γυμνάζομαι. Μετά επιστρέφω στο σπίτι και βγαίνω για περπάτημα περίπου δέκα χιλιομέτρων με τη γυναίκα μου». Είναι πεπεισμένος ότι η καθιστική ζωή ισοδυναμεί με ένα βήμα πιο κοντά στον θάνατο. «Δεν μπορείς να κάθεσαι στον καναπέ όλο το εικοσιτετράωρο. Αν λες “θα το κάνω αύριο”, αυτό το αύριο δεν έρχεται ποτέ».
Παράλληλα, διδάσκει τακτικά στο σχολείο Escola Pia Sant Antoni, ένα από τα πιο γνωστά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Βαρκελώνης για το συμπεριληπτικό του μοντέλο, καθώς φιλοξενεί μαθητές από δεκάδες διαφορετικές εθνικότητες και ενσωματώνει νέους μετανάστες μέσω ειδικών τμημάτων υποδοχής και γλωσσικής υποστήριξης. «Διδάσκω ηλεκτρονικά σε παιδιά που θέλουν να μάθουν ένα επάγγελμα. Ένας άλλος συνάδελφος, επίσης μαραθωνοδρόμος, διδάσκει ξυλουργική».
Ο Γκιμέ παραδέχεται ότι εξακολουθεί να απολαμβάνει βαθιά τη διδασκαλία. «Είναι κρίμα ένας άνθρωπος να έχει περάσει 60 χρόνια μαθαίνοντας και διδάσκοντας και ξαφνικά να πρέπει να μείνει σπίτι και να μην ξαναδιδάξει ποτέ». Για τον λόγο αυτό θεωρεί απαραίτητο οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι να συνεχίσουν να μεταδίδουν τις γνώσεις τους στις νεότερες γενιές.
Στη δική του περίπτωση, η αποχώρηση από την ενεργό διδασκαλία ήταν σχεδόν αναγκαστική. «Συνέχισα να διδάσκω μέχρι το 2023 σε ένα επαγγελματικό κέντρο, αλλά το προηγούμενο έτος θεσπίστηκε μια ρύθμιση που καθιστούσε ασύμβατη αυτή τη δουλειά με τη λήψη σύνταξης. Και δεν έχει πολύ νόημα να παίρνω 1.000 ευρώ σύνταξη για να μου αφαιρούν 1.000 ευρώ, έτσι δεν είναι;» λέει με παράπονο.
Τότε αποφάσισε να στραφεί σε άλλες μορφές προσφοράς, όπως η εθελοντική υποστήριξη ηλικιωμένων μέσω της Avismón. «Η οργάνωση αναλαμβάνει μικροεπισκευές σε σπίτια ανθρώπων που δεν έχουν οικονομικούς πόρους, συνοδεύει ηλικιωμένους στον γιατρό ή απλώς πηγαίνει να τους κρατήσει συντροφιά. Πρόκειται για ανθρώπους χωρίς οικογενειακό δίκτυο υποστήριξης ή με κινητικά προβλήματα».
Μέσα από αυτές τις εμπειρίες, ο Ζοάν έχει διαπιστώσει ότι η μοναξιά είναι ίσως η μεγαλύτερη πληγή της σύγχρονης κοινωνίας. «Πιστεύω ότι στη ζωή πρέπει να είμαστε γενναιόδωροι. Αν έχεις χρόνο, μπορείς να τον προσφέρεις στους άλλους. Αν έχεις χρήματα, μπορείς επίσης να διαθέσεις ένα μέρος τους σε κοινωνικές πρωτοβουλίες ώστε κάποιοι άνθρωποι να ζήσουν καλύτερα. Μην είσαι εγωιστής. Στο τέλος όλοι καταλήγουμε στον τάφο», λέει.
Η διάθεσή του για προσφορά γεννήθηκε, όπως εξηγεί, από δύο ταξίδια στη Γουατεμάλα, όπου δίδασκε ηλεκτρολογικές εργασίες σε αγροτικά χωριά. «Εκείνοι οι μήνες ήταν η πιο καθοριστική εμπειρία της ζωής μου. Μάλιστα, έτρεξα και έναν αγώνα φορώντας απλά παπούτσια και τον κέρδισα», θυμάται γελώντας.
Τα πρωινά είναι αφιερωμένα στον αθλητισμό, αλλά τα απογεύματα ανήκουν στην απόλαυση της ζωής. «Με τη γυναίκα μου οργανώνουμε συνεχώς δραστηριότητες. Επισκεπτόμαστε μουσεία και συμμετέχουμε σε κάθε είδους εκδηλώσεις στη Βαρκελώνη, μια πόλη ανεξάντλητη. Μελετάμε, διαβάζουμε, ταξιδεύουμε. Αυτή την περίοδο έχω αφοσιωθεί στη ζωή του Γκαουντί», εξηγεί.
«Η περιέργεια είναι απαραίτητη για να παραμένει ενεργό το μυαλό. Πρόσφατα, σε ένα ταξίδι του προγράμματος Imserso, γνωρίσαμε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι που λέγεται Rummy και κολλήσαμε. Όταν επιστρέψαμε στο σπίτι, αγοράσαμε ένα δικό μας και τώρα παίζουμε κάθε βράδυ από μία παρτίδα», εξομολογείται ο Ζοάν, ο οποίος συνεχίζει να υπηρετεί με συνέπεια το παλιό ρωμαϊκό ιδεώδες του mens sana in corpore sano — ενός υγιούς νου μέσα σε ένα υγιές σώμα.