Πάμε σχεδόν 65 χρόνια πίσω, όταν μια μικρή πινελιά ροζ χρώματος στα εσώρουχα μιας πρωταθλήτριας προκάλεσε πραγματικό σοκ στις εξέδρες του τένις.
- Από τις αρχές του 20ού αιώνα, πρωτοπόρες αθλήτριες αμφισβήτησαν τους κανόνες. Το 1949 η Gussie Moran προκάλεσε σκάνδαλο με δαντελένια εσώρουχα, οδηγώντας στην απομάκρυνση του σχεδιαστή Τεντ Τίνλινγκ από το τουρνουά για δεκαετίες.
- Το 1962, η εμφάνιση της Maria Bueno με ροζ εσωτερική επένδυση στο φόρεμά της προκάλεσε σοκ. Το περιστατικό αυτό οδήγησε τους διοργανωτές να επιβάλουν για πρώτη φορά επίσημο κανονισμό για «σχεδόν αποκλειστικά λευκές» εμφανίσεις.
- Παρά τις κοινωνικές αλλαγές, οι κανόνες αυστηροποιήθηκαν περαιτέρω. Το 2014, λεπτομερείς οδηγίες επεκτάθηκαν στα εσώρουχα και τις σόλες των παπουτσιών, επηρεάζοντας κορυφαίους αθλητές όπως ο Roger Federer και η Serena Williams.
- Πλέον, οι λόγοι πίσω από τον αυστηρό κανονισμό είναι κυρίως εμπορικοί. Το λευκό χρώμα αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ταυτότητας του Wimbledon, συνθέτοντας την εικόνα του «τένις μέσα σε έναν αγγλικό κήπο» και διατηρώντας το brand του.
Το λευκό αποτελεί εδώ και σχεδόν ενάμιση αιώνα το απόλυτο σύμβολο του Wimbledon. Οι κατάλευκες εμφανίσεις, τα καταπράσινα γήπεδα, οι φράουλες με κρέμα και η αυστηρή βρετανική ευπρέπεια συνθέτουν την εικόνα του διασημότερου τουρνουά τένις στον κόσμο.
Πίσω όμως από αυτή την παράδοση κρύβεται μια ιστορία γεμάτη αντιπαραθέσεις, ενδυματολογικά σκάνδαλα και αθλήτριες που τόλμησαν να αμφισβητήσουν τους κανόνες, προκαλώντας κάθε φορά την οργή των διοργανωτών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει μια στιγμή που σήμερα μοιάζει σχεδόν αδιανόητη: όταν μια μικρή πινελιά ροζ χρώματος στα εσώρουχα μιας πρωταθλήτριας προκάλεσε πραγματικό σοκ στις εξέδρες και οδήγησε στη δημιουργία ενός από τους αυστηρότερους ενδυματολογικούς κανονισμούς στον παγκόσμιο αθλητισμό.
Η εμφάνιση που σκανδάλισε τον κόσμο του τένις
Το περιστατικό σημειώθηκε το καλοκαίρι του 1962. Η Βραζιλιάνα πρωταθλήτρια Maria Bueno επέστρεφε στο Centre Court του Wimbledon έπειτα από τραυματισμό, φορώντας ένα κατάλευκο φόρεμα που φαινόταν να συμμορφώνεται πλήρως με την παράδοση του All England Club. Η έκπληξη ήρθε μόλις άρχισε να σερβίρει. Με τις κινήσεις της αποκαλύφθηκε ότι το εσωτερικό του φορέματος ήταν έντονο ροζ, ενώ στο ίδιο χρώμα ήταν και τα εσώρουχά της. Η αντίδραση ήταν άμεση. Όπως θυμόταν αργότερα η ίδια, «ακούστηκε ένας πραγματικός αναστεναγμός από τη μία πλευρά του γηπέδου. Οι θεατές στην άλλη πλευρά δεν κατάλαβαν γιατί, μέχρι που άλλαξα πλευρά και σέρβιρα ξανά».
Η εμφάνιση είχε σχεδιαστεί από τον θρυλικό σχεδιαστή μόδας του τένις Τεντ Τίνλινγκ, έναν άνθρωπο που επηρέασε όσο λίγοι την αισθητική του αθλήματος κατά τον 20ό αιώνα. Σύμφωνα με τη συγγραφέα Σουνίτα Κουμάρ Νάιρ, η συγκεκριμένη επιλογή στάθηκε η αφορμή ώστε οι διοργανωτές να εγκαταλείψουν την άτυπη παράδοση και να θεσπίσουν επίσημο κανονισμό που απαιτούσε οι εμφανίσεις των αθλητών να είναι «σχεδόν αποκλειστικά λευκές». Μέχρι τότε το λευκό αποτελούσε περισσότερο μια καθιερωμένη συνήθεια παρά αυστηρή υποχρέωση. Μετά τη Bueno, έγινε κανόνας.
Οι αντιδράσεις αντικατόπτριζαν και το κοινωνικό κλίμα της εποχής. Ο ιστορικός του τένις Ρομπ Λέικ εξηγεί ότι το All England Club παρέμενε ένας βαθιά συντηρητικός οργανισμός, ο οποίος δεν συμμεριζόταν τις κοινωνικές αλλαγές της δεκαετίας του 1960. «Θεωρούσαν τις διακοσμητικές λεπτομέρειες του φορέματος ακατάλληλες για μια κυρία. Δεν ήταν καθόλου πρόθυμοι να ακολουθήσουν τις κοινωνικές εξελίξεις που συνέβαιναν έξω από τις πύλες του συλλόγου», σημειώνει. Εκείνη την περίοδο, όλα τα μέλη της επιτροπής ήταν άνδρες, οι οποίοι, σύμφωνα με τον ίδιο, αντιμετώπιζαν πολύ αυστηρότερα την εμφάνιση των γυναικών αθλητριών απ' ό,τι των ανδρών.
Η Maria Bueno, ωστόσο, δεν ήταν η πρώτη που βρέθηκε στο στόχαστρο. Ήδη από το 1949, η Αμερικανίδα Gussie Moran είχε προκαλέσει σάλο όταν εμφανίστηκε με δαντελένια εσώρουχα κάτω από τη φούστα της, επίσης δημιουργία του Τεντ Τίνλινγκ. Οι υπεύθυνοι του Wimbledon κατηγόρησαν τον σχεδιαστή ότι είχε στρέψει την προσοχή στη «σεξουαλική περιοχή» της αθλήτριας, ενώ η επιτροπή έφτασε στο σημείο να τον κατηγορήσει ότι εισήγαγε «χυδαιότητα και αμαρτία στο τένις». Ο ίδιος αργότερα σχολίασε ειρωνικά ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν ήταν το ρούχο, αλλά οι φωτογράφοι που ξάπλωναν ανάσκελα για να αποτυπώσουν το στιγμιότυπο. Το σκάνδαλο ήταν τόσο μεγάλο ώστε ο Τίνλινγκ απομακρύνθηκε από το Wimbledon για περισσότερα από τριάντα χρόνια.
Οι ενδυματολογικές επαναστάσεις είχαν ξεκινήσει νωρίτερα
Οι ενδυματολογικές επαναστάσεις είχαν ξεκινήσει ακόμη νωρίτερα. Το 1919 η Γαλλίδα Suzanne Lenglen εγκατέλειψε κορσέδες, βαριές φούστες και μεγάλα καπέλα, εμφανιζόμενη με ένα κοντομάνικο φόρεμα του Ζαν Πατού που άφηνε πολύ μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων. Δώδεκα χρόνια αργότερα, η Ισπανίδα Lili de Alvarez φόρεσε ένα παντελονοειδές culotte σχεδιασμένο από την Elsa Schiaparelli, προκαλώντας νέα κύματα αντιδράσεων. Για πολλές ιστορικούς, οι επιλογές της συνδέονταν με τον αγώνα της υπέρ της ισότητας των γυναικών, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και ένα αθλητικό ρούχο μπορούσε να αποκτήσει πολιτική διάσταση.
Παρά τις κοινωνικές αλλαγές που ακολούθησαν, το Wimbledon όχι μόνο δεν χαλάρωσε τους κανόνες του αλλά έγινε ακόμη πιο αυστηρό. Το 2014 οι διοργανωτές καθιέρωσαν λεπτομερείς οδηγίες που απαιτούν να είναι σχεδόν αποκλειστικά λευκά ακόμη και τα εσώρουχα, οι τιράντες, οι δαντέλες, οι σόλες των παπουτσιών και κάθε ορατό αξεσουάρ. Ανάμεσα σε όσους βρέθηκαν εκτός κανονισμού ήταν η Serena Williams, εξαιτίας ενός μοβ-ροζ σορτς που φορούσε κάτω από τη φούστα της, αλλά και ο Roger Federer, ο οποίος αναγκάστηκε να αλλάξει παπούτσια επειδή οι πορτοκαλί σόλες τους θεωρήθηκαν υπερβολικά έντονες.
Οι λόγοι είναι περισσότερο εμπορικοί παρά ηθικοί
Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι πλέον οι λόγοι είναι περισσότερο εμπορικοί παρά ηθικοί. Ο Κρίστοφερ Μπάουερς υποστηρίζει ότι το λευκό έχει εξελιχθεί σε βασικό στοιχείο της ταυτότητας του Wimbledon. «Το Wimbledon θέλει να παρουσιάζεται ως τένις μέσα σε έναν αγγλικό κήπο. Τα λευκά ρούχα ταιριάζουν με το πράσινο γρασίδι, τις φράουλες με κρέμα και ολόκληρη την εικόνα του τουρνουά. Είναι κομμάτι του brand», σημειώνει. Αντίστοιχα, η Σουνίτα Κουμάρ Νάιρ θεωρεί ότι το τουρνουά επιδιώκει να διατηρήσει μια σχεδόν παραμυθένια αίσθηση διαχρονικότητας, όπου κάθε λεπτομέρεια υπηρετεί τη μοναδική ατμόσφαιρα του σημαντικότερου Grand Slam στο γρασίδι.
Περισσότερο από εξήντα χρόνια μετά το περίφημο ροζ εσώρουχο της Maria Bueno, οι εικόνες εκείνης της ημέρας εξακολουθούν να θυμίζουν ότι στο Wimbledon ακόμη και η παραμικρή λεπτομέρεια μπορεί να γράψει ιστορία. Εκεί όπου ένα χρώμα, μια δαντέλα ή μια διαφορετική σόλα παπουτσιού δεν αποτελούν απλώς επιλογές μόδας, αλλά ζητήματα παράδοσης, συμβολισμού και ταυτότητας ενός θεσμού που εξακολουθεί να θεωρεί το λευκό όχι απλώς χρώμα, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του.