H πρωτοβουλία Roots of Empathy στην Ιρλανδία φέρνει ένα βρέφος και τον γονέα του σε τάξεις δημοτικού περίπου μία φορά κάθε τρεις εβδομάδες κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Η παρουσία ενός μωρού μέσα σε μια σχολική αίθουσα ίσως ακούγεται ασυνήθιστη. Κι όμως, για εκατοντάδες μαθητές στην Ιρλανδία αποτελεί ήδη μέρος της σχολικής τους καθημερινότητας — και, σύμφωνα με τους υπεύθυνους του προγράμματος, λειτουργεί ως ισχυρό εργαλείο καλλιέργειας ενσυναίσθησης, συναισθηματικής επίγνωσης και κοινωνικών δεξιοτήτων. Τώρα, η παιδική φιλανθρωπική οργάνωση Barnardos ζητά κρατική χρηματοδότηση ώστε το πρόγραμμα να επεκταθεί σε περισσότερα σχολεία.
Λειτουργεί σε 110 σχολεία σε 21 κομητείες της χώρας
Πρόκειται για την πρωτοβουλία Roots of Empathy, η οποία φέρνει ένα βρέφος και τον γονέα του σε τάξεις δημοτικού περίπου μία φορά κάθε τρεις εβδομάδες κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται από το 2011 και σήμερα λειτουργεί σε 110 σχολεία σε 21 κομητείες της χώρας. Στόχος του είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα — τόσο τα δικά τους όσο και των άλλων — μέσα από την άμεση παρατήρηση ενός μωρού που «εκφράζεται» αυθόρμητα.
«Όταν το μωρό μπαίνει στην τάξη, φέρνει μαζί του όλα τα συναισθήματα — χαρά, λύπη, φόβο, ανησυχία», εξηγεί η Holly Howell, συντονίστρια του προγράμματος στη Barnardos. «Τα παιδιά αποκτούν βαθύτερη κατανόηση όχι μόνο των δικών τους αισθημάτων αλλά και των συναισθημάτων των άλλων. Βλέπουμε να αυξάνονται οι κοινωνικές δεξιότητες — καλοσύνη, φροντίδα, μοίρασμα, συμπερίληψη — ενώ συμπεριφορές όπως η επιθετικότητα ή ο εκφοβισμός μειώνονται. Αυτό οδηγεί σε πιο δεμένες και πιο συμπεριληπτικές τάξεις».
Τα στοιχεία που συγκεντρώνει η οργάνωση δείχνουν ότι η ζήτηση έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Το πρόβλημα είναι πως οι οικονομικοί πόροι δεν επαρκούν. Σήμερα, περίπου το 75% του κόστους καλύπτεται μέσω εράνων και δωρεών, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από ιδιωτική χορηγία. Η Barnardos δηλώνει ότι αδυνατεί πλέον να δεχτεί νέα σχολεία και ζητά σταθερή κρατική ενίσχυση ύψους 100.000 ευρώ ετησίως, προκειμένου να διατηρηθεί και να επεκταθεί η δράση.
Η εμπειρία των εκπαιδευτικών φαίνεται να επιβεβαιώνει την αξία του προγράμματος. Στο Citywest and Saggart Community National School, που συμμετέχει από το 2023, ο διευθυντής Mick Byrne μιλά για άμεσες αλλαγές στο κλίμα της τάξης. «Νομίζω ότι αυτό το πρόγραμμα θα έπρεπε να υπάρχει για κάθε παιδί του δημοτικού στη χώρα», λέει. «Βλέπεις τον αντίκτυπο επιτόπου: τα παιδιά χαμογελούν με το μωρό, στενοχωριούνται όταν εκείνο στενοχωριέται. Αυτή είναι η ενσυναίσθηση σε δράση. Και όταν μπαίνει το μωρό στην αίθουσα, η τάξη ηρεμεί — υπάρχει μια γενική γαλήνη».
Δημιουργεί θεμέλια για πιο υγιείς κοινωνικές συμπεριφορές
Παρότι οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις βρίσκονται ακόμη υπό παρακολούθηση, οι υπεύθυνοι του προγράμματος εκτιμούν ότι η συστηματική επαφή με τέτοιου είδους βιωματικά μαθήματα δημιουργεί γερά θεμέλια για πιο υγιείς κοινωνικές συμπεριφορές.
Τα παιδιά μαθαίνουν να «διαβάζουν» τα μη λεκτικά σήματα, να κατονομάζουν συναισθήματα, να μπαίνουν στη θέση του άλλου — δεξιότητες που δύσκολα καλλιεργούνται μέσα από παραδοσιακές διδακτικές μεθόδους.
Το αίτημα για κρατική χρηματοδότηση έρχεται σε μια περίοδο όπου η συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία των παιδιών και την πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού βρίσκεται ψηλά στην πολιτική ατζέντα. Η Barnardos υποστηρίζει ότι το Roots of Empathy δεν είναι απλώς ένα «ωραίο» συμπληρωματικό πρόγραμμα, αλλά μια ουσιαστική επένδυση στην κοινωνική συνοχή. «Δεν μιλάμε μόνο για καλύτερη συμπεριφορά στην τάξη», επισημαίνουν στελέχη της οργάνωσης. «Μιλάμε για παιδιά που μεγαλώνουν με μεγαλύτερη συναισθηματική νοημοσύνη και σεβασμό προς τους άλλους».
Παράλληλα, εκπαιδευτικοί τονίζουν ότι το πρόγραμμα βοηθά και τους ίδιους να προσεγγίζουν διαφορετικά την τάξη, δίνοντας χώρο στη συζήτηση για συναισθήματα, φόβους και ανάγκες — κάτι που συχνά παραμερίζεται από την πίεση της ύλης. Η παρουσία του μωρού λειτουργεί ως καταλύτης: ανοίγει διάλογο, δημιουργεί κοινή εμπειρία και προσφέρει ένα απτό παράδειγμα ευαλωτότητας.
Αν τελικά εξασφαλιστεί η κρατική στήριξη, η Barnardos σκοπεύει να επεκτείνει το πρόγραμμα σε δεκάδες ακόμη σχολεία, καλύπτοντας περιοχές που σήμερα μένουν εκτός. Για την ώρα, όμως, η πραγματικότητα είναι ότι εκατοντάδες σχολικές μονάδες βρίσκονται σε λίστα αναμονής.
Σε μια εποχή όπου τα παιδιά εκτίθενται ολοένα και νωρίτερα σε άγχος, κοινωνικές πιέσεις και ψηφιακή υπερδιέγερση, η εικόνα μιας τάξης που σιωπά για να παρατηρήσει ένα μωρό μοιάζει σχεδόν ριζοσπαστική. Κι όμως, όπως δείχνει η εμπειρία της Ιρλανδίας, ίσως αυτή η απλή, ανθρώπινη στιγμή να αποτελεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά μαθήματα ζωής.
- Όλες οι ειδήσεις
- Οι κρυφές μετρήσεις που δείχνουν 5ο το ΠΑΣΟΚ, αδιαφορία Μαξίμου για τον Σαμαρά, οι αμπελοφιλοσοφίες Ρουσόπουλου και τα Louboutin της Αλεξοπούλου
- Η παράξενη περίπτωση της Γροιλανδίας -Είναι το μόνο μέρος στον κόσμο όπου η στάθμη της θάλασσας πέφτει
- Ο ρωσόφιλος YouTuber-ευρωβουλευτής Φειδίας στήνει ευρωομάδα: Ποιους Έλληνες βολιδοσκοπεί