Ιρανοί εντός και εκτός της χώρας τους αναζητούν τρόπους για να διατηρήσουν επαφή με συγγενείς και φίλους.
Καταφεύγουν έτσι σε αυτοσχέδιες λύσεις, τεχνικά παραθυράκια και δαπανηρές υπηρεσίες που λειτουργούν, πραγματικά, στα όρια της νομιμότητας.
Στα σύνορα Ιράν–Τουρκίας, ένας άνδρας έχει δημιουργήσει ένα ιδιότυπο δίκτυο επικοινωνίας, όπως αναφέρει το BBC. Διαθέτει δύο κινητά τηλέφωνα: το ένα συνδεδεμένο με το ιρανικό δίκτυο και το άλλο με το τουρκικό. Καθώς οι διεθνείς κλήσεις προς το Ιράν έχουν μπλοκαριστεί, οι πελάτες που βρίσκονται στο εξωτερικό καλούν τον αριθμό του στην Τουρκία μέσω εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων τύπου Whatsapp. Εκείνος στη συνέχεια καλεί τους συγγενείς τους εντός Ιράν από το δεύτερο τηλέφωνο και φέρνει τις δύο συσκευές κοντά, επιτρέποντας την επικοινωνία για λίγα λεπτά.
Παρά το υψηλό τίμημα, πολλοί θεωρούν ότι αξίζει
Η γεωγραφική του θέση, ακριβώς πάνω στην τουρκοϊρανική μεθόριο, του επιτρέπει να συνδέεται ταυτόχρονα και με τα δύο δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Η υπηρεσία του, ωστόσο, δεν είναι ούτε φθηνή ούτε αξιόπιστη. Οι κλήσεις συχνά διακόπτονται, συνήθως μετά από δύο ή τρία λεπτά, ενώ σπάνια ολοκληρώνονται με την πρώτη προσπάθεια. Το κόστος, μαζί με τα έξοδα μεταφοράς χρημάτων, φτάνει περίπου τα 35 ευρώ για μία συνομιλία διάρκειας τεσσάρων ή πέντε λεπτών.
Παρά το υψηλό τίμημα, πολλοί χρήστες θεωρούν ότι αξίζει. Η Άβα, που επρόκειτο να παντρευτεί τις επόμενες ημέρες, βρέθηκε όπως λέει μιλώντας στην βρετανική εφημερίδα αντιμέτωπη με την ανατροπή των σχεδίων της όταν ο αρραβωνιαστικός της, ο οποίος ζει στον Καναδά, δεν μπόρεσε να ταξιδέψει στην Τεχεράνη λόγω της διακοπής των αεροπορικών συνδέσεων. «Πληρώνω ένα τεράστιο ποσό για να μπορώ να συνδεθώ στο διαδίκτυο και να του μιλήσω», αναφέρει.
Ο Χαμίντ, κάτοικος Τεχεράνης, περιγράφει μια παρόμοια αγωνία. «Τις τελευταίες ημέρες δοκίμασα τα πάντα για να συνδεθώ. Το κόστος δεν είχε σημασία, παρότι ήταν ένα δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος. Ήθελα απλώς να τους κάνω να νιώσουν λίγο πιο ήρεμοι», λέει. Για να επικοινωνήσει με τη σύζυγό του και άλλους συγγενείς στο εξωτερικό, χρησιμοποιεί υπηρεσίες που επιτρέπουν την παράκαμψη των περιορισμών στο διαδίκτυο.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει, το κόστος αυτών των υπηρεσιών έχει αυξηθεί δραματικά, φτάνοντας περίπου τις 20 ευρώ ανά GB δεδομένων, ποσό ιδιαίτερα υψηλό αν ληφθεί υπόψη ότι ο κατώτατος μηνιαίος μισθός στο Ιράν ανέρχεται περίπου στα 100 ευρώ. Επιπλέον, η σύνδεση παραμένει εξαιρετικά ασταθής. «Αν η σύνδεση διακοπεί, τα δεδομένα που έχω αγοράσει χάνονται και δεν επιστρέφονται», εξηγεί.
Σε στιγμές που καταφέρνει να αποκτήσει έστω και προσωρινή πρόσβαση στο διαδίκτυο, ο Χαμίντ σπεύδει να συγκεντρώσει πληροφορίες και να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος. «Στέλνω μηνύματα σε όλους και ζητώ αριθμούς τηλεφώνων για να επικοινωνήσω με τις οικογένειές τους και να μεταφέρω νέα», λέει. Περιγράφει μάλιστα τη συναισθηματική φόρτιση αυτών των επαφών: «Όταν τηλεφωνώ σε μια μητέρα και της λέω το όνομα του παιδιού που τη ρώτησε, ο τρόπος που αλλάζει η φωνή της, η χαρά της, αλλάζει όλο μου τον κόσμο».
Για όσους βρίσκονται στο εξωτερικό
Για όσους βρίσκονται στο εξωτερικό, η αβεβαιότητα είναι εξίσου έντονη. Η Νεγκάρ, που ζει στο Τορόντο, λαμβάνει σύντομες κλήσεις από την οικογένειά της στο Ιράν, οι οποίες όμως δεν αρκούν για να μειώσουν το άγχος της. «Το χειρότερο είναι ότι βρίσκονται υπό σφοδρούς βομβαρδισμούς και παρ’ όλα αυτά με καλούν για να μου πουν “είμαστε καλά, μην ανησυχείς”. Αυτό είναι που με διαλύει ψυχολογικά», αναφέρει.
Η Ιρανή Σάντι, κάτοικος Μελβούρνης, παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις στην Τεχεράνη, όπου ζουν οι γονείς της σε περιοχή κοντά σε στρατηγικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων αποθήκη πετρελαίου που επλήγη πρόσφατα. Όπως λέει, η οικογένειά της βασίζεται σε πληροφορίες από συγγενείς και γείτονες, τις οποίες μεταδίδει στο εξωτερικό όταν καταφέρει να συνδεθεί. Περιγράφει επίσης ότι ο πατέρας της έχει σταματήσει να βγαίνει από το σπίτι, αφού εκτέθηκε σε «μαύρη βροχή» μετά από επίθεση σε κοντινή εγκατάσταση.
Η Ζάχρα, που ζει στην Ευρώπη, διατηρεί επαφή με τον αδελφό της μέσω εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων, χρησιμοποιώντας τεχνικά μέσα παράκαμψης των περιορισμών. «Αν χαθεί από το διαδίκτυο για περισσότερο από μισή ώρα ή μία ώρα, αρχίζουν να περνούν από το μυαλό μου τα χειρότερα», λέει. Ο ίδιος τής περιγράφει μια καθημερινότητα γεμάτη φόβο, με συνεχείς ήχους από μαχητικά αεροσκάφη και εκρήξεις, καθώς και αυξημένη παρουσία περιπολιών στους δρόμους της ιρανικής πρωτεύουσας. «Αν δεν τους αρέσει ο τρόπος που φαίνεσαι, σε σταματούν», της είπε.
Η ανάγκη χρήσης τεχνικών μέσων και διαφορετικών εφαρμογών καθιστά την επικοινωνία ιδιαίτερα δύσκολη για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία. Η Πουνέ, που ζει στο Λονδίνο, καταφέρνει να επικοινωνεί μόνο με την αδελφή της, η οποία, όπως σημειώνει, «είναι πιο άνετη με την τεχνολογία και βρίσκει τρόπους να πραγματοποιεί τις κλήσεις». Για τους υπόλοιπους συγγενείς της, η επικοινωνία έχει διακοπεί. «Δεν μπορώ να τους καλέσω. Ακόμη και αυτό το απλό πράγμα δημιουργεί ένα παράξενο συναίσθημα, σαν να μην έχω κανέναν έλεγχο», λέει.
Σε πολλές περιπτώσεις, η επικοινωνία εξελίσσεται σε ανταλλαγή αποσπασματικών πληροφοριών. Οι συγγενείς εντός Ιράν μεταφέρουν οικογενειακά νέα, ενώ εκείνοι στο εξωτερικό ενημερώνουν για τις εξελίξεις του πολέμου που δεν μεταδίδονται λόγω λογοκρισίας. «Είναι σαν ο καθένας να έχει μόνο ένα μέρος της ιστορίας και να πρέπει να τη συμπληρώνουμε μεταξύ μας», σημειώνει η Πουνέ.