Σε μια περίοδο όπου το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης μεταφέρεται προς τη Μέση Ανατολή, ο Σον Πεν συνεχίζει να επιστρέφει στο ίδιο εκείνο πολεμικό πεδίο, διατηρώντας τη σύγκρουση στο επίκεντρο της προσοχής του κοινού.
Πριν από μερικές ημέρες, ο ηθοποιός Σον Πεν βρέθηκε για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας για την επιλογή του να απουσιάσει από την τελετή των Βραβείων Όσκαρ του 2026, παρά το γεγονός ότι τιμήθηκε με το τρίτο χρυσό αγαλματάκι της καριέρας του. Αντί να παραλάβει ο ίδιος το αγαλματίδιο στο Λος Άντζελες, ο 65χρονος ηθοποιός ταξίδευε προς το Κίεβο, συνεχίζοντας μια σχέση που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σαφώς πολιτικό και συμβολικό χαρακτήρα: τη στενή του σύνδεση με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ο ηθοποιός είχε αποφασίσει ήδη από τις προηγούμενες ημέρες να ταξιδέψει στην Ευρώπη, με τελικό προορισμό την Ουκρανία. Τη Δευτέρα μετά την απονομή, φωτογραφήθηκε στο Κίεβο και συμμετείχε σε συνάντηση με τον Ζελένσκι, επιβεβαιώνοντας ότι η επιλογή του δεν ήταν συμβολική αλλά ουσιαστική. Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι «είναι προσωπική του απόφαση, καθώς θεωρεί ότι πρέπει να βρίσκεται στην Ουκρανία», προσθέτοντας ότι «απλώς θέλει να στηρίξει τη χώρα».
Συνέχεια μιας μακράς πορείας
Η στάση του Πεν αποτελεί συνέχεια μιας μακράς πορείας πολιτικής και ανθρωπιστικής δράσης. Ο Πεν, που έχει βραβευτεί στο παρελθόν για τις ερμηνείες του στις ταινίες «Mystic River» και «Milk», έχει διαμορφώσει μια δημόσια εικόνα που ξεπερνά τα όρια του κινηματογράφου. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 υπήρξε από τις πιο έντονες φωνές κριτικής απέναντι στον πόλεμο στο Ιράκ, δημοσιεύοντας ανοιχτή επιστολή προς τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους, με την οποία τον καλούσε να αναθεωρήσει την πολιτική του.
Αρκετούς μήνες αργότερα, το 2003, ταξίδεψε στη Βαγδάτη δηλώνοντας ότι ήθελε «να καταγράψει το ανθρώπινο πρόσωπο του ιρακινού λαού, ώστε το αίμα τους να μην είναι αόρατο». Η προσέγγισή του, άμεση και συχνά αντισυμβατική, χαρακτηρίζει συνολικά τη δημόσια δράση του. Μετά τον τυφώνα Κατρίνα, συμμετείχε σε επιχειρήσεις διάσωσης στη Νέα Ορλεάνη, ενώ το 2010 ίδρυσε και διαχειρίστηκε έναν από τους μεγαλύτερους καταυλισμούς εκτοπισμένων στην Αϊτή μετά τον καταστροφικό σεισμό, μια πρωτοβουλία που αναγνωρίστηκε ακόμη και από επαγγελματίες του ανθρωπιστικού χώρου.
Η σχέση του με την Ουκρανία
Η σχέση του με την Ουκρανία ξεκίνησε αρχικά με αμιγώς κινηματογραφικά κίνητρα. Ο Πεν είχε σχεδιάσει ένα ντοκιμαντέρ για τον Ζελένσκι, τον πρώην ηθοποιό και κωμικό που εξελέγη πρόεδρος. «Νομίζαμε ότι θα ακολουθούσαμε μια ενδιαφέρουσα ιστορία με πιο ελαφρύ τόνο», είχε δηλώσει. Ωστόσο, η πραγματικότητα άλλαξε δραματικά όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, την ίδια περίοδο που οι δύο άνδρες συναντήθηκαν για πρώτη φορά.
Ο Πεν περιέγραψε εκείνη τη στιγμή ως καθοριστική: «Είδα μια τεράστια αλλαγή σε εκείνον από τη μια μέρα στην άλλη», ανέφερε. «Ήταν ο βασικός στόχος, αλλά δεν επρόκειτο να φύγει. Εκείνη τη μέρα κατάλαβε ότι είχε γεννηθεί για αυτό». Η απόφαση του Ζελένσκι να παραμείνει στο Κίεβο, παρά τον κίνδυνο, ενίσχυσε τον θαυμασμό του ηθοποιού, ο οποίος δήλωσε ότι «ο πρόεδρος Ζελένσκι και ο ουκρανικός λαός έχουν αναδειχθεί σε ιστορικά σύμβολα θάρρους».
Η συνεργασία τους κατέληξε στο ντοκιμαντέρ «Superpower», το οποίο παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Βερολίνου. Το φιλμ, που ασφαλώς και εμβάθυνε προς την ουκρανική πλευρά, προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις. Ο ίδιος ο Πεν δεν απέφυγε τον χαρακτηρισμό της «φιλο-ουκρανικής προπαγάνδας», δηλώνοντας ότι «αν είναι προπαγάνδα, τότε είμαι περήφανος». Παρά τις επικρίσεις ότι το έργο εστιάζει υπερβολικά στον ίδιο, ο ηθοποιός συνέχισε να υποστηρίζει δημόσια την Ουκρανία.
Η σχέση που εξελίχθηκε σε προσωπική φιλία
Η σχέση του με τον Ζελένσκι εξελίχθηκε σε προσωπική φιλία. Το 2022, παρέδωσε στον Ουκρανό πρόεδρο ένα από τα βραβεία Όσκαρ του, λέγοντας ότι θα τον περιμένει να το επιστρέψει «όταν τελειώσει ο πόλεμος». «Είναι ένα συμβολικό, ίσως και ανόητο πράγμα, αλλά αν ξέρω ότι βρίσκεται εδώ μαζί σας, θα νιώθω πιο δυνατός», είχε δηλώσει. Σε αντάλλαγμα, ο Ζελένσκι του απένειμε το Τάγμα της Αξίας της Ουκρανίας.
Η πολιτική του τοποθέτηση έγινε ακόμη πιο έντονη μετά από τις διπλωματικές εντάσεις μεταξύ του Ζελένσκι και του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Πεν υπερασπίστηκε δημόσια τον Ουκρανό ηγέτη, χαρακτηρίζοντάς τον «αυθεντικό» και τονίζοντας ότι «αν χάσουμε αυτή τη στήριξη, πρέπει να αναρωτηθούμε αν χάνουμε την ίδια την αξία της δημοκρατίας».
Την ίδια στιγμή, η δράση του δεν έχει μείνει χωρίς κριτική. Στο παρελθόν έχει δεχθεί επικρίσεις για τις σχέσεις του με ηγέτες όπως ο Ούγκο Τσάβες και ο Ραούλ Κάστρο, καθώς και για τη συνέντευξη που είχε πραγματοποιήσει με τον Μεξικανό βαρόνο των ναρκωτικών Ελ Τσάπο. Ο ίδιος έχει παραδεχθεί ότι «μετανιώνει έντονα» για εκείνη την εμπειρία.
Παρά τις όποιες αντιφάσεις, πάντως, η στάση του απέναντι στην Ουκρανία παραμένει σταθερή. Σε μια περίοδο όπου το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης μεταφέρεται προς τη Μέση Ανατολή, ο Πεν συνεχίζει να επιστρέφει στο ίδιο εκείνο πολεμικό πεδίο, διατηρώντας τη σύγκρουση στο επίκεντρο της προσοχής του κοινού.
«Αγαπώ την Ουκρανία σαν να ήταν πατρίδα μου», είχε τονίσει μπροστά στις ουκρανικές κάμερες και τα ΜΜΕ, κατά τη διάρκεια μιας προ ετών επίσκεψής του στο Κίεβο. Και φαίνεται ότι μένει πιστός στα λόγια του...