Η οργάνωση δημιουργήθηκε πριν από σχεδόν 200 χρόνια από ευαγγελικούς προτεστάντες που είχαν απογοητευθεί από την παραδοσιακή Αγγλικανική Εκκλησία. Σήμερα αριθμεί περίπου 50.000 μέλη παγκοσμίως.
Ο Φριτς Πένι ήταν 28 ετών όταν μίλησε δημόσια για πρώτη φορά με το όνομά του, περιγράφοντας πώς είναι να μεγαλώνεις μέσα σε μια κλειστή, αυστηρά ρυθμισμένη θρησκευτική κοινότητα και να συνειδητοποιείς ότι είσαι ομοφυλόφιλος. «Είναι πολλά ψέματα, πολύς έλεγχος και πολύς φόβος» λέει για τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στους Plymouth Brethren Christian Church, μια μυστικοπαθή ευαγγελική οργάνωση με παρουσία στο Ηνωμένο Βασίλειο και διεθνώς.
Ο ίδιος γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Σαουθάμπτον, σε οικογένεια με τέσσερα παιδιά. Όπως λέει, έφυγε από την αίρεση γύρω στα 22-23 του χρόνια, όταν άρχισε να αμφισβητεί τους αυστηρούς κανόνες που διέπουν την κοινότητα, ειδικά γύρω από τη σεξουαλικότητα και την επαφή με τον «κοσμικό» κόσμο. Η έξοδος, όμως, είχε κόστος: σχεδόν πλήρη αποκοπή από την οικογένειά του και δύο χρόνια συμβουλευτικής υποστήριξης για να σταθεί ξανά στα πόδια του.
Αμφισβητούν την αφήγησή του
Οι Plymouth Brethren Christian Church αμφισβητούν την αφήγησή του και επιμένουν ότι η εμπειρία του «δεν αντανακλά τον τρόπο ζωής και τις κοινές εμπειρίες» των μελών τους. Δηλώνουν ότι θέτουν την οικογένεια στο επίκεντρο, έχουν ισχυρούς δεσμούς με τις τοπικές κοινότητες και ότι οι αξίες τους στηρίζονται σε «φροντίδα, φιλανθρωπία και συμπόνια». Υποστηρίζουν, επίσης, ότι «αγκαλιάζουν τις βρετανικές αξίες της ατομικότητας και του αμοιβαίου σεβασμού». Ωστόσο, η μαρτυρία του Πένι, με συγκεκριμένες περιγραφές και χαρακτηριστικές ατάκες, σκιαγραφεί μια διαφορετική πραγματικότητα: έναν τρόπο ζωής όπου ο φόβος λειτουργεί ως πειθαρχία και η απομόνωση ως μέθοδος προστασίας - ή ελέγχου.
Η οργάνωση δημιουργήθηκε πριν από σχεδόν 200 χρόνια από ευαγγελικούς προτεστάντες που είχαν απογοητευθεί από την παραδοσιακή Αγγλικανική Εκκλησία. Σήμερα αριθμεί περίπου 50.000 μέλη παγκοσμίως, με πάνω από το ένα τρίτο να βρίσκεται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η κοινότητα θεωρεί τη Βίβλο κυριολεκτικά αληθινό λόγο του Θεού και οργανώνει τη ζωή της γύρω από αυτή την ερμηνεία. Ο Πένι περιγράφει ένα περιβάλλον όπου η διάκριση «μέσα-έξω» είναι θεμέλιο: σχολεία «δικά τους», δουλειές σε «δικές τους» επιχειρήσεις, καθημερινές εκκλησιαστικές συγκεντρώσεις. «Στο σπίτι δεν είχαμε τηλεόραση ή μουσική», λέει. «Δεν γιορτάζαμε Χριστούγεννα». Η οικογένεια πήγαινε καθημερινά στις συναθροίσεις στο Chandler’s Ford, ενώ η εικόνα του εξωτερικού κόσμου παρουσιαζόταν ως απειλητική. «Ο έξω κόσμος περιγραφόταν σαν ένα πολύ σκοτεινό, κακό μέρος», θυμάται. «Μας μεγάλωναν να νιώθουμε ότι όλοι εδώ έξω είναι διεφθαρμένοι, πάντα έτοιμοι να μας κάνουν κακό».
Ο φόβος, υποστηρίζει, δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα θεολογίας αλλά εργαλείο. «Είναι πολύ βασισμένο στον φόβο και αυτό είναι μέρος του ελέγχου τους» λέει, θυμίζοντας μια φράση που αποδίδει σε ηγετικό πρόσωπο της κοινότητας: «Εμείς θα κάνουμε τη σκέψη κι εσύ θα κάνεις την πράξη». Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: υπακοή, χωρίς ερωτήσεις. Ο ίδιος λέει ότι συμμορφωνόταν, μέχρι που η εσωτερική σύγκρουση γύρω από τη σεξουαλικότητά του τον έφερε αντιμέτωπο με τα όρια του συστήματος. «Θα περίμεναν να παντρευτώ μια κοπέλα και μετά να κάνω παιδιά», εξηγεί. «Τότε κατάλαβα ότι σίγουρα δεν ταιριάζω στο καλούπι. Δεν ήξερα τι ακριβώς ήταν». Στην κοινότητα, λέει, δεν γινόταν συζήτηση για τη σεξουαλικότητα «σε καμία εκδοχή» - και αυτό έκανε την προσωπική του αναζήτηση ακόμη πιο μοναχική. «Δεν μπορούσα να μιλήσω σε κανέναν, γιατί ήξερα ότι θα είχε συνέπειες».
Η πρώτη του «ρωγμή» προς τον έξω κόσμο ήρθε από κάτι φαινομενικά απλό: ένα smartphone. Το αγόρασε κρυφά από κατάστημα λιανικής, σπάζοντας τους κανόνες πρόσβασης και φιλτραρίσματος. «Ήμουν τρομοκρατημένος», λέει. «Ακόμα πίστευα ότι θα βρουν τρόπο να το εντοπίσουν». Τα βράδια έμενε ξύπνιος μέχρι αργά στο YouTube, βλέποντας «ό,τι τυχαίο βίντεο». Εκεί, όπως λέει, έμαθε τι σημαίνει να είσαι γκέι και ότι είναι δυνατό να έχεις «μια σχέση αγάπης ως γκέι άνθρωπος» - κάτι που ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα της «πονηρίας» και της «αμαρτίας» που είχε διδαχτεί.
Μέσα από την online επικοινωνία γνώρισε και τον Πολ, τον άνθρωπο που αργότερα έγινε σύζυγός του και που, όπως περιγράφει, τον βοήθησε να φύγει. Όμως η κοινότητα το ανακάλυψε. Η αντίδραση, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν άμεση και αυστηρή: «Έφεραν ιερείς στο σπίτι. Έπρεπε να ομολογήσω τις αμαρτίες μου, τι είχα κάνει λάθος». Από εκεί και πέρα, λέει, «όλα πήραν την κατηφόρα», γιατί ένιωθε ότι τον παρακολουθούσαν συνεχώς, πράγμα που τον έκανε ακόμη πιο προσεκτικό και ταυτόχρονα πιο αποφασισμένο να δραπετεύσει από τη ζωή που του είχαν χαράξει.
Εκείνη την περίοδο σχεδίαζε κρυφά την έξοδο. Μια «λίστα με πράγματα που πρέπει να κάνει» –ένα to-do list– βρέθηκε από τη μητέρα του. Τη θυμάται να κάθεται στο κρεβάτι «με λυγμούς», ρωτώντας τον γιατί θέλει να φύγει. «Ήμουν πολύ κοντά στο να της πω ότι είμαι γκέι» παραδέχεται, «αλλά ήξερα ότι αυτό θα ανέβαζε την κατάσταση σε εντελώς άλλο επίπεδο». Καθώς κατέβαινε τις σκάλες, γύρισε και είδε τον μικρότερο αδελφό του να στέκεται πίσω, «με ένα βλέμμα φόβου στα μάτια». Η εικόνα αυτή, λέει, τον στοιχειώνει ακόμη, γιατί συμπυκνώνει το κλίμα που περιγράφει: μια οικογένεια δεμένη, αλλά μέσα σε ένα σύστημα που κάνει τον φόβο καθημερινό συναίσθημα.
Τελικά, έφυγε από το σπίτι και πήγε με τον Πολ στο Γουίντσεστερ. Αργότερα, λέει, έλαβε email από τους γονείς του που προειδοποιούσε ότι «ο δρόμος της αμαρτίας που έχεις πάρει δεν είναι συμβατός με τον τρόπο ζωής μας». Μετά την αποχώρηση πέρασε δύο χρόνια σε συμβουλευτική υποστήριξη. Σήμερα έχει ελάχιστη επαφή με την οικογένειά του, είναι παντρεμένος από το 2017 και εργάζεται στον χώρο του recruitment. Περιγράφει την απώλεια ως «πένθος χωρίς κλείσιμο». «Έχω φτάσει στο σημείο να μπορώ να διαχειρίζομαι τον πόνο» λέει. «Είναι μια διαδικασία πένθους, αλλά δεν τελειώνει. Δεν είναι σαν να πέθανε κάποιος και να υπάρχει ένα τέλος. Είναι ακόμα εκεί».
Για τον Πένι, η απομάκρυνση δεν είναι μόνο απελευθέρωση, αλλά και ρήξη με μια ολόκληρη ταυτότητα. «Ήμουν φανατικός πιστός σε όσα μας δίδασκαν», παραδέχεται. Κι όμως, η συμπερασματική του φράση επιστρέφει στο ίδιο τρίπτυχο: «Πολλά ψέματα, πολύς έλεγχος και πολύς φόβος». Η δική του ελπίδα βρίσκεται σε αυτό που ακολούθησε. «Όταν σπάσεις αυτά τα δεσμά», λέει, «μπορείς πραγματικά να νιώσεις την αγάπη των ανθρώπων για σένα, επειδή είσαι απλώς ο εαυτός σου».
Από την πλευρά της, η εκκλησία δηλώνει ότι η απόφαση του Πένι ήταν «προσωπική επιλογή» και ότι του εύχεται τα καλύτερα, επαναλαμβάνοντας ότι αποτελεί «mainstream» θρησκευτική κοινότητα με αξίες που «ευθυγραμμίζονται σε γενικές γραμμές» με εκείνες πολλών Αγγλικανών, Καθολικών και άλλων. Ωστόσο, η ιστορία του φωτίζει το διαχρονικό δίλημμα όσων μεγαλώνουν σε αυστηρά κλειστά περιβάλλοντα: τι σημαίνει να βρίσκεις τον εαυτό σου, όταν ο κόσμος που σε μεγάλωσε σου μαθαίνει να φοβάσαι ακριβώς αυτό.