Η άστεγη Σούζαν Ελέιν ΜακΚίνεϊ ζει εδώ και περίπου δέκα χρόνια μέσα σε ένα παλιό αυτοκίνητο, προκαλώντας συγχρόνως συμπόνια, εκνευρισμό και αμηχανία.
- Η Σούζαν ΜακΚίνεϊ ζει στο αυτοκίνητό της στο Ντένβερ, αρνούμενη κάθε βοήθεια, δημιουργώντας κοινωνική διχογνωμία. Οι γείτονες και οι αρχές έρχονται σε σύγκρουση με την επιμονή της να παραμένει άστεγη, παρά τις επενδύσεις της πόλης στην αντιμετώπιση της αστεγίας.
- Η Σούζαν ισχυρίζεται ότι έχει ιστορικό έκθεσης σε Agent Orange και αντιποίνων από την Υπηρεσία Υποθέσεων Βετεράνων, όπου ανακάλυψε παρανομίες. Αυτά τα γεγονότα, μαζί με παραληρηματικές πεποιθήσεις, την οδήγησαν να φοβάται τα καταφύγια και να θεωρεί το αυτοκίνητο ως μοναδικό της καταφύγιο.
- Παρά τις πιέσεις για απομάκρυνση, φίλοι και ακτιβιστές παρέχουν βοήθεια, καλύπτοντας πρόστιμα και αποτρέποντας την κατάσχεση του αυτοκινήτου της. Η Σούζαν ζει με στρατιωτική μεθοδικότητα, αρνούμενη κρατικά επιδόματα, διατηρώντας την αυτονομία της εν μέσω κοινωνικής έντασης.
- Η όραση της Σούζαν είχε καταρρεύσει λόγω καταρρακτών, όμως οργανώθηκε επιτυχημένο χειρουργείο χάρη σε δωρεές. Μπόρεσε να δει ξανά, αποκτώντας ελπίδα για νέα αρχή. Επέστρεψε στο αυτοκίνητό της, βλέποντας καθαρά και έτοιμη να παλέψει.
Στο Ντένβερ των ΗΠΑ, μια πόλη που τα τελευταία χρόνια έχει μετατρέψει την αντιμετώπιση των αστέγων σε μία από τις πιο φιλόδοξες πολιτικές της ατζέντας, μια 63χρονη γυναίκα έχει εξελιχθεί σε σύμβολο ενός δύσκολου και σχεδόν αδύνατου ερωτήματος: τι συμβαίνει όταν κάποιος αρνείται πεισματικά κάθε βοήθεια που του προσφέρεται;
Προκαλεί συγχρόνως συμπόνια, εκνευρισμό και αμηχανία
Η Σούζαν Ελέιν ΜακΚίνεϊ, πρώην δικηγόρος, ζει εδώ και περίπου δέκα χρόνια μέσα σε ένα παλιό κίτρινο Mitsubishi Eclipse, παρκαρισμένο συχνά γύρω από την περιοχή του Ουάσιγκτον Παρκ, προκαλώντας συγχρόνως συμπόνια, εκνευρισμό, αμηχανία αλλά και έναν ανοιχτό κοινωνικό πόλεμο ανάμεσα σε κατοίκους, κοινωνικές υπηρεσίες, αστυνομία και ακτιβιστές.
Το αυτοκίνητο της ΜακΚίνεϊ έχει γίνει σχεδόν θρυλικό στη γειτονιά. Παλιά αυτοκόλλητα, σακούλες σκουπιδιών στα παράθυρα, κουβέρτες επιβίωσης για κουρτίνες και ένα χειρόγραφο σημείωμα που γράφει «Παρακαλώ μην το ρυμουλκήσετε» συνθέτουν την εικόνα ενός κινητού μικρόκοσμου που για εκείνη δεν είναι απλώς όχημα αλλά σπίτι, αποθήκη, καταφύγιο και τελευταίο οχυρό αυτονομίας.
Οι γείτονες, ωστόσο, βλέπουν κάτι διαφορετικό: ένα ετοιμόρροπο όχημα, καπνό από τσιγάρα, φωνές, σακούλες απορριμμάτων και μια συνεχή υπενθύμιση της κρίσης που ταλανίζει την αμερικανική πόλη.
«Το αυτοκίνητό της είτε πρέπει να είναι νόμιμο για να κυκλοφορεί είτε να ρυμουλκηθεί. Τελεία», λέει μιλώντας στο ρεπορτάζ του ιστότοπου Denverite ο Ράιαν Ντίλον, ένας από τους κατοίκους που ζητούν επίμονα την απομάκρυνσή της από τη γειτονιά. Η ίδια απαντά με νομική ακρίβεια: «Το αυτοκίνητο είναι νόμιμο να βρίσκεται στον δρόμο. Απλώς δεν είναι ασφαλισμένο».
«Οτιδήποτε σχετίζεται με την κυβέρνηση παρακολουθείται»
Η υπόθεση έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διαμάχη μεταξύ γειτόνων. Η πόλη του Ντένβερ, υπό τον δήμαρχο Μάικ Τζόνστον, έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στην καταπολέμηση της αστεγίας, ισχυριζόμενη ότι χιλιάδες άνθρωποι έχουν μεταφερθεί από τους δρόμους σε σπίτια ή καταλύματα. Ωστόσο, η ΜακΚίνεϊ αποτελεί μια ιδιότυπη εξαίρεση. Έχει αρνηθεί σχεδόν κάθε μορφή βοήθειας: καταφύγια, κοινωνικές παροχές, ιατρική περίθαλψη, ψυχιατρική υποστήριξη. «Οτιδήποτε σχετίζεται με την κυβέρνηση παρακολουθείται», λέει η ίδια, περιγράφοντας μια πραγματικότητα όπου αισθάνεται ότι διώκεται συστηματικά.
Η ζωή της μοιάζει βγαλμένη από αμερικανικό μυθιστόρημα. Η ίδια υποστηρίζει ότι μεγάλωσε σε στρατιωτική οικογένεια στην Ταϊλάνδη και στις Φιλιππίνες κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, ότι εκτέθηκε στο τοξικό αέριο Agent Orange, πως εργάστηκε ως τεχνικός σε κολοσσούς όπως η Hewlett-Packard και η General Electric, πριν γίνει δικηγόρος και εργαστεί στην αμερικανική Υπηρεσία Υποθέσεων Βετεράνων. Εκεί, όπως ισχυρίζεται, ανακάλυψε παρανομίες και διαρροές ιατρικών δεδομένων, γεγονός που – σύμφωνα με την ίδια – προκάλεσε αντίποινα. «Πήδαγα πάνω κάτω λέγοντας “δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό” και μου απαντούσαν “α, αυτή είναι απλώς η Σούζαν, μας δημιουργεί διαρκώς προβλήματα”», λέει.
«Τελεί υπό καθεστώς παραληρήματος»
Σε κάποια στιγμή της αφήγησής της, η πραγματικότητα μπλέκεται με στοιχεία που οι Αρχές θεωρούν... παραληρηματικά. Υποστηρίζει ότι πυροβολήθηκε στο κεφάλι και ότι η δουλειά της αλλοιωνόταν διαδικτυακά. Κατέθεσε ομοσπονδιακή αγωγή το 2016, η οποία απορρίφθηκε από δικαστή ως «αβάσιμη». Παρ’ όλα αυτά, εκείνη επιμένει πως όλα όσα περιγράφει είναι αληθινά.
Κάπως έτσι, το αυτοκίνητό της μετατράπηκε σε καταφύγιο. «Φοβόμουν ότι αν πήγαινα σε καταφύγιο, θα με δολοφονούσαν», λέει. Ακόμη και σήμερα, θεωρεί πως οι πιέσεις για να φύγει από τη γειτονιά αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης συνωμοσίας εις βάρος της.
Οι γείτονες παραμένουν διχασμένοι. Ορισμένοι συγκέντρωσαν χιλιάδες δολάρια μέσω GoFundMe για να τη βοηθήσουν να αγοράσει άλλο αυτοκίνητο ή να χειρουργηθεί στα μάτια. Άλλοι απαιτούν την άμεση απομάκρυνσή της. Η Έριν Στέρτζα, φίλη της ΜακΚίνεϊ, προσπαθεί εδώ και μήνες να τη στηρίξει.
Άλλοτε οδηγεί το αυτοκίνητό της για να αποφύγει τα πρόστιμα, άλλοτε συνομιλεί με κοινωνικές υπηρεσίες και γιατρούς. «Ήξερα πως αν της έπαιρναν το αυτοκίνητο, ίσως να μην επιβίωνε στον δρόμο», λέει μια άλλη ακτιβίστρια, η Έιμι Μπεκ.
Η αστυνομία του Ντένβερ προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τα αλλεπάλληλα πρόστιμα ως μοχλό πίεσης για να τη στείλει σε καταφύγιο. Το χρέος της ξεπέρασε τα 3.500 δολάρια και το αυτοκίνητο ακινητοποιήθηκε με «δαγκάνα». Για λίγες ώρες, όλα έμοιαζαν να οδηγούν στην κατάσχεση. Όμως η Στέρτζα πλήρωσε τα πρόστιμα και η πόλη έχασε το βασικό της όπλο.
«Υπάρχει ένα σύστημα που λειτουργεί αποτελεσματικά για χιλιάδες ανθρώπους», είπε στέλεχος της δημοτικής υπηρεσίας στέγασης, εμφανώς εκνευρισμένο από την παρέμβαση των δωρεών. «Αλλά στην περίπτωσή της, δέκα χρόνια μετά, δεν έχει λειτουργήσει».
Η ζωή της ΜακΚίνεϊ μέσα στο αυτοκίνητο
Η ζωή της ΜακΚίνεϊ μέσα στο αυτοκίνητο έχει αποκτήσει σχεδόν στρατιωτική μεθοδικότητα. Κρατά μπουκάλια νερού μέσα στον υπνόσακο για να μην παγώνουν. Χρησιμοποιεί θερμαντικά χεριών για να αντέχει τις παγωμένες νύχτες του Κολοράντο. Ουρεί σε μπουκάλια για να αποφεύγει τη δημόσια έκθεση. Προσπαθεί να διατηρεί καλές σχέσεις με τη γειτονιά και να μη ζητά τίποτα από κανέναν. «Δεν δέχομαι κρατικά επιδόματα, δεν διαπράττω εγκλήματα και δεν ζητάω χρήματα», λέει με περηφάνια.
Την ίδια ώρα, η όρασή της κατέρρεε. Ο καταρράκτης την είχε οδηγήσει σχεδόν στην τύφλωση. Δεν μπορούσε να ξεχωρίσει αν κάποιος πλησίαζε για να τη βοηθήσει ή για να της επιτεθεί. Κι όμως, μέσα από τις δωρεές και τις πιέσεις φίλων και κοινωνικών λειτουργών, οργανώθηκε τελικά χειρουργείο σε κλινική της περιοχής Τσέρι Κρικ.
Η στιγμή που αφαιρέθηκε ο επίδεσμος από το δεξί της μάτι περιγράφεται σχεδόν κινηματογραφικά. «Θεέ μου… μπορώ να δω», είπε δακρυσμένη, κοιτάζοντας για πρώτη φορά μετά από χρόνια καθαρά τα πρόσωπα γύρω της.
Για τους ανθρώπους που προσπαθούν να τη βοηθήσουν, εκείνη η στιγμή έμοιαζε με πιθανή αρχή μιας νέας ζωής. Αν καταφέρει να χειρουργήσει και το δεύτερο μάτι, ίσως μπορέσει να εργαστεί ξανά, να βρει διαμέρισμα, να εγκαταλείψει οριστικά το αυτοκίνητο. Η ίδια το περιγράφει πιο απλά: «Θα έχω μια ευκαιρία να παλέψω».
Μετά το χειρουργείο, ωστόσο, επέστρεψε στο κίτρινο Mitsubishi Eclipse. Ήπιε έναν παγωμένο καφέ, άναψε τσιγάρο και κάθισε ξανά στο κάθισμα όπου έχει περάσει μια δεκαετία. Αυτή τη φορά, όμως, μπορούσε να δει καθαρά.