Αυτοί που αφήνουν τα bots να γράφουν τα μηνύματά τους στο κινητό ή ακόμη και να διαμεσολαβούν στην ερωτική τους ζωή, σαν ένας ψηφιακός Συρανό ντε Μπερζεράκ.
- Νέοι άνθρωποι αναθέτουν όλο και περισσότερο κοινωνικές και διαπροσωπικές τους αλληλεπιδράσεις σε αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης. Χρησιμοποιούν τα bots για να γράψουν μηνύματα, να προετοιμαστούν για συναντήσεις και να διαμεσολαβήσουν ακόμη και στην ερωτική τους ζωή.
- Η χρήση της ΑΙ στην επικοινωνία δημιουργεί ζητήματα αυθεντικότητας, καθώς τα άψογα συντακτικά μηνύματα γίνονται αναγνωρίσιμα και θεωρούνται απρόσωπα. Η ανεπιτήδευτη γλώσσα και οι μικρές ατέλειες θεωρούνται πλέον πηγή οικειότητας, η οποία χάνεται.
- Ειδικοί ψυχικής υγείας προειδοποιούν για τον κίνδυνο διάβρωσης της αυτοπεποίθησης και της εμπιστοσύνης στην προσωπική κρίση. Η συνεχής χρήση ΑΙ για έλεγχο των μηνυμάτων διδάσκει στο άτομο ότι η δική του φωνή δεν είναι επαρκής.
- Συστήνεται η ισορροπημένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως εργαλείου προετοιμασίας για δύσκολες συζητήσεις, όχι όμως ως μόνιμου μεσολαβητή. Η ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων απαιτεί άμεση, αφιλτράριστη ανθρώπινη επαφή και συναισθηματική εμπειρία.
Η Νιχαρίκα Αμπαράτζου χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη στη δουλειά της ως ερευνήτρια καρκίνου. Όταν όμως βγαίνει από το εργαστήριο, το εργαλείο μετατρέπεται σε προσωπικό της σύμβουλο κοινωνικών σχέσεων. Το ChatGPT τη βοηθά να γράφει ατάκες γνωριμιών για εφαρμογές ραντεβού και εισαγωγικά για πάρτι. Κάποιες φορές το ενεργοποιεί ακόμη και για να διαμορφώσει την απάντησή της στον άνθρωπο που στέκεται δίπλα της. Όταν η κουβέντα στρέφεται σε ένα άγνωστο βιβλίο ή άρθρο, καταφεύγει σε μια περίληψη από τεχνητή νοημοσύνη. Η εντύπωση που θέλει να δώσει είναι, όπως λέει η ίδια, «σαν να διαβάζω κι εγώ, καμιά φορά».
Δεν είναι ότι η 20χρονη κοπέλα δεν μπορεί να σκεφτεί μόνη της, λέει. Απλώς η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τα πράγματα πιο απλά και ομαλά. Ανήκει σε μια ολοένα αυξανόμενη ομάδα νέων ανθρώπων που αναθέτουν βαθιά ανθρώπινα καθήκοντα σε αλγόριθμους. Πολλοί, παλεύοντας με μικρά ή μεγάλα κοινωνικά άγχη, αναζητούν βοήθεια πριν από μια δια ζώσης συνάντηση. Άλλοι αφήνουν τα bots να γράφουν τα μηνύματά τους στο κινητό ή ακόμη και να διαμεσολαβούν στην ερωτική τους ζωή, σαν ένας ιδιότυπος ψηφιακός Συρανό ντε Μπερζεράκ.
Να ξεχωρίζουν την χρήση από την εξάρτηση
Η ίδια η Αμπαράτζου παραδέχεται ότι εκείνη και οι συνομήλικοί της θα πρέπει να μάθουν να ξεχωρίζουν την παραγωγική χρήση από την ανθυγιεινή εξάρτηση. Στην προσπάθειά τους να «βελτιστοποιήσουν» τα πάντα με τεχνητή νοημοσύνη, φοβάται ότι θυσιάζουν ό,τι έκανε τις αυτοσχέδιες, απρογραμμάτιστες στιγμές πραγματικά ουσιαστικές. «Πρέπει ακόμη να έχεις τις δικές σου δεξιότητες στη συνομιλία και στην επικοινωνία», λέει. «Μπορείς να χρησιμοποιήσεις το ChatGPT για να τις χτίσεις, όχι όμως ως εργαλείο που θα σου λέει τι να πεις σε κάθε στιγμή που είσαι με κάποιον άλλον».
Ειδικοί ψυχικής υγείας συνιστούν προσοχή. Η χρήση bots ως κοινωνικού «ανάχωματος» παραπέμπει, όπως λένε, σε μια «επιδημία δυσπιστίας προς τον εαυτό σου». Αν στιλβώνεις τα πάντα με τεχνητή νοημοσύνη, ίσως χάσεις την εμπιστοσύνη στη δική σου φωνή.
Η Άντρεα Γουάλας, 24 ετών, προσωπική γυμνάστρια στο Όστιν του Τέξας, λέει ότι τα μηνύματα γραμμένα από bot εμφανίζονται όλο και πιο συχνά σε ρομαντικές συνομιλίες. Τα μηνύματα ενός άντρα που έβγαινε με μια φίλη της ήταν άτσαλα. Ξαφνικά απέκτησαν άψογη γραμματική και σύνταξη. «Δεν υπάρχει περίπτωση αυτός ο άνθρωπος, που δυσκολευόταν να γράψει σωστά απλές λέξεις, να έστειλε μόνος του αυτό το μήνυμα», λέει η Γουάλας. Τα μηνύματα, προσθέτει, θα έπρεπε ούτως ή άλλως να είναι λίγο ατημέλητα, γιατί η οικειότητα πηγάζει από την ανεπιτήδευτη γλώσσα.
Επειδή τα chatbot συνθέτουν προτάσεις βασισμένα σε μοτίβα της ανθρώπινης γλώσσας, τα μηνύματα που παράγουν έχουν κι αυτά τα δικά τους «σημάδια», κλισέ και άκαμπτες φράσεις. Ο Λούκας Ντβόρακ, 22 ετών, χρησιμοποιεί συνεχώς τεχνητή νοημοσύνη, αλλά την αποφεύγει όταν γράφει στην κοπέλα του.
Σε μια συζήτηση για το θέμα, εκείνη του είπε ότι θα ήταν τεμπέλικο και... αντιερωτικό να αντιμετωπίζει τις κουβέντες τους σαν ακόμη μία εργασία που πρέπει να «λύσει» με τεχνητή νοημοσύνη. Επιπλέον, πρόσθεσε, είναι απλώς περίεργο. «Το βρίσκει λίγο τρομακτικό, και το σέβομαι αυτό», λέει ο Ντβόρακ, φοιτητής βιομηχανικής μηχανικής και επιστήμης δεδομένων στο Πανεπιστήμιο Νορθγουέστερν.
Είναι άδικο και για τις δύο πλευρές, σύμφωνα με την Άσλεϊ Γκόλντεν, κλινική ψυχολόγο και επίκουρη κλινική καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Τα γενικού σκοπού chatbot κατασκευάστηκαν για παραγωγικότητα, όχι για σχέσεις, λέει. Όταν οι άνθρωποι αναθέτουν την επικοινωνία τους σε αυτά τα εργαλεία, μπορεί να στέλνουν στον παραλήπτη το μήνυμα ότι δεν τους νοιάζει αρκετά.
Παράλληλα, μπορεί να διαβρώσει την ανοχή του αποστολέα στην αβεβαιότητα. «Αν περνάς ένα μήνυμα από τεχνητή νοημοσύνη για να ελέγξεις αν ακούγεται καλά, στην ουσία διδάσκεις σιγά σιγά τον εαυτό σου ότι δεν μπορεί να εμπιστευτεί την κρίση του», λέει η Γκόλντεν.
Η Κέιλιν Λίνκολν, 20 ετών, φοιτήτρια επιστήμης τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Τζόνσον και Γουέιλς στη Σάρλοτ της Βόρειας Καρολίνας, χρησιμοποίησε το ChatGPT για να μαλακώσει τον τόνο ενός «θυμωμένου email» πριν το στείλει. Λέει πως η επεξεργασία των συναισθημάτων της πρώτα και το εξομάλυνσμα της γλώσσας μετά τη βοήθησαν να προετοιμαστεί για έναν πιο εποικοδομητικό διάλογο με τον παραλήπτη.
Έχει αποκτήσει τη συνήθεια να χρησιμοποιεί το chatbot για να προετοιμάζεται για ραντεβού και τεταμένες αντιπαραθέσεις, φτιάχνοντας «καρτελάκια σημειώσεων» που στη συνέχεια ελέγχει με τη μητέρα της ή μια φίλη. Μια φορά, όμως, η προσφυγή στο bot για μια δια ζώσης κουβέντα με φίλους γύρισε μπούμερανγκ. Της είπε, όπως λέει η ίδια, «το αντίθετο από αυτό που χρειαζόμουν».
Η Αλεξάντρα Φρίντμαν, σύμβουλος φιλίας και σχέσεων με έδρα το Σιάτλ, πιστεύει ότι είναι εντάξει να χρησιμοποιεί κανείς την τεχνητή νοημοσύνη για να στηρίξει μια δύσκολη συζήτηση, όχι όμως για να στηρίζεται σε αυτήν διαρκώς. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι χρήσιμη στο τι θα πεις, όχι στο πώς θα το πεις, λέει. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να καλλιεργήσεις χωρίς μεσάζοντα.
Συμβουλεύει τους πελάτες της να περιορίζουν τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για πρόβα συνομιλιών σε μία φορά την εβδομάδα για επαναλαμβανόμενες αλληλεπιδράσεις, ή στην παραμονή μιας σημαντικής εκδήλωσης. Τα chatbot μπορούν να βοηθήσουν κάποιον με κοινωνικό άγχος να ξεκλειδώσει συζητήσεις που διαφορετικά θα απέφευγε, λέει, αλλά δεν υποκαθιστούν την πραγματική συναισθηματική ρύθμιση. «Το να νιώθεις άβολα είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας», λέει. «Είναι κάτι που η τεχνολογία δεν μπορεί ποτέ να νιώσει».