Αυτό το βιβλίο που θεωρούνταν το φαβορί για το περσινό βραβείο Booker, έχει γίνει viral στο BookTok όχι αδίκως. Το διαβάσαμε και καταλάβαμε γιατί όλοι μιλούν γι΄αυτό.
- Το μυθιστόρημα «Οντισιόν» της Katie Kitamura χτίζει μια έξυπνη, διττή ιστορία που εμπλέκει τον αναγνώστη σε ένα νοητικό παιχνίδι ρόλων, καθώς τα γεγονότα αντί να φωτίζουν, συσκοτίζουν περισσότερο τη φύση των σχέσεων των κεντρικών προσώπων.
- Το βιβλίο πραγματεύεται τη φύση των ρόλων που καλούμαστε να υπηρετήσουμε, παρουσιάζοντας τον άνθρωπο ως συνονθύλευμα θραυσμάτων και αμφισβητώντας το πόσο καλά γνωρίζουμε τους οικείους μας, καθώς οι ταυτότητές τους μεταβάλλονται ανάλογα με τις συνθήκες.
- Στον μεταμοντέρνο, ρευστό κόσμο, ο ιός του σχετικισμού προσβάλλει την ταυτότητα, μετατρέποντας τη ζωή σε μια ατέρμονη οντισιόν ρόλων. Έτσι, το έργο παραμένει σκόπιμα ημιτελές, αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα για το κοινό.
- Η συγγραφέας εξηγεί πως στόχος της είναι να καλέσει τον αναγνώστη να συμμετάσχει στη δημιουργία του βιβλίου. Η καλή λογοτεχνία δεν δίνει απαντήσεις αλλά εκθέτει γεγονότα, αφήνοντας το κοινό να πλοηγηθεί στη ρευστότητα.
Μια ώριμη ηθοποιός στη Νέα Υόρκη συναντιέται με έναν αινιγματικό νεαρό, σε ένα hype εστιατόριο μιας μεταμοντέρνας γειτονιάς που είναι γεμάτη με παλιά μαγαζάκια που μεταμορφώθηκαν γκαλερί, υβριδικά φαγάδικα που το πρωί είναι microbakeries και το βράδυ γκουρμέ μπιστρό και φασαίικα cafe. Ποια είναι η ταυτότητα αυτού του μυστηριώδους νεαρού; Είναι θαυμαστής, stalker, εραστής ή γιος της; Γιατί όταν ο σύζυγός της ηθοποιού μπαίνει βιαστικά στο ίδιο εστιατόριο, εκείνη σαστίζει κι αυτός φεύγει απότομα; Τους είδε και παριστάνει ότι δεν τους πρόσεξε; Ή μήπως η ανεξήγητη αποχώρησή του συζύγου κρύβει κάτι που ο ίδιος δεν θέλει ή δεν μπορεί να παραδεχτεί;
Η γεννημένη το 1979 Καλιφορνέζα συγγραφέας Katie Kitamura, Αμερικανίδα με ιαπωνική καταγωγή, βραβευμένη συγγραφέας πέντε βιβλίων και σύζυγος του επίσης γνωστού και διακεκριμένου συγγραφέα Χάρι Κούνζρου, με το πολυσυζητημένο μυθιστόρημά της «Οντισιόν» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Διόπτρα) χτίζει μια έξυπνη ιστορία που είναι γραμμένη με δύο διαφορετικές εκδοχές, βάζοντας τον αναγνώστη σε σκέψεις. Διαβάζοντας το βιβλίο και καθώς τα γεγονότα αντί να φωτίζουν συσκοτίζουν παραπάνω τη φύση της σχέσης των τριών βασικών προσώπων, ο αναγνώστης παίρνει μέρος σε ένα διαδραστικό νοητικό παιχνίδι ρόλων.
Τα πάντα ανατρέπονται από την πένα της Katie Kitamura. Οι βεβαιότητες καταρρέουν. Τα συναισθήματα τουμπάρουν. Η πραγματικότητα θολώνει. Οι ήρωες και οι ρόλοι τους αλλάζουν, αλλάζοντας ταυτόχρονα και τις οπτικές γωνίες της αφήγησης.
Η ψηφιακή πραγματικότητα και οι ρόλοι που καλείται ο σύγχρονος άνθρωπος να παίξει στη ζωή του
Το βιβλίο πραγματεύεται τη φύση των ρόλων που υπηρετούμε καθημερινά. Τι είναι ένας άνθρωπος αν όχι το συνονθύλευμα διαφόρων θραυσμάτων από ρόλους που καλείται να παίξει στη ζωή του; Κάποιος είναι γιος, φίλος, εχθρός, αδερφός, εραστής, σύζυγος, πατέρας, συνάδελφος, ανταγωνιστής. Είναι παιδί κάποιου και κατόπιν γίνεται ενδεχομένως ο ίδιος γονιός κάποιου άλλου, που είναι ταυτόχρονα οικείος, αλλά άμα τον δεις υπό το φίλτρο μιας άλλης πραγματικότητας είναι ξένος, ένα πρόσωπο που την ίδια στιγμή το ξέρουμε καλά, αλλά όταν υιοθετήσει έναν άλλον ρόλο που δεν μας εμπεριέχει είναι άγνωστο. Πόσο καλά άραγε γνωρίζουμε τους ανθρώπους της ζωής μας; Ξέρουμε πώς είναι από μια, δυο ή περισσότερες οπτικές γωνίες που μας επιτρέπει η καθημερινότητα που ζούμε μαζί του να τον ακτινογραφήσουμε, μπορούμε να σκιαγραφήσουμε όμως απόλυτα τι σόι πράγμα είναι αυτός ο δικός μας ξένος, αν για παράδειγμα, δεν τον έχουμε δει ποτέ να κινείται μέσα στον εργασιακό του χώρο ή πώς είναι όταν βρεθεί υπό το καθεστώς ενός πάθους, μιας εξωτερικής επιρροής ή μιας κατάστασης οριακής; Μπορούμε με σιγουριά να πούμε ότι γνωρίζουμε αυτόν τον «δικό» μας άνθρωπο, όταν τις περισσότερες φορές δεν μπορούμε καν να είμαστε σίγουροι ότι γνωρίζουμε τον ίδιο μας τον εαυτό και τις χίλιες μύριες διαφορετικές πτυχές που πιθανόν να εκδηλώσουμε στην μεγάλη πορεία της ζωής μας, όταν οι συνθήκες αλλάζουν και αλλάζουν κι εμάς τους ίδιους;
Για την ευφυή Katie Kitamura η ζωή μας είναι μια ασταμάτητη οντισιόν για όλους αυτούς τους ρόλους που καλούμαστε να παίξουμε στη ζωή μας. Τι γίνεται όμως με τους ρόλους που δυνάμει θα μπορούσαμε να έχουμε παίξει, αν τα πράγματα είχαν έρθει διαφορετικά; Τι γίνεται με τις κρυφές και ανομολόγητες επιθυμίες μας, με τις δυνατότητές μας που δεν πραγματώθηκαν; Με όλες αυτές τις εκδοχές του εαυτού μας που δεν τις φώτισε η πραγματική ζωή, άλλα έχουν μείνει μέσα μας να χάσκουν στα παράλληλα σύμπαντα των πιθανοτήτων;
Αν πράγματι η ζωή μας είναι μια αλληλουχία διαφορετικών ρόλων στους οποίους καταφέρνουμε ή όχι να ανταποκριθούμε, όπως ισχυρίζεται η συγγραφέας της πολυσυζητημένης «Οντισιόν», τι είναι πραγματικό και τι όχι; Στον μεταμοντέρνο κόσμο, όπου τα πάντα είναι ρευστά και κατακερματισμένα, ο ιός του σχετικισμού προσβάλλει ακόμα και την ίδια μας την ταυτότητα. Σχέσεις, οικογένεια, φιλίες, όλα μπαίνουν στο μπλέντερ της μεταμοντέρνας ρευστότητας και τι μένει; Ένα κενό, ένα αίνιγμα, ένα παιχνίδι πιθανοτήτων, μια ατέρμονη οντισιόν ρόλων που θα παίξουμε.
Μια ευφυής ιστορία ανοιχτή σε ερμηνείες
Υπό αυτό το πρίσμα, ακόμα και ένα έργο Τέχνης της μεταμοντέρνας εποχής οφείλει, για να είναι προϊόν της εποχής μας, να μένει ημιτελές σκόπιμα, αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα στο κοινό. Η Katie Kitamura, όχι τυχαία, στήνει ένα τέτοιο παιχνίδι ρόλων που αφήνει ερωτηματικά. Τι είναι τελικά αυτός ο νεαρός; Θαυμαστής της ώριμης ηθοποιού σε ηλικία που θα μπορούσε να είναι γιος της; Είναι το εγκαταλελειμμένο παιδί της; Είναι ο γιος της που είχε αποξενωθεί από την πατρική εστία και επέστρεψε; Όλα παίζουν. Το βιβλίο είναι γραμμένο έτσι που η μια εκδοχή ανατρέπει την άλλη, συνεχίζοντας όμως ταυτόχρονα η μία να κινειται μέσα την άλλη με τρόπο ιδιοφυή, ρευστό, απολύτως σύγχρονο, ώσπου οι εκδοχές της πραγματικότητας, οι διαφορετικοί ρόλοι των βασικών προσώπων να διαπλέκονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα οργανικό σύνολο που, αφενός, έχει αρμονία αφηγηματική και, αφετέρου, σκιαγραφεί τελικά τους χαρακτήρες των ηρώων με τρόπο μοναδικό, εκθέτοντάς τους.
«Με αυτό το βιβλίο, ήθελα ιδιαίτερα να καλέσω τον αναγνώστη να μπει μέσα και να το δημιουργήσει μαζί μου. Ήταν σημαντικό να υπάρχουν “στηρίγματα”, σημεία σταθερότητας και κοινής αναφοράς, ώστε το βιβλίο να έχει ένα έδαφος πάνω στο οποίο μπορούν να αναπτυχθούν πολλαπλές εκδοχές και ερμηνείες. Από την εμπειρία μου ως αναγνώστρια, όσο περισσότερα μου ζητά ένα βιβλίο, τόσο περισσότερα μπορώ να του δώσω. Ένα βιβλίο που δεν απαιτεί πολλά από τον αναγνώστη συχνά σημαίνει ότι και ο αναγνώστης δεν μπορεί να δώσει πολλά πίσω. Με ελκύουν τα βιβλία που θέτουν ερωτήματα στον αναγνώστη», λέει η Katie Kitamura σε συνέντευξή της.
Το βιβλίο ξετρέλανε το BookTok γιατί απεικονίζει τη ρευστότητα του μεταμοντέρνου κόσμου
Διαβάζοντας τη μεταμοντέρνα «Οντισιόν» ο αναγνώστης δεν εφησυχάζει, κουμπώνοντας ρόλους στα βασικά πρόσωπα. Αντιθέτως μέχρι το ανοιχτό -φυσικά- τέλος, το βιβλίο σε βάζει να σκέφτεσαι ταυτόχρονα όλες τις διαφορετικές εκδοχές των γεγονότων, μέσα σε μια σκόπιμη αφηγηματική θολότητα που συσκοτίζει τα πράγματα, για να φωτίσει τη ρευστότητα της μεταμοντέρνας ζωής.
Η Katie Kitamura δεν δικαιολογεί, δεν εξηγεί, δεν κομματιάζει τους ήρωες και τους ρόλους τους για να τους κατανοήσει, δίνοντάς μας συμπεράσματα, ψευτοηθικούς προβληματισμούς, οδηγίες χρήσης των σύγχρονων διαπλεκόμενων σχέσεων – μονάχα τους εκθέτει γιατί όπως έχει η ίδια εξηγήσει σε συνέντευξή της, η καλή λογοτεχνία οφείλει όχι να εξηγεί, να απαντά, να φανερώνει ή να κρύβει, αλλά απλώς να εκθέτει τα γεγονότα, αφήνοντας τον αναγνώστη να κολυμπήσει μέσα τους (και στις άπειρες εκδοχές τους) για να καταλήξει σε τι άλλο παρεκτός της ρευστότητας; Όλα είναι απολύτως σχετικά.
«Δεν είμαι από αυτούς που ονειρεύονταν να γίνουν συγγραφείς. Ξεκίνησα σχετικά αργά. Πάντα θεωρούσα τον εαυτό μου κυρίως αναγνώστρια. Για πολύ καιρό προσπαθούσα να κρύβομαι μέσα στη γραφή. Μετά κατάλαβα ότι η λογοτεχνία είναι έκθεση. Τώρα είμαι πιο άνετη, πιο τολμηρή. Δεν νομίζω ότι γινόμαστε “καλύτεροι¨ — κάθε βιβλίο ζητά κάτι διαφορετικό. Αλλά πλέον δεν βάζω τον εαυτό μου εμπόδιο. Σε αυτό το βιβλίο ήμουν πιο τολμηρή. Δεν νομίζω ότι πριν από δύο βιβλία θα είχα την αυτοπεποίθηση να ξεφύγω τόσο από τη συμβατική μορφή. Τώρα νιώθω πιο άνετα να δείξω τι θέλω ως συγγραφέας», λέει η ίδια.
- ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
- «Πέδρο Πάραμο»: Το αριστούργημα όπου βασίζεται η ταινία του Netflix
- Διαβάσαμε το νέο βιβλίο του Πέδρο Αλμοδόβαρ με 12 αδημοσίευτες ιστορίες που φωτίζουν ποιος πραγματικά είναι
- Τζωρτζ Στάινερ, νέο βιβλίο: «Ζούμε ένα μακρύ Σάββατο αναμονής. Θα γνωρίσει ποτέ η ανθρωπότητα Κυριακή; Αμφίβολο»