Με μια ομιλία που έδωσε προτεραιότητα στο όραμα μιας «μεγάλης αφήγησης» για τη χώρα και στη συγκρότηση «ενός νέου προοδευτικού μπλοκ εξουσίας», ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε στα Γιάννενα.
Στην ομιλία του σκιαγράφησε το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο, όπως τόνισε, «μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για μια νέα μεταπολίτευση».
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε, εμμέσως πλην σαφώς, και τα επόμενα βήματα για τη διαμόρφωση ενός νέου πολιτικού φορέα, μέσα από την ανασύνθεση και επανίδρυση μιας κυβερνώσας αριστερής και προοδευτικής παράταξης, υπογραμμίζοντας ότι η προσπάθεια αυτή απαιτεί σχέδιο, χρόνο, κινητοποίηση, αλλά κυρίως όραμα και έμπνευση. «Δεν είμαστε για τα εύκολα, είμαστε για τα μεγάλα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Στον πυρήνα της τοποθέτησής του βρέθηκε η κριτική στο μοντέλο της «φθηνής ανάπτυξης», το οποίο, όπως είπε, έχει επιβάλει την ανισότητα ως κανονικότητα. Ένα μοντέλο που στηρίζεται στη συμπίεση δικαιωμάτων και μισθών, στην καταπάτηση κανόνων και στην περιβαλλοντική υποβάθμιση, με στόχο τη μεγιστοποίηση των κερδών και τη μετατροπή της χώρας σε επενδυτικό παράδεισο. Κατά τον ίδιο, οι κοινωνίες πληρώνουν αυτό το μοντέλο με τραγωδίες, όπως στα Τέμπη και πρόσφατα στα Τρίκαλα, όπου η ανθρώπινη ζωή αντιμετωπίστηκε ως λιγότερο σημαντική από τη συνεχή λειτουργία της παραγωγής.
Ο πρώην πρωθυπουργός συνέδεσε άμεσα το συγκεκριμένο κυβερνητικό υπόδειγμα με τη διαφθορά και την αδιαφάνεια, επισημαίνοντας ότι την εξαετία Μητσοτάκη η χώρα έχει εξελιχθεί σε πεδίο ολιγοπωλιακών πρακτικών και καρτέλ. Παρέθεσε στοιχεία για το ποσοστό των δημόσιων συμβάσεων που δίνονται μέσω απευθείας αναθέσεων και κλειστών διαγωνισμών, μιλώντας για συστηματική διασπάθιση δημόσιων πόρων και για ένα καθεστώς που «πάει πακέτο» με τη συγκάλυψη.
Παρουσίασε τη «Διαφάνεια» ο Τσίπρας
Σε αυτό το πλαίσιο παρουσίασε την ψηφιακή πλατφόρμα «Διαφάνεια», την οποία χαρακτήρισε «μεγάλη ειρηνική επανάσταση» απέναντι στη διαφθορά. Μέσω αυτής, κάθε δημόσια σύμβαση θα είναι ορατή σε κάθε στάδιο, από την προκήρυξη έως την ολοκλήρωση, ενώ με το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης θα αποτρέπονται πρακτικές «νόμιμης παρανομίας». Όπως ανέφερε, υποθέσεις όπως εκείνη του Πάτση, τα προγράμματα κατάρτισης τύπου «Σκοιλ ελικίκου» ή άλλες αντίστοιχες, θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνταγματική αναθεώρηση, αμφισβητώντας το δικαίωμα της σημερινής κυβέρνησης να ανοίξει μια τέτοια διαδικασία, καθώς –όπως είπε– δεν διαθέτει ούτε την πολιτική ούτε την ηθική νομιμοποίηση. Κάλεσε τις δημοκρατικές και προοδευτικές δυνάμεις να μην συναινέσουν στα «παιχνίδια» με το Σύνταγμα και τόνισε ότι μόνο μια καθαρή δημοκρατική-προοδευτική πλειοψηφία από τις επόμενες εκλογές μπορεί να προχωρήσει στις αναγκαίες συνταγματικές και θεσμικές τομές.
Στο μέτωπο της δημόσιας διοίκησης απέρριψε τη συζήτηση περί άρσης της μονιμότητας, αποδίδοντας τα προβλήματα σε ρουσφέτια και αναξιοκρατία, ενώ σημείωσε ότι την ίδια στιγμή τα νοσοκομεία και τα σχολεία στερούνται βασικού προσωπικού. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιδιώκει να γεμίσει το Δημόσιο με μετακλητούς, κάνοντας λόγο για εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού τους τα τελευταία χρόνια.
Κεντρικό κομμάτι της ομιλίας αποτέλεσαν οι επτά προτάσεις-ρήξεις για την περιφέρεια: από μη κερδοσκοπικές ενεργειακές κοινότητες και θεσμική κατοχύρωση της κοινοτικά υποστηριζόμενης γεωργίας, μέχρι νόμο περί ακαλλιεργησίας, τεχνολογική αυτονομία, ένταξη μεταναστών στις τοπικές οικονομίες και θετικές διακρίσεις υπέρ της υπαίθρου. Όπως τόνισε, η δημογραφική κρίση αποτελεί υπαρξιακό πρόβλημα πολλαπλάσιο για την περιφέρεια σε σχέση με τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Για το μεταναστευτικό, έθεσε ως αδιαπραγμάτευτη αρχή την προστασία της ανθρώπινης ζωής, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να χαρακτηρίζονται «εισβολείς» άνθρωποι που ρισκάρουν τη ζωή τους. Παράλληλα, μίλησε για προστασία συνόρων με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, επιστροφές όσων δεν δικαιούνται άσυλο βάσει της Δήλωσης ΕΕ–Τουρκίας και ανάγκη για νόμιμες οδούς και πολιτικές ένταξης.
Κλείνοντας, υποστήριξε ότι η κοινωνία αναζητά μια μεγάλη αφήγηση που να δίνει νόημα στις ζωές των ανθρώπων, μια αφήγηση που ταιριάζει με τη στάση των νέων που δημιουργούν οικοσυστήματα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στην περιφέρεια. «Στο δίλημμα ζωή ή επιβίωση, απαντώ ζωή», σημείωσε, καλώντας σε κοινή πορεία προς μια Ελλάδα των ευκαιριών και όχι της εγκατάλειψης.