Σύμφωνα με πηγές κοντά στο περιβάλλον του, ο Αλέξης Τσίπρας ανεβάζει αισθητά ρυθμούς με τη συγκρότηση ομάδων εργασίας και την επιτάχυνση της προγραμματικής επεξεργασίας να σηματοδοτούν την είσοδο στην τελική φάση προετοιμασίας.
Την ίδια ώρα, το άρθρο του Θανάση Καρτερού στην ΕΦΣΥΝ λειτουργεί ως πολιτικό σήμα για τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο Τσίπρας ως καταλύτης εξελίξεων, ενώ προς το Πάσχα εκτιμάται ότι θα έχει διαμορφωθεί το οργανωτικό και πολιτικό τοπίο που θα του επιτρέψει να αποφασίσει το πότε και το πώς θα ανακοινώσει τον νέο φορέα.
Η συγκρότηση της ομάδας εργασίας στο Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα και το άρθρο του Θανάση Καρτερού που δημοσιεύεται σήμερα στην Εφημερίδα των Συντακτών δεν συνιστούν δύο άσχετες εξελίξεις. Αντιθέτως, διαβάζονται συνδυαστικά και εκπέμπουν ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: ο πρώην πρωθυπουργός έχει περάσει από τη φάση της αναμονής στη φάση της προετοιμασίας και μπαίνει πλέον στην τελική ευθεία για το επόμενο εγχείρημά του. Από τη μία πλευρά, στήνει μεθοδικά την πολιτική και προγραμματική πλατφόρμα πάνω στην οποία θέλει να στηριχθεί το νέο σχήμα. Από την άλλη, ένας στενός του συνεργάτης, μέσα από δημόσια αρθρογραφία που συχνά απηχεί τις σκέψεις και τις προθέσεις του, περιγράφει τον Αλέξη Τσίπρα ως έτοιμο να λειτουργήσει ως καταλύτης εξελίξεων στον προοδευτικό χώρο. Το αφήγημα, η πλατφόρμα και ο ρόλος αρχίζουν να κουμπώνουν.
Δεν πρόκειται, εξάλλου, για ένα ακόμη θεωρητικό σχόλιο ή μια ουδέτερη πολιτική ανάλυση. Το άρθρο του Θανάση Καρτερού λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό σήμα. Και έχει σημασία ποιος το εκπέμπει. Ο Καρτερός δεν είναι ένας απλός αρθρογράφος, αλλά στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα, με τα κείμενά του να αποτυπώνουν διαχρονικά –άλλοτε ευθέως, άλλοτε υπαινικτικά– τις εκτιμήσεις, τις αγωνίες και συχνά τις προθέσεις του πρώην πρωθυπουργού.
Όταν λοιπόν μιλά για τον «καταλύτη Τσίπρα», δεν περιγράφει απλώς μια πολιτική συγκυρία. Περιγράφει μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει. Και η φράση-κλειδί του άρθρου, ότι «ο κύβος ερρίφθη πριν ακόμη ριφθεί», αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: οι εξελίξεις έχουν δρομολογηθεί πολιτικά, ακόμη κι αν δεν έχουν επισήμως ανακοινωθεί.
Ο Καρτερός σκιαγραφεί έναν χώρο αριστερά της Δεξιάς κατακερματισμένο, εγκλωβισμένο σε φραξιονισμούς, σε μικρούς και αλληλοεπικαλυπτόμενους κομματικούς σχηματισμούς, σε αποχωρήσεις και προαναγγελίες αποχωρήσεων. Έναν χώρο που αναπαράγει θόρυβο αλλά όχι πειστική πρόταση εξουσίας. Σε αυτό το σκηνικό πολιτικής κινούμενης άμμου, ο Τσίπρας εμφανίζεται –σύμφωνα με τον αρθρογράφο– ως διέξοδος, ως προσδοκία, ως πιθανή λύση. Όχι επειδή συμφωνούν όλοι μαζί του, αλλά ακριβώς επειδή μπορεί να ανατρέψει τη στασιμότητα που έχει παγιωθεί.
Ωστόσο, το πιο κρίσιμο στοιχείο του άρθρου βρίσκεται αλλού. Ο Τσίπρας, όπως σημειώνει ο Καρτερός, δεν θα περιοριστεί στο να προσελκύσει ή να απωθήσει πολιτικές δυνάμεις. Θα αποσυνθέσει και θα ανασυνθέσει την προοδευτική παράταξη. Η διατύπωση αυτή δεν αφορά απλώς εσωκομματικούς συσχετισμούς ή μετακινήσεις προσώπων. Ερμηνεύεται ως στρατηγικός στόχος για κάτι νέο, που θα έρθει να αντικαταστήσει τα σημερινά –και, κατά καιρούς, ανεπαρκή όπως ο ίδιος τα έχει χαρακτηρίσει– κόμματα της αντιπολίτευσης.
Σε αυτό ακριβώς το πολιτικό πλαίσιο εντάσσονται και οι κινήσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη γύρω από το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα. Ο ρυθμός ανεβαίνει αισθητά. Από το κτίριο της Αμαλίας ανακοινώθηκε η συγκρότηση ομάδας εργασίας που θα αναλάβει την κατάρτιση κειμένου θέσεων με στόχο τη σύγκλιση της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας. Την ίδια στιγμή, μπαίνει στην τελική ευθεία η επεξεργασία του συνολικού προγράμματος του Ινστιτούτου, με πρώτο απτό βήμα τη δημοσιοποίηση –πιθανότατα εντός των επόμενων ημερών– της πρότασης που θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο σχήμα της «Διαύγειας».
Στο πεδίο της πολιτικής σύγκλισης, η αφετηρία είναι σαφής: η αναγκαία συνάντηση ιδεών και πολιτικών ρευμάτων στη χώρα έχει καθυστερήσει σημαντικά. Ωστόσο, σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κοινωνικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και θεσμικών προκλήσεων, η ανάγκη για έναν ανοιχτό, συμμετοχικό διάλογο που θα οδηγήσει σε μια νέα προγραμματική και αξιακή σύνθεση προβάλλει σήμερα ως πιο επίκαιρη από ποτέ. Η έμφαση στον διάλογο «από τη βάση» δεν είναι τυχαία και αποτυπώνει τη στρατηγική στόχευση του πρώην πρωθυπουργού.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Αλέξης Τσίπρας απευθύνει πρόσκληση σε πανεπιστημιακούς και επιστήμονες με πολιτικές αναφορές και στα τρία ιδεολογικά ρεύματα. Κεντρική επιδίωξη, όπως υπογραμμίζεται, είναι η συλλογική ανανέωση του πολιτικού λόγου και η διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου αρχών και κατευθύνσεων, ικανού να υπερασπιστεί κοινά κοινωνικά κεκτημένα και να αρθρώσει μια πειστική εναλλακτική απέναντι στην κυριαρχία του νεοφιλελεύθερου μοντέλου. Ουσιαστικά, πρόκειται για την πρώτη ύλη μιας ιδιότυπης μελλοντικής πολιτικής πλατφόρμας.
Ο ρόλος του Σιακαντάρη
Σύμφωνα, μάλιστα, με τις ίδιες πηγές, στους βασικούς στόχους της πρωτοβουλίας –οι οποίοι ταυτίζονται πλήρως με τη ρητορική που έχει αναπτύξει ο Αλέξης Τσίπρας το τελευταίο διάστημα– περιλαμβάνεται η παραδοχή ότι «με τα παλιά εργαλεία δεν μπορούμε πλέον να πάμε πουθενά». Στο επίκεντρο τίθεται η ανάγκη να θωρακιστεί πολιτικά και ιδεολογικά ο ευρύτερος προοδευτικός χώρος, όχι αποσπασματικά αλλά συγκροτημένα, με σαφή κατεύθυνση. Μια κατεύθυνση που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως πυξίδα και ως νέα αφήγηση για την επόμενη ημέρα της προοδευτικής παράταξης.
Κεντρικό πρόσωπο της πρωτοβουλίας είναι ο Γιώργος Σιακαντάρης, ο άνθρωπος που ανέλαβε τον ρόλο του συντονιστή και καλείται να «τρέξει» τη νέα αυτή προσπάθεια. Ο Σιακαντάρης δεν είναι άγνωστος στον χώρο της κεντροαριστεράς.Έχει διατελέσει επιστημονικός διευθυντής του ΙΣΤΑΜΕ, του ιστορικού think tank του ΠΑΣΟΚ, έχοντας υπηρετήσει με όλους τους προέδρους του κόμματος. Την περίοδο που ήταν διευθυντής, πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρόεδρος του ΙΣΤΑΜΕ ήταν ο Κώστας Σκανδαλίδης, ενώ σε διαφορετικές φάσεις έχει συνεργαστεί στενά και με τον Ηλία Μόσιαλο.
Ο Γιώργος Σιακαντάρης προέρχεται καθαρά από τον χώρο της σοσιαλδημοκρατίας και της κεντροαριστεράς. Υπήρξε μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΔΗΜΑΡ, συμβάλλοντας στη συνδιαμόρφωση της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, ενώ στη συνέχεια ήταν στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής επί προεδρίας Φώφης Γεννηματά. Πηγές κοντά στο περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού επισημαίνουν πως η πολιτική του διαδρομή δεν συνδέθηκε ποτέ με τον «κεντρώο» χώρο, με την έννοια της πολιτικής μετατόπισης ή της αποϊδεολογικοποίησης. Αντιθέτως, η παρουσία του ως συντονιστή δεν σηματοδοτεί στροφή προς το κέντρο, αλλά υπογραμμίζει την πρόθεση για μια οργανωμένη, προγραμματική σύνθεση στον χώρο της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης, με σαφείς ιδεολογικές αναφορές.
Την ίδια ώρα, το Επιστημονικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου εργάζεται με εντατικούς ρυθμούς για την ολοκλήρωση των προγραμματικών παρεμβάσεων. Σε ορισμένους τομείς τα πρώτα κείμενα έχουν ήδη συνταχθεί, ενώ η παρουσίασή τους θα γίνει τόσο τμηματικά όσο και συνολικά στο τέλος της διαδικασίας. Εντός της εβδομάδας αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση η πρόταση για τη νέα «Διαύγεια».
Το υφιστάμενο σύστημα, που λειτουργεί εδώ και περίπου 15 χρόνια, εμφανίζει πλέον σοβαρές δυσλειτουργίες. Ο κατακερματισμός των δεδομένων καθιστά τον ουσιαστικό έλεγχο δυσχερή, δημιουργώντας «παράθυρα» που, όπως έχει αποδειχθεί τα τελευταία χρόνια, αξιοποιούνται από επιτήδειους εντός του κρατικού μηχανισμού.
Στον αντίποδα, η πρόταση του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα προτάσσει μια ενιαία, εύχρηστη ψηφιακή υποδομή, πλήρως προσβάσιμη σε πολίτες, ελεγκτικούς μηχανισμούς και δημοσιογράφους. Διοικητικές πράξεις, δημόσιες συμβάσεις, ηλεκτρονικοί διαγωνισμοί και μητρώα επιχειρήσεων ενοποιούνται σε μία πλατφόρμα με σαφές ψηφιακό αποτύπωμα και ενισχυμένη λογοδοσία.
Το πολιτικό συμπέρασμα είναι σαφές. Ο Τσίπρας δεν βρίσκεται σε στάση αναμονής. Ανάβει μηχανές. Και, όπως αφήνει να εννοηθεί και το άρθρο του Καρτερού, ο κύβος έχει ήδη ριφθεί. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει πρωτοβουλία, αλλά πότε και με ποια δυναμική θα εκδηλωθεί.