Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επαναλαμβάνει συνεχώς πως οι εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν την άνοιξη του 2027, ωστόσο το πολιτικό σκηνικό που έχει διαμορφωθεί έχει όλα τα προεκλογικά χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος σε συνένετυξη που παραχώρησε στο iefimerida.gr επαναλαμβάνει τη θέση του πρωθυπουργού για κάλπες το 2027, ωστόσο διαβεβαιώνει ότι ο εκλογικός μηχανισμός βρίσκεται σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα, ώστε η χώρα να μπορεί να προσφύγει στις κάλπες οποτεδήποτε αυτό απαιτηθεί θεσμικά.
Παράλληλα μέσα σε αυτό το προεκλογικό σκηνικό η κυβέρνηση προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις που είχε ανακοινώσει πως θα πραγματοποιήσει μέσα στην 4ετία. Από το νέο εκλογικό σύστημα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και την αξιολόγηση στο Δημόσιο έως τη συνταγματική αναθεώρηση.
Για τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν, αλλά και γι αυτές που προωθεί η κυβέρνηση μίλησε στο iefimerida.gr ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος.
Η συνένετυξη του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου στο iefimerida.gr
Το νέο εκλογικό σύστημα για τις αυτοδιοικητικές κάλπες φέρνει σημαντικές αλλαγές, με βασικότερη την ανάδειξη δημάρχου ή περιφερειάρχη από την πρώτη Κυριακή, με ισχυρή διοικητική πλειοψηφία. Τι αλλάζει πρακτικά για τους ψηφοφόρους στις αυτοδιοικητικές εκλογές; Τι σημαίνει ότι οι πολίτες μπορούν να δηλώνουν και δεύτερη επιλογή και τι είναι η εναλλακτική ψήφος;
Το νέο εκλογικό σύστημα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές μεταρρυθμίσεις στην αυτοδιοίκηση των τελευταίων δεκαετιών. Βασικός του στόχος είναι να συνδυάσει τρεις αρχές: μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, καθαρή λαϊκή εντολή και αποτελεσματική διοίκηση.
Μέχρι σήμερα, όταν κανένας συνδυασμός δεν συγκέντρωνε το απαιτούμενο ποσοστό (είτε ήταν 50% είτε 43%), οι πολίτες καλούνταν να προσέλθουν και δεύτερη Κυριακή στις κάλπες. Στην πράξη, όμως, ο δεύτερος γύρος συνοδευόταν από σημαντική μείωση της συμμετοχής. Σε αρκετές περιπτώσεις η αποχή αυξανόταν κατά 20 ή ακόμη και 30 ποσοστιαίες μονάδες, με αποτέλεσμα οι τελικές διοικήσεις να εκλέγονται από πολύ μικρότερο αριθμό πολιτών σε σχέση με τον πρώτο γύρο.
Το νέο σύστημα διατηρεί τη δυνατότητα του πολίτη να εκφράσει περισσότερες από μία προτιμήσεις, αλλά το κάνει σε μία μόνο εκλογική διαδικασία.
Ο ψηφοφόρος μπορεί να επιλέξει:
• την πρώτη του επιλογή για δήμαρχο ή περιφερειάρχη,
• και, εφόσον το επιθυμεί, να δηλώσει και μία δεύτερη εναλλακτική προτίμηση μεταξύ των υπολοίπων συνδυασμών.
Εάν ο συνδυασμός της επιλογής του δεν περάσει στη δεύτερη φάση της καταμέτρησης (δηλαδή κανείς συνδυασμός δεν συγκέντρωσε τουλάχιστον το 42% των ψήφων και ο συνδυασμός που επέλεξε δεν είναι ανάμεσα στους δύο πρώτους σε δύναμη συνδυασμούς), τότε εξετάζεται η δεύτερη επιλογή του εκλογέα. Έτσι η ψήφος του εξακολουθεί να επηρεάζει την τελική εκλογή του δημάρχου ή του περιφερειάρχη.
Δεν είναι υποχρεωτικό να δηλώσει κάποιος δεύτερη επιλογή. Αν θεωρεί ότι μόνο ένας συνδυασμός τον εκφράζει, μπορεί να ψηφίσει μόνο αυτόν.
Η εναλλακτική ψήφος εφαρμόζεται αποκλειστικά για την εκλογή του δημάρχου ή του περιφερειάρχη και δεν επηρεάζει τη σταυροδοσία των δημοτικών ή περιφερειακών συμβούλων, η οποία παραμένει όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.
Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται κάτι πολύ σημαντικό: οι πολίτες έχουν στην πραγματικότητα περισσότερες επιλογές και όχι λιγότερες. Μπορούν να εκφράσουν τόσο την πρώτη όσο και μία εναλλακτική προτίμηση χωρίς να χρειάζεται να επιστρέψουν στις κάλπες μία εβδομάδα αργότερα.
Σε τοποθετήσεις σας έχετε τονίσει πως ο β' γύρος χαρακτηρίζεται από χαμηλή συμμετοχή, καθώς παρατηρείται κόπωση των ψηφοφόρων. Πιστεύετε ότι αυτό οφείλεται κυρίως στην ύπαρξη δύο γύρων ή αντανακλά μια γενικότερη αποστασιοποίηση των πολιτών από την αυτοδιοίκηση; Εκτιμάτε ότι το νέο εκλογικό σύστημα θα αλλάξει σταδιακά τη στάση των ψηφοφόρων;
Η μείωση της συμμετοχής στον δεύτερο γύρο είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο που οφείλεται σε πολλούς λόγους.
Ο πρώτος είναι η προφανής κόπωση των πολιτών. Ζητείται από τον ψηφοφόρο να επιστρέψει στις κάλπες μέσα σε μία εβδομάδα, πολλές φορές όταν ήδη θεωρεί ότι το αποτέλεσμα έχει ενδεχομένως ουσιαστικά κριθεί.
Ο δεύτερος είναι ότι σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων των συνδυασμών που αποκλείονται από τον δεύτερο γύρο δεν αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται από τις δύο επιλογές που απομένουν.
Βεβαίως υπάρχει και ένα γενικότερο ζήτημα εμπιστοσύνης προς την πολιτική και τους θεσμούς, το οποίο αφορά συνολικά τη δημοκρατία και όχι μόνο την αυτοδιοίκηση.
Πιστεύω, όμως, ότι το νέο σύστημα μπορεί σταδιακά να αλλάξει αυτήν την εικόνα, τουλάχιστον όσον αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση. Ο πολίτης γνωρίζει ότι η ψήφος του έχει αξία από την πρώτη στιγμή και ότι μπορεί να εκφράσει δύο διαφορετικές προτιμήσεις χωρίς να χρειαστεί δεύτερη προσέλευση.
Αυτό ενισχύει τη συμμετοχή και περιορίζει την αποχή.
Θεωρείτε ότι η αλλαγή θα οδηγήσει σε πιο αποτελεσματική και αντιπροσωπευτική λειτουργία της αυτοδιοίκησης, δεδομένου ότι η αντιπολίτευση υποστηρίζει πως η κατάργηση του δεύτερου γύρου στερεί από τους ψηφοφόρους μια δεύτερη ευκαιρία να διαμορφώσουν συμμαχίες και να εκφράσουν την τελική τους επιλογή;
Κατανοώ τον προβληματισμό της αντιπολίτευσης, αλλά θεωρώ ότι η ουσία της δημοκρατίας δεν βρίσκεται στον αριθμό των Κυριακών που ψηφίζουμε.
Βρίσκεται στο κατά πόσο η βούληση των πολιτών αποτυπώνεται σωστά. Ισχυρότεροι δήμαρχοι και περιφερειάρχες είναι αυτοί που εκλέγονται με τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή.
Με το νέο σύστημα δεν αφαιρείται καμία επιλογή από τον ψηφοφόρο. Αντίθετα, του δίνεται η δυνατότητα να δηλώσει εκ των προτέρων και τη δεύτερη προτίμησή του.
Θεωρώ άλλωστε πιο σωστό, και πιο έντιμο αν θέλετε, οι συνεργασίες με κοινό ψηφοδέλτιο να εκδηλώνονται προεκλογικά με ξεκάθαρους όρους και κανόνες και όχι μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής με συμφωνίες πάνω και κάτω από το τραπέζι.
Παράλληλα εξασφαλίζεται διοικητική σταθερότητα.
Οι δήμοι και οι περιφέρειες χρειάζονται διοικήσεις που να μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις, να υλοποιούν έργα και να λογοδοτούν στους πολίτες.
Η αξιολόγηση στο Δημόσιο βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο, τόσο από την πλευρά των άμεσα ενδιαφερομένων, δηλαδή των δημοσίων υπαλλήλων, όσο και από την πλευρά των πολιτών. Ήδη έχουν γίνει κάποια βήματα, παρά τις έντονες αντιδράσεις. Ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα, έχει αλλάξει τελικά κάτι στη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης;
Η αξιολόγηση δεν είναι αυτοσκοπός ούτε εργαλείο τιμωρίας. Είναι εργαλείο βελτίωσης.
Τα τελευταία χρόνια περάσαμε από μία διαδικασία σχεδόν τυπική σε ένα σύστημα με πραγματικούς στόχους, μετρήσιμα αποτελέσματα και μεγαλύτερη λογοδοσία. Για πρώτη φορά αξιοποιούνται ψηφιακά εργαλεία, τίθενται συγκεκριμένοι στόχοι ανά οργανική μονάδα και ενισχύεται η κουλτούρα της συνεχούς βελτίωσης.
Το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι όταν οι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν σαφείς στόχους και σύγχρονα εργαλεία, ανταποκρίνονται θετικά. Παράλληλα αναδείχθηκαν και αδυναμίες. Υπάρχουν υπηρεσίες όπου χρειάζεται καλύτερη εκπαίδευση των προϊσταμένων, ενιαία κριτήρια αξιολόγησης και μεγαλύτερη σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες κάθε φορέα.
Αλλά μέσα από αυτή τη διαδικασία, το κράτος ήδη λειτουργεί καλύτερα σε πολλούς τομείς. Οι ψηφιακές υπηρεσίες έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι χρόνοι εξυπηρέτησης έχουν μειωθεί και η εξυπηρέτηση των πολιτών βελτιώνεται σταδιακά.
Πώς θα προχωρήσει η αξιολόγηση στο Δημόσιο; Θα πρέπει να συνδεθεί πιο άμεσα με την υπηρεσιακή εξέλιξη, την επιμόρφωση ή ακόμη και με τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων;
Η αξιολόγηση αποσκοπούμε να εξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού. Να συνδεθεί ακόμη περισσότερο με την επιμόρφωση, με την ανάπτυξη δεξιοτήτων, με την επιλογή στελεχών ευθύνης, με την επαγγελματική εξέλιξη.
Η φιλοσοφία μας δεν είναι να δημιουργήσουμε ένα τιμωρητικό σύστημα. Θέλουμε να αναγνωρίζονται οι άριστοι, να υποστηρίζονται όσοι χρειάζονται βελτίωση και συνολικά να αναβαθμίζεται η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει θεσμοθετηθεί και το χρηματικό κίνητρο απόδοσης. Όσοι δημόσιοι υπάλληλοι πετυχαίνουν τους καθορισμένους στόχους, λαμβάνουν bonus επίτευξης στόχων, το οποίο για την αξιολόγηση του 2025, για παράδειγμα, έφτασε τα 40 εκατομμύρια ευρώ.
Η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί μία από τις κορυφαίες πολιτικές προκλήσεις της επόμενης περιόδου. Εσείς, από τη θέση του υπουργού Εσωτερικών, ποιες διατάξεις θεωρείτε ότι πρέπει να αλλάξουν κατά προτεραιότητα και σε ποια ζητήματα πιστεύετε ότι μπορούν να υπάρξουν ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις;
Η συνταγματική αναθεώρηση είναι μια ευκαιρία να εκσυγχρονίσουμε βασικούς θεσμούς. Οφείλουμε να προετοιμάσουμε τον Καταστατικό Χάρτη της χώρας για τις μεγάλες προκλήσεις που έρχονται τα επόμενα χρόνια: την τεχνητή νοημοσύνη, την δημόσια υγεία, την προστασία από την κλιματική κρίση και ασφαλώς τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης.
Για να πετύχει όμως μία αναθεώρηση απαιτούνται ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις.
Το Σύνταγμα πρέπει να αποτελεί πεδίο σύνθεσης και όχι κομματικής αντιπαράθεσης. Εκτιμώ ότι έστω στην επόμενη Βουλή, η οποία θα αναλάβει το τελικό στάδιο διαμόρφωσης των αναθεωρητέων διατάξεων, θα υπάρξει η απαραίτητη συναίνεση, ώστε να μην χαθεί ακόμα μια ευκαιρία.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η δεύτερη θητεία της χαρακτηρίζεται από ένα έντονο μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα. Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν αυτή την τετραετία και γιατί εκτιμάτε ότι θα έχουν διαχρονικό αντίκτυπο στη λειτουργία του κράτους και στην καθημερινότητα των πολιτών;
Θα μπορούσα να απαριθμήσω σειρά μεταρρυθμίσεων σε κάθε τομέα πολιτικής: από τη μείωση της φορολογίας και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής έως την αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων, τη συνέχιση της ψηφιοποίησης του κράτους, την ανακαίνιση πολλών κέντρων υγείας και νοσοκομείων έως την ανάδειξη της Ελλάδας σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο και την αναβάθμιση των ένοπλων δυνάμεων. Ως προς τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Εσωτερικών, θα ήθελα να σταθώ ενδεικτικά στη θεσμοθέτηση της επιστολικής ψήφου, τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου των δημοσίων υπαλλήλων και, βέβαια, την αξιολόγησή τους μέσα από ένα σύγχρονο πλαίσιο στοχοθεσίας. Όλα αυτά υπηρετούν ένα συνεκτικό στόχο: την ενδυνάμωση της Ελλάδας και την καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους.
Οι μεταρρυθμίσεις συχνά συνοδεύονται από πολιτικό κόστος και κοινωνικές αντιδράσεις, ενώ πλέον έχουμε εισέλθει ουσιαστικά σε προεκλογική περίοδο. Πιστεύετε ότι υπάρχει πλέον η ωριμότητα για ευρύτερες συναινέσεις στις αλλαγές, αλλά και μεγαλύτερη αποδοχή τους από τους πολίτες, ή εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται μέσα από το πρίσμα της κομματικής αντιπαράθεσης;
Ο Πρωθυπουργός έχει διατυπώσει με απόλυτη σαφήνεια ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027.
Κάθε μεγάλη μεταρρύθμιση προκαλεί συζητήσεις και αντιδράσεις. Αυτό είναι φυσιολογικό σε μία δημοκρατία. Το ζητούμενο είναι να εξηγούνται οι αλλαγές, να υπάρχει διάλογος και να αξιολογούνται από το αποτέλεσμά τους.
Σήμερα η κοινωνία είναι πιο ώριμη απέναντι στις μεταρρυθμίσεις. Οι πολίτες ενδιαφέρονται λιγότερο για τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και περισσότερο για το αν το κράτος λειτουργεί καλύτερα. Για το αν υπάρχει καλύτερη δημόσια παιδεία και υγεία, για το αν γίνονται τα απαραίτητα βήμα για ένα πιο δίκαιο, πιο αποτελεσματικό και πιο διάφανο κράτος.
Εκεί πρέπει να κρινόμαστε όλοι.
Αν και ο πρωθυπουργός επαναλαμβάνει πως οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027, στο υπουργείο Εσωτερικών είστε έτοιμοι σε περίπτωση που χρειαστεί να επισπευσθούν οι διαδικασίες και τελικά οι κάλπες στηθούν νωρίτερα, ακόμη και το φθινόπωρο;
Ο πρωθυπουργός έχει διατυπώσει με απόλυτη σαφήνεια ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027. Δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός για κάτι διαφορετικό.
Από την άλλη πλευρά, το Υπουργείο Εσωτερικών οφείλει να είναι πάντοτε επιχειρησιακά έτοιμο. Η διοίκηση δεν λειτουργεί με βάση πολιτικά σενάρια αλλά με βάση τη θεσμική της αποστολή.
Οι μηχανισμοί προετοιμασίας, τα πληροφοριακά συστήματα, οι εκλογικοί κατάλογοι και όλες οι διαδικασίες επικαιροποιούνται διαρκώς, ώστε η χώρα να μπορεί να οργανώσει άρτιες εκλογές οποτεδήποτε αυτό απαιτηθεί θεσμικά. Αυτό είναι στοιχείο σοβαρού κράτους και όχι ένδειξη πρόωρου εκλογικού σχεδιασμού.