Σκληρή «γραμμή» στο Μεταναστευτικό υιοθετεί η ΕΕ, μετά το πράσινο φως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη δημιουργία «κόμβων επιστροφών» εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, πρωτοβουλία που υποστήριξε ενεργά η Ελλάδα και ο αρμόδιος υπουργός Θάνος Πλεύρης.
Στο ίδιο πλαίσιο, η εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο για τη διαχείριση των παράνομων εισόδων στις χώρες της ΕΕ, προβλέπει αυστηρότερες διαδικασίες για την αντιμετώπιση των παράνομων εισόδων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σκοπό την αποτελεσματικότερη διαχείριση αιτήσεων ασύλου και επιστροφών, στον στόχο της αύξησης του αριθμού των απελάσεων.
Οι ευρωπαϊκές ενέργειες για μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στη διαχείριση των παράτυπων μεταναστευτικών ροών, έρχονται εν μέσω της παρατεταμένης αναταραχής στη Μέση Ανατολή που δημιουργεί ανησυχία για αύξηση των μεταναστευτικών ροών.
Δημιουργία «κόμβων επιστροφών» -Τι είναι τα return hubs
Η δημιουργία «κόμβων επιστροφών», των λεγόμενων return hubs, παραπέμπει στο βρετανικό «μοντέλο Ρουάντα», ενώ στη λειτουργία αντίστοιχων κέντρων είχε προχωρήσει και η Ιταλία στην Αλβανία. Στη δεδομένη φάση δεν έχουν προσδιοριστεί ακόμη συγκεκριμένες χώρες για τη δημιουργία των νέων δομών, ωστόσο η πρωτοβουλία «πέρασε» με ευρεία πλειοψηφία από το Ευρωκοινοβούλιο, με την ΕΕ να απαντά στις πιέσεις κρατών-μελών για αποτελεσματικότερη ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών όσων δεν δικαιούνται άσυλο, με την ΕΕ να δίνει το στίγμα ότι κάποιος που εισέρχεται παράνομα θα γνωρίζει ότι θα επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του ή σε ένα κέντρο επιστροφής εκτός της Ευρώπης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα ως χώρα υποδοχής, συμμετείχε στον πυρήνα κρατών-μελών που τάσσονταν υπέρ της προοπτικής δημιουργίας και λειτουργίας «return hubs», στο πλαίσιο της εξωτερικής διάστασης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Ο σχεδιασμός για τα συγκεκριμένα κέντρα είναι να προωθούνται μετανάστες στα κέντρα που θα κατασκευαστούν σε αφρικανικές χώρες, η αίτηση για παροχή ασύλου των οποίων απορρίφθηκε και κατά συνέπεια πρέπει να φύγουν από την ΕΕ, με στόχο να εκπεμφθεί το μήνυμα «εάν έρθετε στην Ευρώπη παράνομα, δεν θα μείνετε». Η Ελλάδα με τις τέσσερις άλλες χώρες (Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία και Βέλγιο) έχουν συμφωνήσει για τη δημιουργία τέτοιου κέντρου μετά την ψήφιση του Κανονισμού Επιστροφών.
Προσπάθεια πάταξης της παράνομης μετανάστευσης
Στον ευρωπαϊκό στόχο για ένα ασφαλέστερο πλαίσιο για την πάταξη της παράνομης μετανάστευσης εντάσσεται το Σύμφωνο Μετανάστευσης σε συνδυασμό με τον Κανονισμό Ασφαλών τρίτων χωρών που ψήφισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον υπό ψήφιση κανονισμό επιστροφών που προβλέπει τη δημιουργία return hubs εκτός της ΕΕ.
Το νομοσχέδιο για την εφαρμογή του νέο Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση παρουσιάστηκε από τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη, και εισάγει ταχύτερες και αυστηρότερες διαδικασίες για τη διαχείριση των παράνομων εισόδων.
Πρώτο στάδιο αποτελεί ο υποχρεωτικός έλεγχος διαλογής (screening) για όλους όσοι εισέρχονται παράνομα στη χώρα. Ο συγκεκριμένος έλεγχος περιλαμβάνει ταυτοποίηση, υγειονομικό έλεγχο και ενισχυμένο έλεγχο ασφαλείας και ολοκληρώνεται εντός 7 ημερών, ενώ η εξέταση των αιτήσεων ασύλου διαφοροποιείται ανάλογα με το προσφυγικό προφίλ του αιτούντος.
Οσοι δεν δικαιολογούν άσυλο θα βρίσκονται σε καθεστώς συνεχούς κράτησης
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, για άτομα από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης προβλέπεται υποχρεωτικά συνοριακή διαδικασία, η οποία ολοκληρώνεται εντός 12 εβδομάδων και συνοδεύεται από υποχρεωτικό περιορισμό της ελευθερίας ή διοικητική κράτηση.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι μετανάστες, για παράδειγμα από την Αίγυπτο, το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν, που δεν δικαιολογούν άσυλο, θα βρίσκονται σε καθεστώς συνεχούς κράτησης μέχρι την απόρριψη της αίτησης ασύλου τους και την επιστροφή τους.
Στην περίπτωση που η αίτηση απορριφθεί, ακολουθεί άμεσα ταχεία διαδικασία επιστροφής και έτσι ενισχύεται το «δόγμα φυλακή ή επιστροφή», που έχει υιοθετήσει η ελληνική κυβέρνηση. Μετά, μάλιστα, την ψήφιση του Κανονισμού για τις ασφαλείς τρίτες χώρες η διαδικασία επιστροφής θα γίνεται με τάχιστες διαδικασίες.
Αντίθετα, όσοι έχουν ισχυρότερο προσφυγικό προφίλ υπάγονται στην κανονική διαδικασία ασύλου, με χρονικό ορίζοντα έως 6 μήνες. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές οι μετανάστες αυτοί επειδή πιθανά θα πάρουν άσυλο θα μπαίνουν σε διαδικασίες ένταξης. Όμως δεν θα έχουν καμία άλλη κοινωνική παροχή εκτός από τη δυνατότητα να εργαστούν σε τομείς της οικονομίας που υπάρχει έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού.
Οι δύο τύποι κέντρων για μετανάστες
Επομένως, οι τύποι των κέντρων που θα βρίσκονται οι μετανάστες θα είναι δύο:
Ένας στο μοντέλο της Αμυγδαλέζας, που θα είναι σε συνεχή κράτηση, και ένας τύπου Κουτσόχερο, που θα εντάσσονται σε εργασία όσοι λαμβάνουν άσυλο.
Παράλληλα, θεσπίζεται για πρώτη φορά υποχρεωτικός μηχανισμός ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, ώστε τα κράτη-μέλη να συνεισφέρουν με μετεγκαταστάσεις, οικονομική στήριξη ή επιχειρησιακή βοήθεια όταν χώρες πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα, αντιμετωπίζουν αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις.
Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο εφαρμογής του Συμφώνου Μετανάστευσης η χώρα μας έχει συνάψει διμερείς συμφωνίες με τις κύριες χώρες (Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο και τη Γαλλία) προς τις οποίες έχουν μετακινηθεί και μετακινούνται δεκάδες χιλιάδες παράνομοι μετανάστες, οι οποίοι έχουν αιτηθεί διεθνή προστασία στη χώρα μας και, ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον ΕΚ Δουβλίνο ΙΙΙ θα ήταν άμεσα επιστρεπτέοι.
Με τις συμφωνίες αυτές η χώρα μας αναγνωρίζει την ιστορική αλληλεγγύη αυτών των χωρών και πέτυχε την οριστική μη επιστροφή από τις άνω χώρες όλων των άνω παρανόμων μεταναστών που έχουν διέλθει και θα διέρχονται από τη χώρα μας έως την 12η-06-2026, την οριστική διαγραφή της υποχρέωσης της χώρας μας να τους αποδεχτεί και την «καθαρή» έναρξη (clean slate) εφαρμογής του νέου συμφώνου. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα κατά την έναρξη του Συμφώνου θα έχει μηδενική υποχρέωση να αποδεχθεί επιστροφές και δεν θα λάβει άλλης φύσεως αλληλεγγύη κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του Συμφώνου.