Λίγες ημέρες πριν παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη το οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ., ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να κλείσει τις τελευταίες εκκρεμότητες ενός σχεδίου που φιλοδοξεί να αποτελέσει το πρώτο ολοκληρωμένο δείγμα κυβερνητικής πρότασης του νέου κόμματος.
Πίσω, όμως, από τις εξαγγελίες της 2ας Σεπτεμβρίου υπάρχουν δύο δύσκολα στοιχήματα που συνδέονται άμεσα με την αξιοπιστία του ίδιου του πρώην πρωθυπουργού: να αποδείξει ότι όσα υπόσχεται είναι κοστολογημένα και, κυρίως, ότι η αναδιανομή των φορολογικών βαρών δεν θα καταλήξει εκ νέου στις πλάτες της μεσαίας τάξης.
Στην κατάρτιση της οικονομικής πρότασης έχουν ενεργό συμμετοχή ο Γιώργος Χουλιαράκης, ο Δημήτρης Λιάκος και ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης, τρία πρόσωπα με γνώση της δημοσιονομικής πολιτικής και διαφορετικές διαδρομές στον συγκεκριμένο χώρο. Χουλιαράκης και Λιάκος έχουν κυβερνητική θητεία επί ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το ζητούμενο πλέον είναι οι εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης να συνοδεύονται από πειστικές απαντήσεις για το κόστος και τις πηγές χρηματοδότησής τους, ώστε να μπορούν να περάσουν το τεστ της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Άλλωστε, το μήνυμα που έχει ήδη εκπέμψει ο Αλέξης Τσίπρας είναι ότι το σχέδιο θα έχει ορίζοντα τετραετίας και θα επιχειρεί να συνδυάσει την ενίσχυση των εισοδημάτων και του κοινωνικού κράτους με τη δημοσιονομική σταθερότητα. Ακόμη και παρεμβάσεις υψηλού δημοσιονομικού κόστους, όπως η 13η σύνταξη, εξακολουθούν να βρίσκονται υπό επεξεργασία, στοιχείο ενδεικτικό των ισορροπιών που αναζητούνται πριν οριστικοποιηθεί το πακέτο της Θεσσαλονίκης.
Τσίπρας: Το στοίχημα της μεσαίας τάξης και η νέα κίνηση προς τους μικρομεσαίους
Το δυσκολότερο πολιτικά κεφάλαιο, ωστόσο, αφορά τη μεσαία τάξη. Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. έχει ήδη δεσμευθεί ότι το νέο σχέδιο δεν θα φέρει αύξηση της φορολογίας της, γνωρίζοντας ότι πρόκειται για ένα από τα σημεία στα οποία θα δεχθεί τη μεγαλύτερη πίεση από την κυβέρνηση. Η φορολογική πολιτική της περιόδου 2015-2019 εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της πολιτικής κριτικής που ασκείται στον πρώην πρωθυπουργό και συνεπώς δεν αρκεί αυτή τη φορά να περιγραφούν οι ελαφρύνσεις. Θα πρέπει να καταστεί σαφές ποιοι θα πληρώσουν περισσότερο και με ποιον τρόπο θα χρηματοδοτηθούν οι υπόλοιπες παρεμβάσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η σημερινή κίνηση του Αλέξη Τσίπρα προς τους μικρομεσαίους. Στις 11 το πρωί, συνοδευόμενος από τον γραμματέα της ΕΛ.Α.Σ. Μίλτο Χατζηγιαννάκη και τον αναπληρωτή τομεάρχη Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Αργύρη Μπεντενιώτη, θα συναντηθεί στα γραφεία της ΓΣΕΒΕΕ με τον πρόεδρό της Γιώργο Καββαθά και τον πρόεδρο του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννη Χατζηθεοδοσίου.
ΕΛ.Α.Σ.: Η δύσκολη εξίσωση του Αλέξη Τσίπρα μετά τη Θεσσαλονίκη
Η συνάντηση λίγες ημέρες πριν από τη Θεσσαλονίκη έχει προφανή πολιτική σημασία. Ελεύθεροι επαγγελματίες, έμποροι και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες βρίσκονται ακριβώς στο κοινωνικό ακροατήριο προς το οποίο η ΕΛ.Α.Σ. χρειάζεται να αποδείξει ότι η εξαγγελλόμενη «φορολογική δικαιοσύνη» δεν αποτελεί άλλο όνομα για νέα επιβάρυνση. Η ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος, η φορολογία και η πρόσβαση των μικρότερων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση αποτελούν ταυτόχρονα πεδία στα οποία το πρόγραμμα της 2ας Σεπτεμβρίου θα πρέπει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις.
Το πρόβλημα για τον Αλέξη Τσίπρα είναι ότι η Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί το τέλος αυτής της προσπάθειας αλλά, ουσιαστικά, την αρχή της. Μετά την παρουσίαση του προγράμματος θα έρθει στο προσκήνιο ένα διαφορετικό και εξίσου δύσκολο στοίχημα: η τελική στελέχωση της ΕΛ.Α.Σ. στην πορεία προς τις εκλογές και, ειδικότερα, η στάση απέναντι στους ανεξάρτητους βουλευτές που προέρχονται από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Η εξίσωση δεν είναι εύκολη. Μια μαζική προσχώρηση προσώπων που έχουν ταυτιστεί με τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ, ιδιαίτερα εάν η αναλογία τους είναι μεγάλη σε σχέση με τα νέα στελέχη που έχει αναδείξει η ΕΛ.Α.Σ., θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερικές αντιδράσεις και να διευκολύνει την κριτική ότι πίσω από το νέο όνομα συγκροτείται στην πραγματικότητα ένας «ΣΥΡΙΖΑ 2». Δεν είναι τυχαίο ότι κατά την ίδρυση του κόμματος είχε επιλεγεί να μην υπάρξει οργανωμένη παρουσία βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς, ακριβώς για να υπογραμμιστεί η αυτονομία του νέου εγχειρήματος.
Το δίλημμα του Τσίπρα για τα πρόσωπα -Πόση εμπειρία χωρά στο νέο εγχείρημα
Υπάρχει όμως και η αντίστροφη πλευρά του προβλήματος. Ένα κόμμα που φιλοδοξεί να διεκδικήσει κυβερνητικό ρόλο δεν μπορεί να φτάσει στην τελική ευθεία προς τις κάλπες στηριζόμενο αποκλειστικά σε νέα ή τεχνοκρατικά πρόσωπα. Η παρουσίαση μιας ολοκληρωμένης προγραμματικής πρότασης δημιουργεί αυτομάτως και την ανάγκη ύπαρξης ενός πολιτικού προσωπικού με κοινοβουλευτική και κυβερνητική εμπειρία που θα μπορεί να την υπερασπιστεί απέναντι στη ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κόμματα.
Για τον Αλέξη Τσίπρα, επομένως, οι αποφάσεις των επόμενων εβδομάδων θα αφορούν δύο διαφορετικές ισορροπίες. Η πρώτη είναι οικονομική: πόσο κοινωνικά φιλόδοξο μπορεί να είναι ένα πρόγραμμα χωρίς να χάσει τη δημοσιονομική του αξιοπιστία και χωρίς να δημιουργήσει την εντύπωση νέας επιβάρυνσης της μεσαίας τάξης. Η δεύτερη είναι πολιτική: πόση εμπειρία από τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται η ΕΛ.Α.Σ. για να αποκτήσει κυβερνητικό βάθος, χωρίς αυτή η εμπειρία να καταλήξει να ακυρώσει την εικόνα του καινούργιου που επιχειρεί να οικοδομήσει.