Την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη παρουσίασε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης συμμετέχοντας μέσω τηλεδιάσκεψης στο 3ο Crete Centre Forum on Population Dynamics του ΟΟΣΑ.
- Η κυβέρνηση αναγνωρίζει έντονες ενδοπεριφερειακές ανισότητες που συχνά κρύβονται από τους εθνικούς μέσους όρους. Στόχος είναι η διπλή σύγκλιση με την Ευρώπη και η μείωση των αποκλίσεων, διασφαλίζοντας το «δικαίωμα παραμονής» των πολιτών στον τόπο τους.
- Υλοποιείται η στρατηγική «Περιφέρεια 2030» με 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης. Άμεσα μέτρα περιλαμβάνουν επιστροφή ενοικίων σε ιατρούς και εκπαιδευτικούς, προγράμματα ανακαίνισης κατοικιών και κίνητρο εγκατάστασης 10.000 ευρώ σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.
- Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές μέσω ειδικών κυβερνητικών οργάνων. Σχεδιάζεται η διασφάλιση διακριτών πόρων γι' αυτές, τόσο από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης όσο και από τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
- Η αξιολόγηση των δημογραφικών πολιτικών αποτελεί μακροπρόθεσμη δέσμευση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης 2025-2035. Δημιουργείται Παρατηρητήριο Δημογραφικής Πολιτικής, με τεχνική υποστήριξη από τον ΟΟΣΑ, για την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων και την τεκμηρίωση των παρεμβάσεων.
Τη συζήτηση με θέμα «Γήρανση και πληθυσμιακή συρρίκνωση: Επιπτώσεις για την περιφερειακή συνοχή», στο πλαίσιο του Forum που διεξάγεται στα Χανιά συντόνισε ο επικεφαλής του Κέντρου του ΟΟΣΑ στην Κρήτη για τις Πληθυσμιακές Δυναμικές, Άρης Αλεξόπουλος.
Ο κ. Κοντογεώργης τόνισε ότι η κυβέρνηση συνδέει τη στέγαση, την απασχόληση, την υγεία και τη φροντίδα με την ανάπτυξη κάθε τόπου. Αναφέρθηκε επίσης στον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογούνται μακροπρόθεσμα οι δημογραφικές πολιτικές.
«Η δημογραφία στην Ελλάδα δεν είναι πλέον μόνο ένα εθνικό στατιστικό μέγεθος. Αποτυπώνεται στον χάρτη», σημείωσε ο υφυπουργός.
Όπως εξήγησε, οι ανισότητες δεν αφορούν μόνο την Αττική και την υπόλοιπη χώρα. Υπάρχουν αποκλίσεις και υστερήσεις σε διαπεριφερειακό και ενδοπεριφερειακό επίπεδο, ακόμα και εντός των ορίων της ίδιας περιφερειακής ενότητας, που οι εθνικοί μέσοι όροι συχνά κρύβουν. Στόχος παραμένει η διπλή σύγκλιση: να συγκλίνει η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών περιφερειών με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και να μειωθούν οι αποκλίσεις μεταξύ τους.
«Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή, ασφαλής και βιώσιμη χώρα χωρίς ζωντανή και βιώσιμη περιφέρεια. Κάθε πολίτης, εφόσον το επιθυμεί, πρέπει να μπορεί να ζήσει, να εργαστεί και να δημιουργήσει στον τόπο όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε», υπογράμμισε αναφερόμενος στο «δικαίωμα παραμονής» (Right to Stay), που αναδεικνύει πλέον και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο κ. Κοντογεώργης παρουσίασε την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη «Περιφέρεια 2030», στο πλαίσιο της οποίας εκπονούνται 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, ένα για κάθε περιφερειακή ενότητα. Οι εθνικοί στόχοι, οι μεταρρυθμίσεις και ο συντονισμός των χρηματοδοτικών εργαλείων συναντούν τις προτάσεις της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων μέσα από συνεχή διαβούλευση. Παράλληλα, η περιφερειακή διάσταση ενσωματώνεται σε 10 οριζόντιες εθνικές πολιτικές.
Ανάμεσα στις παρεμβάσεις που ήδη υλοποιούνται, ο υφυπουργός ανέφερε:
- την επιστροφή δύο ενοικίων κάθε έτος σε ιατρονοσηλευτικό και εκπαιδευτικό προσωπικό σε όλη την Ελλάδα πλην Αττικής και Θεσσαλονίκης,
- το πρόγραμμα ανακαίνισης δημοτικών και κρατικών κτιρίων για μίσθωση σε δημοσίους υπαλλήλους και το πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, με αυξημένη χρηματοδότηση για ορεινές και νησιωτικές περιοχές,
- το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης με κίνητρο εγκατάστασης 10.000 ευρώ, που ξεκίνησε από τον Έβρο και επεκτείνεται πλέον σε 10 περιφερειακές ενότητες της Βόρειας Ελλάδας.
Ορεινές και νησιωτικές περιοχές
Για τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, ο υφυπουργός τόνισε ότι αντιμετωπίζουν μόνιμα μειονεκτήματα και αυξημένο κόστος λόγω των εδαφικών ιδιαιτεροτήτων. Γι’ αυτό συστάθηκαν η Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών στην Προεδρία της Κυβέρνησης και η Κυβερνητική Επιτροπή για τη Νησιωτικότητα, ως μόνιμο όργανο διυπουργικού συντονισμού.
Επιπλέον αναφέρθηκε στο σχέδιο διασφάλισης διακριτών πόρων για τις ορεινές και τις νησιωτικές περιοχές, τόσο στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης -μέσα από έναν μηχανισμό διακριτής, ποσοστιαίας κατανομής πόρων, ιδιαίτερα στα Περιφερειακά Προγράμματα- όσο και στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο υφυπουργός στη μακροχρόνια φροντίδα, τον τομέα που θα επηρεάσει την περιφέρεια περισσότερο από κάθε άλλον τα επόμενα χρόνια. Η χώρα διαθέτει πλέον την πρώτη Εθνική Στρατηγική για τη Μακροχρόνια Φροντίδα, ενώ σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζεται πιλοτικό πρόγραμμα φροντίδας στο σπίτι.
Ρόλος της Προεδρίας της Κυβέρνησης είναι να αποκτήσει η φροντίδα εδαφική διάσταση: οι ανάγκες, το προσωπικό και οι δομές φροντίδας να ενσωματωθούν σε κάθε Τοπικό Σχέδιο Ανάπτυξης και να αποτελέσουν σαφή προτεραιότητα του ΕΠΕΣ.
Για την προετοιμασία του ελληνικού ΕΠΕΣ, η κυβέρνηση συνεργάζεται με τον ΟΟΣΑ στην εκπόνηση στρατηγικής έκθεσης για τον μετασχηματισμό της περιφερειακής ανάπτυξης στην Ελλάδα μετά το 2027, με αξιολόγηση σε τέσσερα πεδία: το στρατηγικό πλαίσιο, την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και τη διοικητική ικανότητα, τη χρηματοδότηση και τις δημόσιες επενδύσεις, τα δεδομένα για τεκμηριωμένη πολιτική. Εστιάζει επίσης σε τρεις προτεραιότητες με έντονες εδαφικές διαφοροποιήσεις: τη δημογραφική συρρίκνωση, τη δίκαιη μετάβαση και την ανθεκτικότητα στις καταστροφές.
«Τα πρώτα ευρήματα επιβεβαιώνουν την κατεύθυνσή μας. Η Ελλάδα δεν στερείται εργαλείων. Το ζητούμενο είναι να συνδεθούν γύρω από ένα κοινό εδαφικό όραμα, την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη», ανέφερε ο υφυπουργός.
«Έχουμε μακρά και στενή συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, που έχει αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή δημόσιων πολιτικών. Η συνεργασία αυτή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο χάρη στην καθοριστική συμβολή του πρέσβη μας στον ΟΟΣΑ, Γιώργου Παγουλάτου», ανέφερε αρχικά ο κ. Κοντογεώργης.
Αξιολόγηση των δημογραφικών πολιτικών
Στον δεύτερο κύκλο της συζήτησης, ο κ. Κοντογεώργης αναφέρθηκε στην αξιολόγηση των δημογραφικών πολιτικών, τα αποτελέσματα των οποίων φαίνονται μετά από χρόνια. «Η δημογραφική πρόκληση απαιτεί υπομονή για τα αποτελέσματα και επιμονή στην αξιολόγηση», τόνισε. Σημείωσε ότι το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό 2025–2035 εκφράζει ακριβώς αυτή τη μακροπρόθεσμη δέσμευση.
«Η αξιολόγηση πρέπει να ξεκινά από τον σχεδιασμό κάθε πολιτικής, με σαφείς ρόλους: ποιος συλλέγει τα δεδομένα, ποιος τα αξιολογεί και ποιος είναι υπεύθυνος να αξιοποιήσει τα ευρήματα. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να μετρά την πραγματική διαφορά στη ζωή των πολιτών».
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε στο Παρατηρητήριο Δημογραφικής Πολιτικής, το οποίο αναπτύσσει το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με τεχνική υποστήριξη του ΟΟΣΑ, για την παρακολούθηση και αξιολόγηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης. Υπογράμμισε ότι η χώρα δεν ξεκινά από το μηδέν. Το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) και η Μονάδα Εμπειρογνωμόνων Απασχόλησης, Κοινωνικής Ασφάλισης, Πρόνοιας και Κοινωνικών Υποθέσεων (ΜΕΚΥ) στηρίζουν ήδη τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικών, με αναπτυξιακά δεδομένα και δείκτες επιδόσεων για κάθε περιφερειακή ενότητα.
Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης η Θέμις Χριστοφίδου, γενική διευθύντρια Περιφερειακής και Αστικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ισμήνη Παπακυρίλλου, διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, και ο Παναγιώτης Σημανδηράκης, δήμαρχος Χανίων.
ΑΠΕ - ΜΠΕ