Πέντε ευρωπαϊκές χώρες προωθούν τη δημιουργία ειδικών κέντρων επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, εγκαινιάζοντας ένα νέο μοντέλο διαχείρισης του μεταναστευτικού.
Ελλάδα, Δανία, Γερμανία, Αυστρία και Ολλανδία παρουσίασαν τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου στη Βιέννη το κοινό τους σχέδιο για τις πρώτες διαπραγματεύσεις με αφρικανικές χώρες, με το 2027 να τίθεται ως χρονικός ορίζοντας για τις αρχικές μεταφορές.
Η πρωτοβουλία αφορά τη δημιουργία των λεγόμενων «Return Hubs», δηλαδή κέντρων στα οποία θα μεταφέρονται υπήκοοι τρίτων χωρών που εισήλθαν παράτυπα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, απορρίφθηκαν οι αιτήσεις ασύλου τους και δεν είναι δυνατή, για διάφορους λόγους, η άμεση επιστροφή τους στις χώρες καταγωγής τους.
Στο τραπέζι η συμφωνία με τη Ρουάντα
Οι πέντε κυβερνήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει επαφές με τη Ρουάντα, προκειμένου να καθοριστούν οι όροι για τη δημιουργία της πρώτης εγκατάστασης στο έδαφός της.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου του Αυστριακού καγκελάριου Κρίστιαν Στόκερ και της πρωθυπουργού της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, επιδίωξη είναι οι διαπραγματεύσεις να ολοκληρωθούν το ταχύτερο δυνατό.
Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι οι πρώτες μεταφορές ανθρώπων, των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και οι οποίοι αδυνατούν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους, θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μέσα στο 2027.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της αναζήτησης επιπλέον συνεργασιών με αφρικανικά κράτη, εξετάζεται και η προοπτική συμμετοχής της Ουγκάντας. Οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν συμφωνίες με κράτη εκτός ΕΕ, ώστε να δημιουργηθεί ένα ευρύτερο δίκτυο εγκαταστάσεων επιστροφής.
Πλεύρης: «Δεν θα αποφασίζουν πια τα κυκλώματα των διακινητών»
Τη νέα πρωτοβουλία παρουσίασε ως ένα επιπλέον εργαλείο διαχείρισης του μεταναστευτικού ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, υπογραμμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των επιστροφών.
Όπως ανέφερε, η αύξηση των παράτυπων μετακινήσεων καθιστά αναγκαία τη λήψη πρόσθετων μέτρων, με στόχο να περιοριστεί η δράση των δικτύων διακίνησης και να εφαρμοστούν οι αποφάσεις επιστροφής για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης ασύλου.
«Όποιος δεν δικαιούται άσυλο θα πρέπει να επιστρέφει στη χώρα καταγωγής του. Θα πρέπει να δίνουμε ευκαιρίες παραμονής μόνο στους νόμιμους μετανάστες. Δεν γίνεται να αποφασίζουν τα κυκλώματα για το μεταναστευτικό σε ολόκληρη την Ευρώπη», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο Έλληνας υπουργός διευκρίνισε, επίσης, ότι τα Return Hubs δεν θα λειτουργούν ως κλειστές δομές, αλλά θα αποτελούν μέρος ενός νέου πλαισίου συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών και των χωρών υποδοχής. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρωτοβουλία δεν αποσκοπεί στη μεταφορά των ευθυνών σε τρίτες χώρες, αλλά στον επιμερισμό τους μέσα από συντονισμένες ενέργειες.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα
Τη χρηματοδότηση των εγκαταστάσεων αναμένεται να αναλάβουν από κοινού η Ελλάδα, η Δανία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία. Την ίδια στιγμή, εξετάζονται πρόσθετα κίνητρα για τις χώρες που θα συμφωνήσουν να φιλοξενήσουν τα κέντρα, όπως οικονομική ενίσχυση, εμπορικές συνεργασίες και άλλες μορφές υποστήριξης.
«Πρόκειται για μια σχέση win-win, η οποία δεν περιορίζεται στο κέντρο. Χτίζουμε σχέσεις με τη Ρουάντα. Πετύχαμε πολλά με το σύμφωνο για τη Μετανάστευση. Η Ευρώπη έχει εναλλακτική και για την Ελλάδα, ως χώρα εισόδου μεταναστευτικών ροών, τα οφέλη θα είναι πολλά» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Έλληνας υπουργός.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου οδικού χάρτη, ο οποίος θα καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας των Return Hubs, τις διαδικασίες μεταφοράς και τις υποχρεώσεις κάθε πλευράς.
Ο Θάνος Πλεύρης εκτίμησε ότι, όταν ο σχεδιασμός αποκτήσει συγκεκριμένη μορφή, θα επηρεάσει σημαντικά τη συνολική κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής στο μεταναστευτικό, καθώς οι επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία θα αποκτήσουν κεντρικότερο ρόλο στον κοινό ευρωπαϊκό σχεδιασμό.