Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι πολιτικοί συντάκτες είχαν πάρει πρώτοι στα χέρια τους το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, «Ιθάκη».
Ένα βιβλίο που φιλοδοξούσε, ως γνωστόν, να λειτουργήσει όχι μόνο ως απολογισμός, αλλά και ως πολιτική πυξίδα για το μέλλον της Κεντροαριστεράς ή, τουλάχιστον, έτσι παρουσιάστηκε. Γιατί, όπως συμβαίνει συχνά στην πολιτική, τα γραπτά μένουν, αλλά οι συσχετισμοί μεταβάλλονται.
Κάπου εδώ αρχίζει να ξεδιπλώνεται το παράδοξο της συγκυρίας: ο Αλέξης Χαρίτσης και η Έφη Αχτσιόγλου, πρόσωπα που στο ίδιο αυτό βιβλίο σκιαγραφούνται περίπου ως κατώτερα των περιστάσεων, εμφανίζονται σήμερα έτοιμοι να μετακομίσουν -πολιτικά και συμβολικά- στο νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα.
Τι μεσολάβησε;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στις δημοσκοπήσεις, ούτε αποκλειστικά στη διάχυτη ρευστότητα του χώρου. Βρίσκεται και σε εκείνες τις στιγμές που λειτουργούν ως πολιτικά ορόσημα, όπως το κάζο στο «Παλλάς», στον περιβόητο «εξώστη». Εκεί όπου οι προσδοκίες δεν συνάντησαν την πραγματικότητα και οι ισορροπίες διαταράχθηκαν με τρόπο που δύσκολα μπορούσε να αγνοηθεί. Εκεί, όπου η πολιτική αυτοπεποίθηση έδωσε τη θέση της σε μια αμήχανη σιωπή.
Από τότε μέχρι σήμερα, το σκηνικό μοιάζει να έχει αντιστραφεί. Οι άλλοτε αποστασιοποιημένοι επιστρέφουν - όχι θριαμβευτικά, αλλά μάλλον μετανοημένοι. Με μια σιωπηρή παραδοχή ότι οι πολιτικές διαδρομές δεν είναι πάντοτε ευθύγραμμες και ότι η επιστροφή, όσο δύσκολη κι αν είναι, παραμένει μια επιλογή.
Η εικόνα θυμίζει, αναπόφευκτα, την παραβολή του Ασώτου. Μόνο που εδώ δεν υπάρχει ένας πατέρας που περιμένει με ανοιχτές αγκάλες να σφάξει τον «μόσχο τον σιτευτό», αλλά ένα πολιτικό σχέδιο που δοκιμάζεται από τις ίδιες του τις αντιφάσεις.
Διότι η συγκεκριμένη κίνηση δεν αποτυπώνει απλώς τη ρευστότητα της Κεντροαριστεράς· αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: ότι ο Αλέξης Τσίπρας ενδέχεται να έχει ξεμείνει από εφεδρείες. Όταν η ανασύνθεση ενός χώρου περνά μέσα από την επαναφορά προσώπων που ο ίδιος έχει απορρίψει και εκθέσει δημόσια -και μάλιστα περισσότερες από μία φορές- τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι δομικό.
Πώς μπορεί να σταθεί συνεπής η υπόσχεση για μια επανεκκίνηση «από τα κάτω», όταν οι επιλογές παραπέμπουν ακριβώς στο αντίθετο; Όταν επανέρχονται στο προσκήνιο πρόσωπα που ενσαρκώνουν, στα μάτια πολλών, την κομματική γραφειοκρατία και τις παθογένειες που υποτίθεται ότι το νέο εγχείρημα θέλει να υπερβεί;
Το ερώτημα δεν είναι αν η πολιτική συγχωρεί - το κάνει, και μάλιστα συχνά. Το ερώτημα είναι αν ξεχνά· και κυρίως αν μπορεί να οικοδομηθεί κάτι νέο πάνω σε παλιές αντιφάσεις, χωρίς να καταρρεύσει από το ίδιο του το βάρος.
Ίσως, τελικά, ο Αλέξης Τσίπρας να βρίσκεται μπροστά σε μια αναγκαστική επιλογή: είτε να σκίσει κάποιες σελίδες από την «Ιθάκη» είτε να προσθέσει ένα νέο κεφάλαιο στην επόμενη έκδοση.
Ένα κεφάλαιο που θα μπορούσε κάλλιστα να φέρει τον τίτλο: «Η επιστροφή του Ασώτου».