Δεκαέξι χρόνια μετά το διάγγελμα του Γιώργου Παπανδρέου από το Καστελλόριζο, η Ελλάδα κλείνει έναν ακόμη κύκλο της οικονομικής κρίσης.
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες έδωσε στον Κυριάκο Μητσοτάκη την αφορμή να μιλήσει -μέσω ανάρτησής του στα κοινωνικά δίκτυα- για το τέλος της επιτήρησης.
Ανάμεσα στα δύο χρονικά σημεία μεσολάβησαν τρία μνημόνια, capital controls, βαθιά ύφεση, κοινωνική πίεση, μεταπρογραμματική παρακολούθηση και η σταδιακή επιστροφή της χώρας στις αγορές. Μια διαδρομή που άλλαξε όχι μόνο την οικονομία, αλλά και το ίδιο το πολιτικό σύστημα, όπως επίσης και την κοινωνία, τους πολίτες που βίωσαν σε οικονομικό και προσωπικό επίπεδο αυτήν την αλυσίδα γεγονότων.
Το χρονικό της οικονομικής κρίσης και πώς φτάσαμε στην οριστική έξοδο από την εποπτεία της ΕΕ
23 Απριλίου 2010 - Το Καστελλόριζο
Ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοινώνει από το Καστελλόριζο ότι η Ελλάδα ζητά την ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης.
Είναι η στιγμή που σηματοδότησε το πέρασμα της χώρας επισήμως στην εποχή των μνημονίων.
Μάιος 2010 - Το πρώτο μνημόνιο
Η Ελλάδα υπογράφει το πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής με τους Ευρωπαίους εταίρους και το ΔΝΤ. Το συνολικό ποσό δανείου ήταν 110 δισεκατομμύρια ευρώ. Η δημοσιονομική κρίση γίνεται πλέον καθεστώς επιτήρησης, με αυστηρά μέτρα, περικοπές και κοινωνική πίεση.
Οκτώβριος-Νοέμβριος 2011 - Η πολιτική κρίση και η παραίτηση Παπανδρέου
Μετά την ανακοίνωση πρόθεσης για δημοψήφισμα σχετικά με τη νέα δανειακή συμφωνία, η κυβέρνηση Παπανδρέου μπαίνει σε τροχιά κατάρρευσης. Τον Νοέμβριο του 2011 ο Γιώργος Παπανδρέου παραιτείται από την πρωθυπουργία, ενώ η μεταβατική κυβέρνηση Παπαδήμου σχηματίστηκε κατόπιν συμφωνίας Παπανδρέου, Σαμαρά και Καρατζαφέρη. Ο Λουκάς Παπαδήμος αναλαμβάνει την ολοκλήρωση του PSI και την προώθηση της δεύτερης δανειακής σύμβασης.
Μάρτιος 2012 - Το δεύτερο μνημόνιο και το PSI
Η Ελλάδα περνά στο δεύτερο πρόγραμμα. Το PSI μειώνει μεγάλο μέρος του χρέους που βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών, αλλά η χώρα παραμένει σε σκληρό πρόγραμμα προσαρμογής.
Η κρίση πλέον έχει αλλάξει και το πολιτικό σύστημα: ο παλιός δικομματισμός έχει ήδη τραυματιστεί βαριά.
Μάιος-Ιούνιος 2012 - Διπλές εκλογές και ακυβερνησία
Οι εκλογές του Μαΐου 2012 δεν δίνουν κυβερνητική λύση.
Ακολουθεί η υπηρεσιακή κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου, από τις 16 Μαΐου έως τις 20 Ιουνίου 2012, με αποστολή να οδηγήσει τη χώρα στις δεύτερες εκλογές.
20 Ιουνίου 2012 - Η τρικομματική κυβέρνηση Σαμαρά
Μετά τις εκλογές του Ιουνίου σχηματίζεται κυβέρνηση συνεργασίας με Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ και Δημοκρατική Αριστερά. Ο Αντώνης Σαμαράς αναλαμβάνει πρωθυπουργός. Η κυβέρνηση στηρίζεται αρχικά από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, με τη ΔΗΜΑΡ να αποχωρεί τον Ιούνιο του 2013.
Ιούνιος 2013 - Αποχώρηση ΔΗΜΑΡ από την κυβέρνηση
Η τρικομματική κυβέρνηση γίνεται δικομματική, με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Η αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ μετά την κρίση της ΕΡΤ σηματοδοτεί νέα φάση πολιτικής φθοράς για την κυβέρνηση Σαμαρά.
25 Ιανουαρίου 2015 - Η εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ
Ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει τις εκλογές με κεντρικό αφήγημα την επαναδιαπραγμάτευση των μνημονίων. Ο Αλέξης Τσίπρας ορκίζεται πρωθυπουργός στις 26 Ιανουαρίου 2015.
Ιούνιος-Ιούλιος 2015 - Ρήξη, capital controls και δημοψήφισμα
Η διαπραγμάτευση με τους δανειστές οδηγείται σε αδιέξοδο. Οι τράπεζες κλείνουν προσωρινά, επιβάλλονται capital controls και η χώρα οδηγείται στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015.
Το «Όχι» επικρατεί, ενώ λίγες ημέρες αργότερα η κυβέρνηση οδηγείται σε νέα συμφωνία με τους δανειστές.
Αύγουστος 2015 - Το τρίτο μνημόνιο
Η Ελλάδα μπαίνει στο τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής. Η κυβέρνηση Τσίπρα υπογράφει τη νέα συμφωνία, προκαλώντας εσωτερική διάσπαση στον ΣΥΡΙΖΑ και νέα προσφυγή στις κάλπες.
20 Σεπτεμβρίου 2015 - Δεύτερη νίκη Τσίπρα
Ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει ξανά τις εκλογές. Ο Αλέξης Τσίπρας αναλαμβάνει εκ νέου πρωθυπουργός στις 21 Σεπτεμβρίου 2015.
20 Αυγούστου 2018 - Τέλος των μνημονιακών προγραμμάτων
Το τρίτο πρόγραμμα ολοκληρώνεται και η Ελλάδα περνά σε καθεστώς μεταπρογραμματικής παρακολούθησης, με τους θεσμούς να συνεχίζουν να ελέγχουν την πορεία των δεσμεύσεων.
7 Ιουλίου 2019 - Η διαδοχή από την κυβέρνηση Μητσοτάκη
Η Νέα Δημοκρατία στις 7 Ιουλίου 2019 κερδίζει τις εκλογές και ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναλαμβάνει την πρωθυπουργία.
1 Σεπτεμβρίου 2019 - Τέλος των capital controls
Οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων αίρονται πλήρως. Είναι ένα από τα βασικά σημεία επιστροφής της οικονομίας σε πιο κανονική λειτουργία.
20 Αυγούστου 2022 - Τέλος της ενισχυμένης εποπτείας
Η Ελλάδα βγαίνει από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας. Είναι η πρώτη μεγάλη θεσμική αποδέσμευση μετά την έξοδο από τα μνημόνια.
2023 - Επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα
Η χώρα ανακτά σταδιακά την επενδυτική βαθμίδα από διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Το γεγονός λειτουργεί ως ένδειξη επιστροφής της εμπιστοσύνης των αγορών, αν και το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό.
3 Ιουνίου 2026 - Η Κομισιόν βγάζει την Ελλάδα από τις μακροοικονομικές ανισορροπίες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες. Αυτό δεν είναι «τέλος μνημονίων» - αυτό είχε γίνει το 2018. Ούτε «τέλος ενισχυμένης εποπτείας» - αυτό είχε γίνει το 2022. Είναι όμως ένα ακόμη θεσμικό κλείσιμο του κύκλου που άνοιξε το 2010.
3 Ιουνίου 2026 - Η ανάρτηση Μητσοτάκη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει την απόφαση ως τέλος μιας μακράς περιόδου επιτήρησης και ως συμβολικό κλείσιμο της οικονομικής κρίσης. Πολιτικά, συνδέει την εξέλιξη με τη διαδρομή από τη χρεοκοπία, τα μνημόνια, τα capital controls και την ενισχυμένη εποπτεία έως τη σημερινή εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας.