Ραντεβού κορυφής στα οποία αναμένονται εξελίξεις για την περαιτέρω ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου έχουν προγραμματιστεί σε Αθήνα και Βελιγράδι.
Την ίδια ημέρα με την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, στο πλαίσιο του νέου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ (όπου ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί το κύριο θέμα στην ενεργειακή ατζέντα και μάλιστα με «επισπεύδουσα» την αμερικανική πλευρά), ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενίσχυση του εμπορικού και γεωπολιτικού αποτυπώματος του Κάθετου Διαδρόμου θα γίνει στη σερβική πρωτεύουσα.
Στο Βελιγράδι, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου θα συμμετάσχει σήμερα, Τρίτη 6 Οκτωβρίου, στη δεύτερη τετραμερή υπουργική συνάντηση Ελλάδας, Σερβίας, Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας.
Η συνάντηση πραγματοποιείται περίπου έναν μήνα μετά την υπογραφή, στη Θεσσαλονίκη, του Μνημονίου Συνεργασίας με το οποίο Σερβία και Βόρεια Μακεδονία εντάχθηκαν στον Κάθετο Διάδρομο, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για τη διακλάδωσή του προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Τι θα συζητηθεί για τον Κάθετο Διάδρομο στο Βελιγράδι
Η δεύτερη τετραμερής έρχεται σε συνέχεια του πρώτου «ραντεβού» που είχε πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον περασμένο Μάιο και είχε προετοιμάσει το έδαφος για τις συμφωνίες της Θεσσαλονίκης.
Η νέα συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία Αθήνα και Ουάσιγκτον συνδέουν όλο και πιο στενά την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής με την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και τη διαφοροποίηση των ενεργειακών οδεύσεων.
Ο Κάθετος Διάδρομος βρίσκεται στο επίκεντρο της ατζέντας, και για τον λόγο αυτόν στο τραπέζι των συζητήσεων θα καθίσουν όχι μόνο οι Διαχειριστές Συστημάτων Φυσικού Αερίου των τεσσάρων χωρών -ΔΕΣΦΑ, Srbijagas, Bulgartransgaz και Nomagas-, αλλά και στελέχη εταιρειών που διαχειρίζονται κρίσιμες υποδομές.
Μεταξύ αυτών, ο διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, που διαχειρίζεται τον τερματικό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης, καθώς και ο επικεφαλής του ICGB, της εταιρείας που διαχειρίζεται τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό φυσικού αερίου IGB.
Η συνάντηση πραγματοποιείται στον απόηχο της ενεργοποίησης, από την 1η Οκτωβρίου και με την έναρξη του νέου έτους αερίου 2026-2027, του νέου καθεστώτος ανταγωνιστικών τιμολογίων και συμβάσεων που συμφωνήθηκε μεταξύ των διαχειριστών των δικτύων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στόχος είναι η διαδρομή από τον Νότο προς τον Βορρά να γίνει πιο ανταγωνιστική, ώστε να ενισχυθούν οι δυνατότητες μεταφοράς, κυρίως αμερικανικού φυσικού αερίου, από την Ελλάδα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Οι υποδομές και οι νέες επενδύσεις
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο Βελιγράδι θα τεθούν επί τάπητος τα επόμενα βήματα για την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου, από τις αναγκαίες φυσικές υποδομές έως τη χρηματοδότηση των έργων που απαιτούνται προκειμένου να αρθούν οι συμφορήσεις κατά μήκος της διαδρομής και να ενισχυθεί περαιτέρω η εμπορική της ελκυστικότητα.
Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν η αξιοποίηση του υφιστάμενου αγωγού Σερβίας-Βουλγαρίας, αλλά και η πορεία υλοποίησης των αγωγών Ελλάδας - Βόρειας Μακεδονίας και Βόρειας Μακεδονίας - Σερβίας.
Οι δύο τελευταίοι θεωρούνται κρίσιμοι για την καλύτερη αξιοποίηση του FSRU της Αλεξανδρούπολης ως σημείου εισόδου φορτίων LNG που θα κατευθύνονται προς τις δύο χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στον συντονισμό των επενδύσεων που απαιτούνται στα εθνικά δίκτυα και στα σημεία διασύνδεσης, ώστε να αυξηθούν οι διαθέσιμες μεταφορικές δυνατότητες τόσο στον άξονα Νότου-Βορρά όσο και προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η αντιστροφή των ροών και ο ρόλος της Ελλάδας
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γεωπολιτική διάσταση του έργου. Όπως τόνισε ο Σταύρος Παπασταύρου μιλώντας χθες στην κρατική τηλεόραση, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί μέρος της απάντησης της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής στην απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να περιορίσει και, τελικά, να τερματίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ο υπουργός σημείωσε, ακόμη, ότι η νέα κατεύθυνση των ενεργειακών ροών περιορίζει τον ρόλο της Ρωσίας, αλλά και της Τουρκίας, στις ενεργειακές ισορροπίες της περιοχής, ενώ παράλληλα ενισχύει τη θέση της Ελλάδας.
Για δεκαετίες, το φυσικό αέριο, κυρίως ρωσικής προέλευσης, κινούνταν από τον Βορρά προς τον Νότο. Ο Κάθετος Διάδρομος επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή την κατεύθυνση. Η Αλεξανδρούπολη, που σύμφωνα με τον υπουργό αποτελεί βασική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG, μαζί με τις υπόλοιπες ελληνικές ενεργειακές υποδομές, μετατρέπεται σε αφετηρία μιας νέας ενεργειακής διαδρομής προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία.
Από εκεί, οι ροές μπορούν να κατευθυνθούν ευρύτερα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, έως την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Ο Ρούμπιο και το αμερικανικό ενδιαφέρον για τον Κάθετο Διάδρομο
Η συγκυρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Λίγες ημέρες πριν από την άφιξή του, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του προς την πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της στην προώθηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην Ελλάδα και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, συνέδεσε ευθέως τη δραστηριότητά της με την ανάπτυξη του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου.
Ενδεικτική της βαρύτητας που αποδίδει η Ουάσιγκτον στην περαιτέρω ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου είναι και η παρουσία στο τραπέζι του Στρατηγικού Διαλόγου του αντιπροέδρου της EXIM Bank, Τζεφ Γουίλσον, και του διευθυντή του Γραφείου Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ για Ευρώπη και Μέση Ανατολή, Ντάνα Ίγκερ.
Οι δύο φορείς αποτελούν βασικά εργαλεία της αμερικανικής κυβέρνησης για τη χρηματοδοτική και εμπορική στήριξη έργων στρατηγικού ενδιαφέροντος.
Ρεκόρ για το LNG, υποχωρούν οι ροές μέσω Σιδηροκάστρου
Όλες αυτές οι διεργασίες πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία το LNG ενισχύει σταθερά το μερίδιό του στο ενεργειακό μείγμα των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ελλάδας, ενώ το ρωσικό αέριο διατηρεί μεν σημαντική παρουσία αλλά κινείται πτωτικά.
Σύμφωνα με την τελευταία μελέτη του Green Tank, που βασίζεται σε στοιχεία του ΔΕΣΦΑ, στο εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026 οι συνολικές καθαρές εισαγωγές φυσικού αερίου ανήλθαν σε 50 TWh, μειωμένες κατά 2,7% σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2025.
Στην πρώτη θέση βρέθηκε το LNG μέσω Αγίας Τριάδας, δηλαδή της Ρεβυθούσας, και Αμφιτρίτης, δηλαδή του FSRU Αλεξανδρούπολης, με συνολικά 30,1 TWh.
Η επίδοση αποτελεί ρεκόρ για την περίοδο, με τις εισαγωγές LNG να καταγράφουν αύξηση 32,1% σε ετήσια βάση.
Την ίδια ώρα, οι εισαγωγές αγώγιμου αερίου μέσω Σιδηροκάστρου, που αποτελεί την κύρια πύλη εισόδου του ρωσικού φυσικού αερίου, διαμορφώθηκαν στις 15 TWh στο εννεάμηνο, μειωμένες κατά 27,4% σε ετήσια βάση και σε χαμηλό τριετίας.