Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου καθώς σήμερα το απόγευμα στη Θεσσαλονίκη οι Διαχειριστές των Συστημάτων Αερίου των εμπλεκόμενων χωρών θα υπογράψουν Μνημόνιο Συνεργασίας για την επέκτασή του προς τα Δυτικά Βαλκάνια και συγκεκριμένα προς Σερβία και Βόρειο Μακεδονία.
Η συμμετοχή των δυο χωρών προσφέρει νέες ενεργειακές οδεύσεις σε περίκλειστες αγορές της Κεντρικής Ευρώπης όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία.
Στο πλαίσιο αυτό, χθες (Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου) συναντήθηκαν στην Αλεξανδρούπολη -όπου και επισκέφθηκαν τον τερματικό σταθμό LNG της Gastrade- εκπρόσωποι των Διαχειριστών για να οριστικοποιήσουν το κείμενο του Μνημονίου και να συζητήσουν τα επόμενα βήματα, όπως η εξεύρεση χρηματοδότησης για τα όποια έργα απαιτείται να γίνουν. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ομάδα Εργασίας του Κάθετου Διαδρόμου βρίσκεται σε φάση εξέτασης των δεδομένων ώστε να καταλήξει έως το τέλος του έτους στις πραγματικές ανάγκες τόσο σε εμπορικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο υποδομών.
Τα μηνύματα Παπασταύρου- Εξάρχου για το Κάθετο Διάδρομο
Την υποδομή επισκέφθηκε, εξάλλου, και ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος και χαιρέτισε τις εργασίες της Ομάδας Εργασίας του Κάθετου Διαδρόμου και ανέδειξε τον ρόλο του FSRU Αλεξανδρούπολης στο όλο εγχείρημα, επισημαίνοντας ότι σε αυτό έχουν δεσμεύσει δυναμικότητα 15 εταιρίες από 7χώρες, κάτι που αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στη δυναμική του έργου και στον αναβαθμισμένο ενεργειακό ρόλο της χώρας μας. Τη σημασία της επέκτασης του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια αναμένεται να αναδείξει και ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου, κατά την τοποθέτησή του στο 6ο Thessaloniki Metropolitan Summit που διοργανώνει ο Economist σε συνεργασία με το powergame.gr, καθώς οι μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG που συνάπτει η εταιρεία -μέσω και του κοινού σχήματος με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας Atlantic SEE LNG βάζουν στην κυριολεξία «γκάζι» στον Κάθετο Διάδρομο.
Το νέο βήμα ωρίμανσης
Σημαντικό στοιχείο, που επισφραγίζει την επέκταση της «γεωγραφικής επήρειας» του έργου με μια νέα διακλάδωση πέρα από τον βασικό «κορμό» του, που με σημείο αφετηρίας τα τερματικά της Ελλάδας καταλήγει στην Ουκρανία μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας, είναι οι εμπλεκόμενες πλευρές προχωρούν με γοργούς ρυθμούς την κατασκευή των φυσικών υποδομών που είναι απαραίτητες για τη ροή φυσικού αερίου μη ρωσικής προέλευσης, δηλαδή LNG -κατά βάση αμερικανικού- και αζέρικου αερίου, στις δύο χώρες.
Η συμφωνία που βάζει στην πρίζα τον αγωγό Σερβίας – Βορείου Μακεδονίας
Και αν το ένα από τα δύο κρίσιμα κομμάτια του παζλ των υποδομών, δηλαδή ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας – Βορείου Μακεδονίας, είναι σε ώριμη φάση κατασκευής και σε τροχιά εμπορικής λειτουργίας πριν από το τέλος του 2027, μέχρι πρότινος δεν συνέβαινε το ίδιο με το δεύτερο κομμάτι, δηλαδή τον αγωγό φυσικού αερίου Βορείου Μακεδονίας – Σερβίας, που παρέμενε σε επίπεδο πολιτικών διακηρύξεων. Το ότι στις 27 Αυγούστου υπεγράφη -παρουσία του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσοτσκι- η σύμβαση για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του αγωγού για το σκέλος που αφορά τη Βόρεια Μακεδονία (με ανάδοχο την εταιρεία Rapid Build, που κατασκευάζει και το βορειομακεδονικό σκέλος του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας), προφανως δεν αποτελεί σύμπτωση.
Ο ενισχυμένος ρόλος του FSRU Αλεξανδρούπολης
Η χρονική συγκυρία της μερικής συμβολαιοποίησης του δεύτερου αγωγού -λίγες ημέρες πριν από τις «πολιτικές υπογραφές»- σηματοδοτεί ότι μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης και το φυσικό τμήμα, που θα επιτρέψει στη Σερβία να συνδεθεί μέσω Βόρειας Μακεδονίας με τον ελληνικό «άξονα». Τη σημασία της εξέλιξης ανέδειξε ο πρωθυπουργός της Β. Μακεδονίας σε πρόσφατη συνέντευξή του, τονίζοντας ότι η χώρα του επιδιώκει να αποτελέσει κρίσιμο κρίκο του Κάθετου Διαδρόμου και γι’ αυτό κινείται γρήγορα στο «μέτωπο» και των δύο αγωγών, προκειμένου να επιταχύνει την υλοποίηση του project.
Μάλιστα, ο κ. Μίτσοσκι υπογράμμισε στην ίδια συνέντευξη και τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζει το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Όπως εξήγησε, η γειτονική χώρα έχει δεσμεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο τερματικό της Αλεξανδρούπολης, κάτι που σημαίνει ότι με την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας το τέρμιναλ θα γίνει πιο αποδοτικό. «Όμως δεν θα επαρκεί και γι’ αυτό επενδύουμε και στον δεύτερο αγωγό, που θα συνδέσει το σύστημα φυσικού αερίου της Βόρειας Μακεδονίας με αυτό της Σερβίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η Αλεξανδρούπολη αποτελεί το σημείο αφετηρίας μιας νέας διαδρομής από την Ελλάδα έως την Ουγγαρία και την Αυστρία, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία». Πρόσθεσε δε ότι η δυναμικότητα του νέου αγωγού θα είναι μεταξύ 3 και 6 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, κάτι που θα καταστήσει τον νέο αγωγό ευθέως ανταγωνιστικό προς το ρωσικό αέριο που ρέει στην περιοχή, αποτελώντας παράλληλα και «αγωγό» υλοποίησης του σχεδίου της αμερικανικής κυβέρνησης για εξαγωγές αμερικανικού LNG προς την Κεντρική Ευρώπη.
Οι διαφορετικές «ταχύτητες» σε Σκόπια και Βελιγράδι
Ο Μίτσοσκι είπε ακόμη ότι ο αγωγός Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος του 2028, δηλαδή έναν χρόνο μετά τον αγωγό Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, χρονοδιάγραμμα που «φωτογραφίζει» καθυστέρηση ενός έτους σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Και τούτο διότι ο χρονισμός του έργου από πλευράς Βελιγραδίου είναι διαφορετικός, καθώς δεν έχει ακόμα ανακοινωθεί ο ανάδοχος για το σκέλος του αγωγού που θα διέρχεται από το έδαφος της Σερβίας, για το οποίο υφίσταται προς το παρόν μόνο το Μνημόνιο Συνεργασίας που έχει υπογράψει η κρατική εταιρεία αερίου της Σερβίας Srbjiagas με τον Διαχειριστή του Συστήματος Φυσικού Αερίου της Βόρειας Μακεδονίας, Nomagas. Πάντως, κυβερνητικά στελέχη στο Βελιγράδι πρόσφατα χαρακτήρισαν τον Κάθετο Διάδρομο εξαιρετικά σημαντικό project, καθώς διαφοροποιεί τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας, με τη Srbjiagas να έχει δεσμεύσει δυναμικότητα στο FSRU Αλεξανδρούπολης (300 εκατ. κυβικά μέτρα) για τα επόμενα 10 χρόνια.
Το «τελευταίο μίλι» για το ρωσικό αέριο
Σε κάθε περίπτωση, η ενεργοποίηση του νέου κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία και δύναται να ενδυναμώσει το έργο στο σύνολό του, σε μια περίοδο που ενισχύεται η δυναμική του FSRU της Αλεξανδρούπολης, όπως δείχνει η προμήθεια φορτίου LNG από την Premier Energy (που ερμηνεύθηκε από την αγορά ως ισχυρή ένδειξη «ανοίγματος» της υποδομής σε παίκτες και από τη Ρουμανία), στον απόηχο των ετήσιων δημοπρασιών για δέσμευση δυναμικότητας στις υφιστάμενες υποδομές στον άξονα Ελλάδας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας- Ουκρανίας, που κατέδειξαν αυξανόμενο ενδιαφέρον από την αγορά για τη συγκεκριμένη όδευση, εν όψει της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού LNG με βάση «παλαιά» μακροπρόθεσμα συμβόλαια από τις αρχές του 2027 και της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου αγωγών από τον Σεπτέμβριο του επόμενου έτους. Το ενδιαφέρον αυτό, ωστόσο, «συμβαδίζει» με επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιμείνει μέχρι τέλους στην πλήρη εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου από το ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα και οι οποίες αποτυπώθηκαν -όπως έγραψε το powergame.gr- στις δεσμεύσεις δυναμικότητας στη διασύνδεση Τουρκίας – Βουλγαρίας, μέσω της οποίας μπορεί να φτάσει στην Ευρώπη το λεγόμενο Turkish Blend, δηλαδή ρωσικό αέριο με τουρκικό «μανδύα»…