Λίγες μόλις ημέρες έμειναν πριν από τις 22 Απριλίου, όταν η Κομισιόν θα παρουσιάσει τη νέα «εργαλειοθήκη» Accelerate EU, για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων στις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Οι Ευρωπαίοι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θέτουν στο δημόσιο διάλογο μία σειρά προτάσεων για το πώς μπορεί να μειωθεί το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς όμως να τιναχθεί στον αέρα η μακροπρόθεσμη επενδυτική ισορροπία της αγοράς.
Η Eurelectric, η Ένωση των Ευρωπαϊκών Εταιρειών Ηλεκτρισμού, επισημαίνει ότι ο στόχος της Κομισιόν πρέπει να είναι διπλός: άμεση ανακούφιση των καταναλωτών από τις υψηλές τιμές και ταυτόχρονα διατήρηση ισχυρών κινήτρων για επενδύσεις στο ενεργειακό σύστημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, προειδοποιεί ότι λύσεις όπως το πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου ή έκτακτες επιδοτήσεις (όπως έγινε στις χώρες της Ιβηρικής το 2022) μπορεί να εξασφαλίζουν πρόσκαιρη «ανάσα», αλλά τελικά στρεβλώνουν την εσωτερική αγορά και προσφέρουν περιορισμένα οφέλη στον τελικό καταναλωτή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αντιπρόεδρος της Ένωσης είναι ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης.
Στοχευμένες παρεμβάσεις
Η ανάλυση της Eurelectric στρέφεται σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις στην «αρχιτεκτονική» των λογαριασμών ρεύματος. Όσον αφορά τους φόρους και τα τέλη, για παράδειγμα, προτείνεται τα κράτη-μέλη να μειώσουν τον ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και να μεταφέρουν μέρος των φορολογικών βαρών από το ρεύμα στα ορυκτά καύσιμα, ώστε να ενισχυθεί και η ηλεκτροκίνηση.
Επίσης, επισημαίνεται πως μία παρέμβαση προς τη σωστή κατεύθυνση θα ήταν να απαλλαγούν τα ευάλωτα νοικοκυριά από μη ενεργειακές επιβαρύνσεις. Παράλληλα, η αφαίρεση διάφορων «κρυφών» χρεώσεων και διασταυρούμενων επιδοτήσεων θα μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο στους τελικούς λογαριασμούς.
Σημαντικό ρόλο, σύμφωνα με την Ένωση, μπορούν να παίξουν και οι χρεώσεις για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Η αναδιάρθρωση των χρεώσεων δικτύου, με κίνητρα προς τους καταναλωτές για μετατόπιση της κατανάλωσης εκτός των ωρών αιχμής, θα μπορούσε να μειώσει πιέσεις στο σύστημα και να εξομαλύνει το κόστος.
Το «ETS Investment Booster»
Όσον αφορά τις επιβαρύνσεις λόγω ανθρακικού αποτυπώματος, η Eurelectric βλέπει ως κρίσιμο εργαλείο το προτεινόμενο πρόγραμμα «Investment Booster» ύψους 30 δισ. ευρώ, που θα χρηματοδοτηθεί από 400 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών από το Σύστημα Εμπορίας (ETS). Παράλληλα, μια πιο στοχευμένη προσαρμογή του Μηχανισμού Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve) θα μπορούσε να στηρίξει τη βιομηχανία, χωρίς να υπονομεύονται τα οικονομικά «σήματα» από το ETS.
Επίσης, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των εσόδων -που πέρυσι ξεπέρασαν τα 43 δισ. ευρώ- θεωρείται επίσης κλειδί για την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης. Στο ίδιο πλαίσιο, η Eurelectric βλέπει χώρο για στοχευμένα εργαλεία κρατικής ενίσχυσης, όπως το νέο πλαίσιο στήριξης της βιομηχανίας (CISAF), αλλά και για μεγαλύτερη αξιοποίηση της ευελιξίας ζήτησης (demand response), ώστε μεγάλες καταναλώσεις να προσαρμόζονται στις συνθήκες ηλεκτροπαραγωγής και με αυτό τον τρόπο να περιορίζεται το κόστος ηλεκτροδότησης για το σύνολο των καταναλωτών.
Πέρα όμως από τις άμεσες παρεμβάσεις, η Ένωση τονίζει ότι η σταθεροποίηση των τιμών περνά μέσα από δομικές αλλαγές: επιτάχυνση της ηλεκτροκίνησης, θεσμοθέτηση του πιλοτικού μηχανισμού της «Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης», επέκταση των μακροχρόνιων συμβολαίων αγοραπωλησιών ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs και CfDs), αλλά και μαζικές επενδύσεις σε «καθαρή» παραγωγή, αποθήκευση και ευελιξία.