Τους κανόνες του ανταγωνισμού άλλαξε η απόσυρση των πολύ φθηνών μπλε συμβολαίων ρεύματος, με αρκετούς προμηθευτές να προωθούν πλέον κυρίως κυμαινόμενα προϊόντα.
Η ανατίμηση των μπλε τιμολογίων, που ακολούθησε το ξέσπασμα του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, δεν επηρέασε μόνο τις επιλογές των καταναλωτών, αλλά αναδιαμόρφωσε και τη στρατηγική των ίδιων των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας. Η μαζική απόσυρση από την αγορά των σταθερών συμβολαίων με πάγιο 10 ευρώ και χρέωση κάτω από 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα δημιούργησε ένα νέο τοπίο στη λιανική αγορά, στο οποίο τα κίτρινα τιμολόγια αναδεικνύονται πλέον σε βασικό «όχημα» για την απόκτηση νέων πελατών.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, από τη στιγμή που τα σταθερά προϊόντα έπαψαν να αποτελούν ταυτόχρονα και την οικονομικότερη επιλογή, οι καταναλωτές άρχισαν να χωρίζονται σε δύο διακριτές κατηγορίες, ανάλογα με τις προτεραιότητές τους. Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι αναζητούν το χαμηλότερο δυνατό κόστος, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει μεγαλύτερη έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς. Από την άλλη, υπάρχουν τα νοικοκυριά που δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην ασφάλεια και στη σταθερότητα των λογαριασμών τους, ανεξάρτητα από το αν αυτό σημαίνει πιο αυξημένο κόστος.
Η πρώτη κατηγορία αποτελεί σήμερα βασικό στόχο των προμηθευτών. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές θεωρούν πλέον τα μπλε τιμολόγια ακριβά, ειδικά μετά τη σημαντική αύξηση των χρεώσεών τους τους τελευταίους μήνες. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και πελάτες των οποίων τα παλαιά σταθερά συμβόλαια έληξαν πρόσφατα και δεν είναι διατεθειμένοι να ανανεώσουν τη σύμβασή τους με αισθητά υψηλότερη τιμή.
Η οικονομικότερη επιλογή
Σε αυτό το περιβάλλον, τα κίτρινα τιμολόγια προβάλλονται πλέον ως η οικονομικότερη διαθέσιμη επιλογή. Παρότι οι χρεώσεις τους μεταβάλλονται ανάλογα με τις εξελίξεις στη χονδρεμπορική αγορά, έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν σημαντικά χαμηλότερες τιμές σε σχέση με τα σταθερά συμβόλαια, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά για όσους επιδιώκουν να περιορίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το ενεργειακό τους κόστος.
Ένα ακόμη στοιχείο που ενισχύει την απήχησή τους είναι η απουσία ρήτρας πρόωρης αποχώρησης. Έτσι, ένας καταναλωτής μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να αλλάξει πρόγραμμα ή ακόμη και να επιστρέψει σε ένα μπλε τιμολόγιο, εφόσον κρίνει πως κάτι τέτοιο είναι προς το συμφέρον του.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί προμηθευτές έχουν ήδη προσαρμόσει τη στρατηγική προώθησής τους. Όπως αναφέρουν στελέχη του κλάδου, διαφημιστικές καμπάνιες, συνεργασίες με call centers και άλλες εμπορικές ενέργειες «χτίζονται» γύρω από τα κίτρινα τιμολόγια, τα οποία παρουσιάζονται ως η πλέον ανταγωνιστική λύση για την προσέλκυση νέων πελατών.
Ο νέος ρόλος των σταθερών χρεώσεων
Την ίδια στιγμή, όμως, διαμορφώνεται και μια δεύτερη, εξίσου διακριτή τάση στην αγορά. Οι αλλεπάλληλες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν οδηγήσει αρκετούς καταναλωτές να προτιμούν τη βεβαιότητα ενός σταθερού λογαριασμού, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται υψηλότερο κόστος.
Η αβεβαιότητα που εξακολουθεί να προκαλεί η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή ενισχύει αυτή την επιλογή. Παρότι οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν μέχρι τώρα εκτιναχθεί, όσο σοβεί η κρίση δεν μπορεί να αποκλειστεί ο εκτροχιασμός τους στην πορεία. Ως αποτέλεσμα, αρκετά νοικοκυριά επιλέγουν να πληρώσουν ακριβότερα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι δεν θα βρεθούν αντιμέτωπα με μεγάλες αυξήσεις στους λογαριασμούς τους.
Ανταποκρινόμενοι σε αυτή τη ζήτηση, οι προμηθευτές εμπλουτίζουν την αγορά με μπλε συμβόλαια μεγαλύτερης διάρκειας, όχι μόνο 12μηνα αλλά και 18μηνα ή ακόμη και 24μηνα. Σύμφωνα με στελέχη των εταιρειών, τα προϊόντα αυτά καταγράφουν αξιοσημείωτη ανταπόκριση, καθώς απευθύνονται σε καταναλωτές που θέτουν σε πρώτη προτεραιότητα την προβλεψιμότητα των δαπανών τους.
Γιατί αποσύρθηκαν τα πολύ φθηνά μπλε τιμολόγια
Όσον αφορά το τέλος των σταθερών συμβολαίων κάτω από τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα, αξίζει να σημειωθεί πως ήδη πριν από την ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο υπήρχαν αναλυτές που υποστήριζαν ότι οι συγκεκριμένες χρεώσεις δεν ήταν κοστοστρεφείς, καθώς κινούνταν αισθητά χαμηλότερα από τις τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων ηλεκτρικής ενέργειας.
Στην πράξη, τα συγκεκριμένα προϊόντα λειτουργούσαν κυρίως ως εργαλείο ενίσχυσης πελατολογίου. Οι εταιρείες απορροφούσαν το κόστος, χρηματοδοτώντας τις χαμηλές χρεώσεις είτε από τα έσοδα άλλων τιμολογίων είτε από τις δραστηριότητές τους στη χονδρεμπορική αγορά, με στόχο την ταχεία αύξηση των μεριδίων αγοράς τους.
Παρότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν έχει οδηγήσει προς ώρας σε εκρηκτική άνοδο των τιμών ηλεκτρισμού, κυρίως χάρη στη σημαντική συμβολή των ΑΠΕ στη συγκράτηση του κόστους, καμία εταιρεία δεν μπορούσε να αγνοήσει το ενδεχόμενο ενός δυσμενέστερου σεναρίου. Υπό αυτές τις συνθήκες, η διατήρηση τόσο επιθετικών σταθερών προσφορών κρίθηκε υπερβολικά επικίνδυνη, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές ζημίες εάν οι χονδρεμπορικές τιμές εκτινάσσονταν.
Νέες ισορροπίες στον ανταγωνισμό
Σήμερα, το φθηνότερο μπλε τιμολόγιο με πάγιο 10 ευρώ κοστολογείται στα 12,9 λεπτά ανά κιλοβατώρα, αν και υπάρχει ένα φοιτητικό τιμολόγιο με την ίδια χρέωση και πάγιο στα 5 ευρώ. Επίσης, μέχρι τον Ιούλιο τα σταθερά προϊόντα ήταν, κατά μέσο όρο, ακριβότερα ακόμη και από τα πράσινα τιμολόγια. Ως συνέπεια, οι προμηθευτές δεν μπορούν πλέον να προωθούν ένα προϊόν που συνδυάζει ταυτόχρονα χαμηλή τιμή και πλήρη προστασία από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ανταγωνισμός έχει αποκτήσει νέα χαρακτηριστικά. Τα κίτρινα τιμολόγια αποτελούν πλέον το βασικό εργαλείο για την προσέλκυση καταναλωτών που αναζητούν οικονομία, ενώ τα μπλε προϊόντα απευθύνονται κυρίως σε όσους είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο για να εξασφαλίσουν σταθερότητα. Πρόκειται ουσιαστικά για μια διαφορετική φιλοσοφία εμπορικής πολιτικής, η οποία αντανακλά τις νέες συνθήκες που επικρατούν στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το εάν θα επιστρέψουν κάποια στιγμή τα ιδιαίτερα φθηνά μπλε συμβόλαια παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Η επικρατούσα άποψη στην αγορά είναι πως οι χρεώσεις κάτω από τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα δύσκολα θα επανεμφανιστούν, καθώς θεωρούνται μη βιώσιμες με τα σημερινά δεδομένα. Ωστόσο, ορισμένα στελέχη δεν αποκλείουν ότι, σε περίπτωση οριστικής αποκλιμάκωσης των γεωπολιτικών κινδύνων ή εφόσον κάποιος προμηθευτής επιδιώξει εκ νέου επιθετική αύξηση του πελατολογίου του, η αγορά θα μπορούσε να δει ξανά αντίστοιχες προσφορές. Μέχρι τότε, πάντως, τα κίτρινα τιμολόγια φαίνεται πως θα παραμείνουν το βασικό «όπλο» των εταιρειών στη μάχη για νέους πελάτες.