Η κυβέρνηση είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει στοχευμένη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ).
Αυτό θα συμβεί εφόσον υιοθετηθεί ρήτρα διαφυγής από τις Βρυξέλλες ώστε να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις για τα νοικοκυριά, καθώς η νέα ενεργειακή κρίση εντείνεται τις τελευταίες ημέρες και οι τιμές των καυσίμων έχουν πάρει την ανιούσα.
Η παρέμβαση αναμένεται να είναι προσωρινή, ώστε να περιοριστεί η δημοσιονομική επιβάρυνση και να διασφαλιστούν οι στόχοι του προϋπολογισμού, την ώρα που η αμόλυβδη στην Αθήνα προσεγγίζει ή και ξεπερνά τα 2 ευρώ ανά λίτρο.
Πώς διαμορφώνεται ο ΕΦΚ στη βενζίνη
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο ΕΦΚ στη βενζίνη διαμορφώνεται περίπου στα 70 λεπτά ανά λίτρο, ενώ ελαφρώς χαμηλότερος είναι στο πετρέλαιο κίνησης. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με υψηλή έμμεση φορολογία, γεγονός που ενισχύει τα δημόσια έσοδα αλλά επιβαρύνει σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα ετήσια έσοδα από τον ΕΦΚ ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ευρώ, καθιστώντας τον κρίσιμο πυλώνα των φορολογικών εισπράξεων.
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της τελικής τιμής παίζει και ο ΦΠΑ 24%, ο οποίος επιβάλλεται επί της ήδη φορολογημένης τιμής. Έτσι, φόροι και επιβαρύνσεις ξεπερνούν το 60% της τελικής τιμής λιανικής, με αποτέλεσμα ο καταναλωτής να καταβάλλει μεγαλύτερο ποσό σε φόρους παρά για το ίδιο το καύσιμο. Το φαινόμενο αυτό περιορίζει και τα οφέλη από ενδεχόμενη πτώση των διεθνών τιμών.
Η διεθνής συγκυρία παραμένει επιβαρυντική. Η άνοδος της τιμής του αργού πετρελαίου, εν μέσω γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, διατηρεί την πίεση στις αντλίες. Σε μεγάλα αστικά κέντρα οι τιμές κινούνται κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές καταγράφονται ακόμη υψηλότερα επίπεδα.
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η Αθήνα προωθεί την ιδέα ενεργοποίησης ειδικής «ρήτρας διαφυγής» για ενεργειακές δαπάνες, την οποία αναμένεται να θέσει στο τραπέζι της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ. Η πρόταση προβλέπει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να μειώνουν προσωρινά φόρους στα καύσιμα χωρίς το σχετικό κόστος να επιβαρύνει τους δημοσιονομικούς δείκτες.
Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη
Στην Ευρώπη τα περισσότερα κράτη επιλέγουν συνδυασμό μέτρων -είτε μέσω φορολογικών παρεμβάσεων είτε μέσω επιδοτήσεων- προσπαθώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη των πολιτών και τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική πρόταση για ευρωπαϊκή ρήτρα ευελιξίας επιχειρεί να δημιουργήσει έναν κοινό «χώρο κινήσεων» για τα κράτη-μέλη, απέναντι σε μια κρίση που παραμένει διεθνής και απρόβλεπτη.