Το δημοσιονομικό νοικοκύρεμα στη διάρκεια του 2025, είναι αυτό που επέτρεψε τη λήψη των πρώτων μέτρων στήριξης του 2026.
Κι αυτά, χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι “οροφές” των δαπανών, δηλαδή η παραμονή στο ορθό δημοσιονομικό μονοπάτι, την ώρα που πολλές χώρες της ΕΕ- μεταξύ των οποίων η Ισπανία- φλερτάρουν με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος.
Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές στο iefimerida, o “χώρος” για τα μέτρα των 250 εκ. ευρώ (τα υπόλοιπα καλύπτονται από την αύξηση της φορολογίας των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών) εξασφαλίστηκε από συμμάζεμα δαπανών 200- 300 εκ ευρώ κατά το 2025 και μάλιστα με τέτοιον τρόπο που είχε μόνιμο χαρακτήρα, άρα επέτρεψε το carry over (μεταφορά) και στον Προϋπολογισμό του 2026. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν, μάλιστα, ότι αυτό το αποτέλεσμα συζητήθηκε και στην τηλεδιάσκεψη που έγινε με τους Ευρωπαίους τεχνοκράτες την προηγούμενη εβδομάδα, στο πλαίσιο της Μεταπρογραμματικής Εποπτείας. «Το είδαν και οι Ευρωπαίοι», τονίζουν χαρακτηριστικά.
Το μυστικό του άρθρου 2
Το ερώτημα που καίει φυσικά είναι το τι γίνεται από εδώ και πέρα, αν η κρίση παραταθεί ή ενταθεί. Ο προβληματισμός είναι εύλογος, καθώς παρά τη χθεσινή “βουτιά” του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, η εμπειρία των τελευταίων ημερών δείχνει ότι η κατάσταση είναι ρευστή και μεταβάλλεται από ώρα σε ώρα.
Όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, χωρίς ευελιξία από την Κομισιόν, τα πράγματα θα γίνουν δύσκολα, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για όλες τις χώρες, καθώς ο κανόνας της «οροφής» των δαπανών είναι αμείλικτος. Είναι, δε, ενδεικτικό ότι αν κάποια χώρα υπερβεί το ετήσιο όριο των πρωτογενών δαπανών, δεν μπορεί να «ισοφαρίσει» αυτήν την απόκλιση με μικρότερες δαπάνες την επόμενη χρονιά. Υπάρχει, όμως, ένα... μυστικό, που κρύβεται στον Κανονισμό για τους δημοσιονομικούς κανόνες και μπορεί να λύσει τα χέρια και της Αθήνας.
«Δεν φαίνεται πιθανή η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής, όπως συνέβη στις προηγούμενες κρίσεις», σημειώνουν οι ίδιες πηγές, συμπληρώνοντας, όμως, ότι υπάρχει η φόρμουλα έτσι ώστε να επιτραπούν δαπάνες για μέτρα στήριξης, χωρίς να παραβιάζεται ο κανόνας της “οροφής” των δαπανών. Το μυστικό κρύβεται στο άρθρο 2 του σχετικού Κανονισμού 1263/2024, που ορίζει τις “καθαρές δαπάνες”.
«Καθαρές δαπάνες»: οι κρατικές δαπάνες μετά την αφαίρεση των δαπανών για τόκους, των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων, των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που καλύπτονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια, των εθνικών δαπανών για τη συγχρηματοδότηση προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, των κυκλικών στοιχείων των δαπανών για επιδόματα ανεργίας και των έκτακτων και άλλων προσωρινών μέτρων”. Αυτές οι δύο λεξούλες- “έκτακτα και προσωρινά”- είναι το μυστικό, που μπορεί να ξεκλειδώσει νέο γύρο μέτρων στήριξης, εφόσον κριθούν αναγκαία.
Τι ζητάει η Λαγκάρντ
Όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, οι one off δαπάνες, δηλαδή αυτές που οφείλονται σε έκτακτες συνθήκες και είναι προσωρινού χαρακτήρα, μπορούν να αφαιρούνται από τις “οροφές” των δαπανών, αν και θα μετράνε για το δημοσιονομικό αποτέλεσμα, δηλαδή το πλεόνασμα ή το έλλειμμα. Από τη στιγμή που η Ελλάδα έχει υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, είναι προφανές ότι αυτό που την “καίει” είναι μόνο να εξαιρεθούν αυτές οι δαπάνες από τις “οροφές”.
“Είναι θέμα ερμηνείας” σημειώνουν οι ίδιες πηγές, με τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι η επικεφαλής της ΕΚΤ έχει θέσει 3 κριτήρια, έτσι ώστε τέτοιου είδους δαπάνες να καλυφθούν από το άρθρο 2 του Κανονισμού, άρα να μην συνυπολογίζονται στις “οροφές”:
- Οι δαπάνες να είναι προσωρινές και να οφείλονται σε περιστάσεις εκτός ελέγχου των εθνικών κυβερνήσεων
- Οι δαπάνες να είναι στοχευμένες
- Οι δαπάνες να είναι αναλογικές, δηλαδή να μην είναι υπερβολικές και πέραν της ζημιάς που προκαλούν οι έκτακτες συνθήκες
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η Κομισιόν ακόμα λέει “όχι” στην ενεργοποίηση αυτής της λύσης, καθώς υπάρχει μεγάλος αριθμός κρατών- μελών στον ευρωπαϊκό Βορρά, που αντιδρούν, υποστηρίζοντας ότι δεν συντρέχει λόγος ενεργοποίησης τέτοιων έκτακτων μέτρων. Ωστόσο, όσο η κρίση θα παρατείνεται και οι επιπτώσεις θα διαχέονται στις οικονομίες, τόσο η πίεση από τα υπόλοιπα κράτη- μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, θα εντείνεται προς τις Βρυξέλλες.
Αν και η τελευταία Σύνοδος Κορυφής εξουσιοδότησε την Κομισιόν να εκπονήσει και να παρουσιάσει μέτρα- αντίδοτο στην εν εξελίξει κρίση, η αλήθεια είναι ότι δεν της δόθηκε συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο. Στο έκτακτο Eurogroup της Παρασκευής, που θα πραγματοποιηθεί με τηλεδιάσκεψη, θα τεθούν επί τάπητος όλες οι τελευταίες εξελίξεις, αλλά με τα έως τώρα δεδομένα, μοιάζει απίθανο να ληφθούν αποφάσεις.