Αφήνοντας στην άκρη τις αναλύσεις περί γεωπολιτικών ισορροπιών και πιθανής αλλαγής συσχετισμού δυνάμεων στην περιοχή της Μ. Ανατολής, αυτό που πραγματικά «καίει» τους Ευρωπαίους πολίτες είναι η τσέπη τους.
Αν και οι αναλυτές κάνουν λόγο για παγκόσμιο ντόμινο οικονομικών επιπτώσεων, λόγω των διαταραχών στις ενεργειακές ροές από τις χώρες του Κόλπου, μια ψυχρή ματιά στους αριθμούς αποκαλύπτει ότι η Ευρώπη είναι η χαμένη του πολέμου, για τον οποίο δεν ρωτήθηκε, ούτε συμμετέχει.
Δυσανάλογο το ενεργειακό κόστος σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Η σύγκριση τιμών είναι αποκαλυπτική. Το πετρέλαιο τύπου Brent, που επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, βρέθηκε χθες πάνω από τα 118 δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 60% μέσα στον τελευταίο μήνα. Το τι γίνεται με τις λιανικές τιμές των καυσίμων, το βλέπουμε καθημερινά, ενώ ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στα προϊόντα διύλισης και ειδικά στο diesel κίνησης, καθώς λειτουργεί ως θρυαλλίδα πληθωριστικών ανατιμήσεων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Ενδεικτική είναι η κατάσταση, όπως αποτυπώνεται στο στατιστικό δελτίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου φαίνεται ότι σε όλες τις χώρες της ΕΕ, εκτός της Ελλάδας, η μέση τιμή του πετρελαίου κίνησης είναι υψηλότερη από τη μέση τιμή της βενζίνης! Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της “πρωταθλήτριας” Ολλανδίας, όπου η μέση τιμή της αμόλυβδης είναι 2,262 ευρώ/λίτρο και η μέση τιμή του diesel κίνησης διαμορφώνεται στα 2,264 ευρώ/λίτρο. Σε άλλες χώρες, η διαφορά είναι ακόμα μεγαλύτερη, όπως για παράδειγμα στο Βέλγιο, όπου το πετρέλαιο κίνησης πωλείται προς 1,972 ευρώ/λίτρο και η βενζίνη προς 1,691 ευρώ.
Ποια είναι η κατάσταση στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού; Το αμερικανικό αργό, κινείται πολύ χαμηλότερα, γύρω στα 97 δολάρια, με αύξηση 46% σε έναν μήνα, αφού οι Αμερικανοί δεν εξαρτώνται από τις ροές του πετρελαίου στον Κόλπο. Αν και η μηνιαία αύξηση της τιμής της βενζίνης στις ΗΠΑ είναι της τάξης του 25-30%, η μέση τιμή διαμορφώνεται γύρω στα 3,8 δολάρια/ γαλόνι, δηλαδή περί τα 0,95 ευρώ/λίτρο.
«Καίει» το φυσικό αέριο
Ακόμα πιο αποκαλυπτική είναι η σύγκριση στις τιμές του φυσικού αερίου. Ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF, που επηρεάζεται από τις διαταραχές στον εφοδιασμό LNG, ξεπέρασε χθες τα 70 ευρώ, "έπιασε" τα υψηλά τριετίας και κατέγραψε αύξηση 101% σε έναν μήνα!!! Αν και η Ευρώπη έχει απεξαρτηθεί εν πολλοίς από το ρωσικό αέριο, η εξάρτηση από το LNG και ο ανταγωνισμός με τις ασιατικές χώρες για τα πολύτιμα φορτία, την καθιστούν de facto ευάλωτη απέναντι στις όποιες αναταράξεις, ειδικά αν πρόκειται για πολεμικές αναταράξεις. Σημειωτέον, ο πόλεμος ανέτρεψε τον σχεδιασμό αναπλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου για την επόμενη σεζόν, αφού η Ευρώπη μέσα σε αυτήν τη συγκυρία θα πρέπει να ξεκινήσει από αποθέματα μόλις 28,87% έναντι 34,77% πέρσι τέτοια εποχή.
Πόσο κοστίζει στους Αμερικανούς το δικό τους αέριο; Με βάση τις τρέχουσες τιμές στο Henry Hub, μόλις 3,2 δολάρια/ MMBtu, δηλαδή γύρω στα 10 ευρώ/MWh, με μια... συμβολική αύξηση 6,5% σε έναν μήνα.
Το ότι ακόμα δεν έχουν φτάσει αυτές οι αυξήσεις του φυσικού αερίου στις τιμές του ρεύματος, οφείλεται εν πολλοίς και στο ότι οι ΑΠΕ έχουν, πλέον, μεγαλύτερο μερίδιο στο ενεργειακό μίγμα. Για παράδειγμα, η χονδρική τιμή του ρεύματος σήμερα διαμορφώνεται στα 112 ευρώ, με τις ΑΠΕ να καταλαμβάνουν το 54,15% του ενεργειακού μίγματος.
Τα «μαύρα» σενάρια
Και για να καταλάβουμε τι μας περιμένει, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναθεώρησε χθες τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό στην Ευρώπη. Αντί για ανατιμήσεις 1,9%, ο πληθωρισμός θα "τρέξει" με 3,5%, με βάση σενάριο που προβλέπει ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα κορυφωθούν στα 119 δολάρια ανά βαρέλι και στα 87 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, προτού συγκλίνουν προς τις βασικές παραδοχές έως το τρίτο τρίμηνο του 2027.
Υπάρχει, όμως και πιο “μαύρο” σενάριο: οι τιμές του πετρελαίου να κορυφωθούν στα 145 δολάρια ανά βαρέλι και οι τιμές του φυσικού αερίου στα 106 ευρώ ανά MWh κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, προτού αρχίσουν να μειώνονται με πολύ πιο αργό ρυθμό και να παραμείνουν σημαντικά υψηλότερες από τις παραδοχές τόσο του βασικού όσο και του δυσμενούς σεναρίου. Σε αυτήν την περίπτωση, ο ευρωπληθωρισμός θα “τρέξει” με 4,4%.