Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται από την 1η Ιουλίου στις αγορές προϊόντων στην Ευρώπη από τρίτες χώρες, καθώς θα περιλαμβάνουν μια νέα χρέωση της τάξεως των 3 ευρώ.
Η εν λόγω χρέωση σε αγορές από πλατφόρμες όπως Temu, Shein, Alibaba, AliExpress δεν είναι για ολόκληρη την παραγγελία, αλλά για κάθε διαφορετικό είδος που περιέχεται στο πακέτο. Μάλιστα, έχει κάνει ήδη την εμφάνισή της σε παραγγελίες που έχουν γίνει από την Ελλάδα και αναμένεται να φτάσουν μετά την 1η Ιουλίου.
Επισημαίνεται ότι η νέα χρέωση δεν επηρεάζει τις διαδικασίες αγοράς και αποστολής αγαθών που πραγματοποιούνται εντός της Ελλάδας ή μεταξύ κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι αλλάζει στις αγορές από πλατφόρμες εκτός ΕΕ
Με βάση τις οδηγίες που έχει δώσει η Κομισιόν και θα ισχύουν πανευρωπαϊκά στα τελωνεία της ΕΕ, απ' όπου εισέρχονται μικροδέματα με απευθείας παραγγελία από καταναλωτές οπουδήποτε στην Ευρώπη, το κρίσιμο για τον καταναλωτή δεν είναι πότε έγινε η παραγγελία, αλλά πότε θα εκκαθαριστεί η εισαγωγή του δέματος στο έδαφος της ΕΕ.
Για τον λόγο αυτόν, και η νέα χρέωση των 3 ευρώ έχει εφαρμοστεί και σε παραγγελίες που έγιναν νωρίτερα. Αυτό σημαίνει ότι όσοι έσπευσαν να παραγγείλουν πριν αλλάξει ο μήνας δεν είναι βέβαιο ότι «πρόλαβαν» το παλιό καθεστώς. Αν η αποστολή έμεινε καθ’ οδόν και φτάσει για εκκαθάριση μετά την έναρξη του νέου μέτρου, τότε θα υπαχθεί στους νέους κανόνες.
Ποιος αποδίδει τα επιπλέον 3 ευρώ
Ο υπόχρεος είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, η πλατφόρμα ή ο πωλητής (κάτοχος IOSS) ή οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση που εμπλέκεται στην πώληση και στη μεταφορά των εισαγόμενων εμπορευμάτων.
Οι καταναλωτές που πραγματοποιούν αγορές μέσω Διαδικτύου δεν φέρουν νομική ευθύνη για την καταβολή των δασμών.
Πώς εφαρμόζεται η νέα χρέωση
Μια ακόμη κρίσιμη αλλαγή είναι ότι το τέλος δεν λειτουργεί όπως πολλοί νομίζουν. Η ΕΕ εξηγεί πως το προσωρινό τέλος εφαρμόζεται σε κάθε περιεχόμενο είδος, όχι όμως σε κάθε αντικείμενο χωριστά, αλλά ούτε ανά πακέτο.
Με άλλα λόγια, ένα μπλουζάκι, μια ομπρέλα, ένα ζευγάρι παπούτσια, ένα ζευγάρι σκουλαρίκια, ένα ζευγάρι ακουστικά και ένας φακός είναι έξι διαφορετικά προϊόντα, κάτι που σημαίνει ότι η επιπλέον χρέωση είναι 18 ευρώ.
Σε κάθε περίπτωση, οι αγορές πολλών μικρών ειδών από πλατφόρμες εκτός ΕΕ γίνονται πιο ακριβές και λιγότερο «αθώες» απ' ό,τι μέχρι σήμερα. Για όσους συνήθιζαν να γεμίζουν καλάθια με φθηνά μικροαντικείμενα, η αλλαγή αυτή είναι ίσως πιο σημαντική από το ίδιο το ύψος του τέλους. Το κόστος δεν βαραίνει μόνο το πακέτο ως σύνολο, αλλά ακολουθεί το ίδιο το περιεχόμενό του.
Τι ισχύει για τις επιστροφές προϊόντων
Σε περίπτωση απλής επιστροφής προϊόντος λόγω υπαναχώρησης ή αλλαγής γνώμης του καταναλωτή, ο δασμός που καταβλήθηκε κατά την εισαγωγή δεν επιστρέφεται.
Αντίθετα, στις περιπτώσεις που προβλέπονται από την τελωνειακή νομοθεσία, όπως όταν τα προϊόντα αποδειχθούν ελαττωματικά ή δεν ανταποκρίνονται στους όρους της σύμβασης, είναι δυνατή η επιστροφή του καταβληθέντος δασμού, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες τελωνειακές διαδικασίες.
Η εφαρμογή του νέου δασμού δεν επηρεάζει τις ισχύουσες διαδικασίες απόδοσης του ΦΠΑ στις εξ αποστάσεως πωλήσεις εισαγόμενων αγαθών.
Ο λόγος για τον οποίο εφαρμόζεται η νέα χρέωση
Η ΕΕ υποστηρίζει ότι το παλιό σύστημα δεν άντεχε άλλο. Το 2025 μπήκαν στην ευρωπαϊκή αγορά 5,9 δισεκατομμύρια είδη χαμηλής αξίας από τρίτες χώρες χωρίς δασμούς, ενώ καθημερινά γίνονταν τελωνειακές εκκαθαρίσεις για πάνω από 16 εκατομμύρια πακέτα. Τα δέματα αυτά αντιστοιχούσαν περίπου στο 97% των εισαγωγών σε όγκο, αλλά μόλις στο 2% της αξίας, κάτι που επιβάρυνε σε τεράστιο βαθμό τα τελωνεία για πολύ χαμηλή οικονομική απόδοση.
Η Επιτροπή συνδέει, επίσης, την αλλαγή με ζητήματα ασφάλειας και συμμόρφωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, το 2025 πάνω από 60% των online αγορασμένων προϊόντων που ελέγχθηκαν σε κατηγορίες όπως καλλυντικά, ηλεκτρονικά, παιχνίδια και συμπληρώματα δεν πληρούσαν τα πρότυπα της ΕΕ.
Η επόμενη ημέρα και οι προδιαγραφές ασφαλείας
Αυτός ο δασμός των 3 ευρώ ανά είδος είναι μόνο μεταβατικός. Από τον Ιούλιο του 2028 ο Κόμβος Τελωνειακών Δεδομένων της ΕΕ για το ηλεκτρονικό εμπόριο θα τεθεί σε λειτουργία και θα ισχύουν οι συνήθεις τελωνειακοί δασμοί ανάλογα με την αξία, την προέλευση και την ταξινόμηση των προϊόντων, κάτι που σημαίνει ότι αυτά τα προϊόντα θα γίνουν σαφώς ακριβότερα.
Ωστόσο, πριν φτάσουμε εκεί, θα ενεργοποιηθούν και άλλες υποχρεώσεις για τις ασιατικές πλατφόρμες, που μέχρι τώρα αξιοποιούσαν στο έπακρο τα «κενά» της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Βασική αλλαγή η εισαγωγή των αναγνωριστικών για τα προϊόντα (PID), για την ενίσχυση του ελέγχου των προτύπων ασφάλειας. Η διάταξη αυτή θα εφαρμόζεται σε εθελοντική βάση από την 1η Ιουλίου 2026 και θα καταστεί υποχρεωτική από τον Νοέμβριο του 2026. Όπως αναφέρουν κοινοτικές πηγές, η συμπερίληψη των PID ενισχύει τις διαδικασίες διαχείρισης και ελέγχου των κινδύνων, λειτουργώντας ως μεταβατικός μηχανισμός για την επιβολή απαγορεύσεων και περιορισμών. Χρησιμοποιώντας δεδομένα ιχνηλασιμότητας από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες και την αλυσίδα εφοδιασμού, οι Αρχές μπορούν να εντοπίζουν αποτελεσματικότερα τα μη συμμορφούμενα εμπορεύματα και να επεκτείνουν τους ελέγχους πέρα από τις μεμονωμένες αποστολές, ώστε να καλύπτουν όλα τα είδη που παρουσιάζουν παρόμοιους κινδύνους.
Πρακτικά, οι πλατφόρμες που πραγματοποιούν απευθείας πωλήσεις σε καταναλωτές και οι μεταφορείς πρέπει να προσαρμόσουν τα συστήματα και τις διαδικασίες τους ώστε να μπορούν να διαχειριστούν τη νέα είσπραξη δασμών, ενώ από τον Νοέμβριο του 2026 θα πρέπει, επίσης, να δηλώνουν τους σχετικούς αναγνωριστικούς κωδικούς προϊόντων στις τελωνειακές διασαφήσεις.
Αν μη τι άλλο, οι ευρωπαϊκές εμπορικές επιχειρήσεις προσδοκούν ότι οι αλλαγές στον τρόπο τελωνειακής αντιμετώπισης των εισαγωγών θα βελτιώσει τη θέση τους στο πεδίο του ανταγωνισμού, πόσω μάλλον όταν, εκτός από τις ασιατικές πλατφόρμες, έχουν να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις από την ψηφιοποίηση, την αύξηση του κόστους διαβίωσης, τις εξελισσόμενες προσδοκίες των καταναλωτών. Ο τομέας του λιανικού εμπορίου είναι ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς συνεισφέρει στο 11,5% της προστιθέμενης αξίας, με 30 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Από την άλλη, οι εμπορικές επιχειρήσεις θα πρέπει να δώσουν πειστικές απαντήσεις στους καταναλωτές για το πώς και το γιατί πουλάνε τα ίδια ακριβώς προϊόντα προέλευσης Κίνας σε πολλαπλάσιες τιμές από αυτές που πωλούνται στις γνωστές ασιατικές πλατφόρμες.