Σε «πολεμική ετοιμότητα» βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Τα βλέμματα είναι στραμμένα σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, η αγορά προϊόντων και υπηρεσιών -για τους οποίους τομείς αναμένονται πληθωριστικές πιέσεις-, ο τουρισμός, αλλά και το γενικότερο επενδυτικό κλίμα.
Η εγχώρια οικονομία επηρεάζεται λόγω της εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια αλλά και της μεγάλης συμμετοχής του τουρισμού στο ΑΕΠ. Η δε ανησυχία αυξάνεται τα τελευταία 24ωρα καθώς δεν φαίνονται στον ορίζοντα σημάδια απεμπλοκής. Οι δε αρνητικές επιπτώσεις διογκώνονται όσο ο πόλεμος τραβάει σε μάκρος.
Πιο αναλυτικά, η πιο άμεση επίπτωση αφορά την αγορά ενέργειας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών, σε περίπτωση διατήρησης της κρίσης επί μακρόν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξηθούν περαιτέρω έως και κατά 20%. Για την Ελλάδα, που εισάγει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών της αναγκών, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος εισαγωγών κατά περίπου 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Η επιβάρυνση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές των καυσίμων και στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Επηρεάζει συνολικά την οικονομία, καθώς το κόστος μεταφοράς και παραγωγής αυξάνεται, οδηγώντας τελικά σε ανατιμήσεις προϊόντων και υπηρεσιών.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει ήδη αντιμετωπίσει έντονες πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως λόγω της ενεργειακής κρίσης και της αύξησης των τιμών στα τρόφιμα .
Σε ένα δυσμενές σενάριο παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά. Ορισμένες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανή άνοδο ακόμη και στο 4,7%, έναντι πρόβλεψης περίπου 2,2% σε ομαλές συνθήκες.
Κίνδυνος επιβράδυνσης της ανάπτυξης
Συνεπακόλουθα, η αύξηση του ενεργειακού κόστους και η άνοδος των τιμών μπορούν να επιβραδύνουν την οικονομική δραστηριότητα. Όταν τα νοικοκυριά δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για βασικές ανάγκες, περιορίζουν την κατανάλωση σε άλλους τομείς.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά κόστη, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τα επενδυτικά τους σχέδια. Σε ένα τέτοιο δυσμενές περιβάλλον, η ανάπτυξη είναι πιθανό να επιβραδυνθεί.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μερίδα αναλυτών εκτιμά ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να «κοστίσει» στην ελληνική οικονομία έως και το 1% του ΑΕΠ.
Πιέσεις στον τουρισμό
Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς της οικονομίας σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας. Πέρα από ένα γενικότερο «πάγωμα», ιδιαίτερη σημασία έχει η αγορά του Ισραήλ. Τα τελευταία χρόνια περίπου 621.000 Ισραηλινοί επισκέπτονται ετησίως την Ελλάδα για διακοπές, με τα έσοδα να ξεπερνούν τα 400 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, οι συγκρούσεις μπορούν να οδηγήσουν σε ακυρώσεις πτήσεων και ταξιδιών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της τουριστικής αγοράς, οι απώλειες από τη συγκεκριμένη αγορά θα μπορούσαν να φτάσουν τα 150 εκατ. ευρώ και να αυξηθούν περαιτέρω σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.
Παράλληλα, η γενικότερη εικόνα αστάθειας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να επηρεάσει και άλλους ταξιδιώτες, ακόμη κι αν η Ελλάδα παραμένει ασφαλής προορισμός.
Σε ένα ακραίο σενάριο, οι τουριστικές αφίξεις θα μπορούσαν να μειωθούν έως και κατά 10%-15%, ενώ τα συνολικά έσοδα από τον τουρισμό θα μπορούσαν να υποχωρήσουν έως, περίπου, 6%.
Αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Οι εξελίξεις στις θαλάσσιες μεταφορές επηρεάζουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Πολλά προϊόντα που εισάγονται στην Ευρώπη μεταφέρονται από την Ασία μέσω θαλάσσιων διαδρομών που περνούν από τη Μέση Ανατολή.
Η αύξηση του κόστους μεταφοράς μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερα εισαγόμενα προϊόντα. Εκτιμάται ότι το κόστος εισαγωγών από την Ασία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 5% έως 7%, δημιουργώντας πρόσθετο κόστος περίπου 200 έως 300 εκατ. ευρώ για την ελληνική οικονομία.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει ιδιαίτερα κλάδους που βασίζονται σε εισαγόμενες πρώτες ύλες ή προϊόντα, όπως το λιανεμπόριο, η βιομηχανία και οι μεταφορές.