«Πυκνώνουν» συνεχώς οι περιπτώσεις που προμηθευτές και μεγάλοι καταναλωτές, για να εξασφαλίσουν ηλεκτρισμό από την αγορά, αποζημιώνονται αντί να πληρώνουν.
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που αποτελεί ένδειξη μιας βαθύτερης μεταβολής στο ενεργειακό μίγμα και στον τρόπο που παράγεται και καταναλώνεται το ρεύμα στη χώρα μας, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν ήδη 653 δεκαπεντάλεπτα (που αντιστοιχούν σε 164 ώρες) με μηδενικές ή αρνητικές τιμές. Για σύγκριση, στο σύνολο του 2025 οι αντίστοιχες ώρες είχαν φτάσει τις 343, ενώ στο πρώτο τρίμηνο του 2025 ήταν ακόμη ελάχιστες. Μέσα σε μόλις έναν χρόνο, η εικόνα της αγοράς έχει αλλάξει εντυπωσιακά.
Οι ΑΠΕ αλλάζουν τους κανόνες
Πρόκειται για μία τάση που οφείλεται στη μεγάλη ενίσχυση της διείσδυσης ΑΠΕ. Οι αρνητικές τιμές αποτελούν ένδειξη περίσσειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, έναντι της κατανάλωσης και των εξαγωγών.
Επομένως, από τη στιγμή που η παραγωγή φωτοβολταϊκών και αιολικών δεν είναι ελέγξιμη (αφού όλα τα έργα στη χώρα μας δεν διαθέτουν μπαταρίες), όσο αυξάνονται οι σταθμοί ανανεώσιμων πηγών, τόσο αυξάνονται και οι περιπτώσεις που ένα μέρος της «πράσινης» παραγωγής παραμένει αδιάθετο, με συνέπεια να καταλήγει στα… αζήτητα.
Πρακτικά, σε αυτές τις περιπτώσεις είναι αρκετή η συμμετοχή έργων ανανεώσιμων πηγών που τα έσοδά τους δεν εξαρτώνται από το αν η χονδρεμπορική τιμή θα κινηθεί σε αρνητικά επίπεδα. Τέτοια έργα είναι τα αιολικά και τω φωτοβολταϊκά με εγγυημένο έσοδο μέσω Συμβάσεων Λειτουργικής Ενίσχυσης Σταθερής Τιμής (ΣΕΣΤ), όπως και οι «πράσινες» μονάδες που εξυπηρετούν συγκεκριμένους καταναλωτές, μέσω διμερών συμβάσεων (PPAs).
Κέρδος για όλη τη λιανική
Επίσης, είναι πιθανό σε τέτοιες περιπτώσεις να είναι σημαντικές οι εισαγωγές με αρνητικές τιμές από τις γειτονικές χώρες, οι οποίες έχουν κι εκείνες περίσσεια «πράσινης» παραγωγής, που την διοχετεύουν εκτός συνόρων.
Όπως και ‘χει, όταν η χονδρική αγορά διαμορφώνεται σε αρνητικά επίπεδα, οι καταναλωτές αμείβονται για να «κάψουν» Μεγαβατώρες. Κάτι που σημαίνει πως αποζημιώνονται (αντί για να πληρώνουν) οι προμηθευτές για να εξασφαλίσουν ενέργεια για τους πελάτες τους, αλλά και οι μεγάλες βιομηχανίες που καλύπτουν απευθείας από τη χονδρική αγορά μέρος ή όλες τις ανάγκες τους σε ρεύμα.
Η πρώτη «ομάδα» ωφελούμενων δείχνει ποιο είναι το όφελος για το σύνολο των νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Όσο περισσότερες ώρες οι προμηθευτές εξασφαλίζουν ενέργεια σε χαμηλές χονδρεμπορικές τιμές, τόσο χαμηλότερα διαμορφώνεται το μηνιαίο κόστος τους. Κατά συνέπεια, έχουν τη δυνατότητα να ορίσουν χαμηλότερες χρεώσεις στα τιμολόγιά τους.
Ευνοημένα και τα διζωνικά τιμολόγια
Μάλιστα, στα κυμαινόμενα τιμολόγια η μετακύλιση του οφέλους γίνεται αυτόματα. Τόσο στα πράσινα όσο και στα κίτρινα προϊόντα, η τιμή εξαρτάται κατά κανόνα από τη μέση μηνιαία χονδρεμπορική τιμή. Επομένως, όσο περισσότερες είναι οι ώρες με αρνητικό πρόσημο, τόσο πιο χαμηλά διαμορφώνεται η μέση μηνιαία τιμή και, κατά συνέπεια, οι χρεώσεις στα κυμαινόμενα συμβόλαια.
Όσον αφορά τα νοικοκυριά, ακόμη μεγαλύτερο όφελος έχουν επίσης όσα διαθέτουν διζωνικό τιμολόγιο. Κι αυτό γιατί οι αρνητικές τιμές καταγράφονται κατά κανόνα στις ώρες χαμηλότερης χρέωσης, η οποία μπορεί να είναι ακόμη πιο οικονομική.
Συνθήκες «κομμένες και ραμμένες» για τη δυναμική τιμολόγηση
Το μεγαλύτερο κέρδος έχουν ωστόσο οι καταναλωτές που έχουν έξυπνο μετρητή και θα επιλέξουν ένα δυναμικό τιμολόγιο. Καθώς στα πορτοκαλί τιμολόγια η χρέωση μεταβάλλεται σε ωριαία βάση, σε συνάρτηση με τη χονδρεμπορική τιμή, ένας καταναλωτής μπορεί να εξασφαλίσει τις ώρες αρνητικών τιμών εντυπωσιακά χαμηλές (ή και αρνητικές) χρεώσεις.
Ωστόσο, το όφελος αυτό αφορά περιπτώσεις όπου η ζήτηση για ρεύμα μειώνεται κατακόρυφα (ή ακόμη καλύτερα μηδενίζεται) μετά τη δύση του ήλιου, αφού τότε οι χρεώσεις των δυναμικών τιμολογίων εκτινάσσονται, λόγω της ανόδου της χονδρεμπορικής αγοράς με την απόσυρση των φωτοβολταϊκών από το μείγμα. Επομένως, οι πλέον κερδισμένοι πελάτες πορτοκαλί συμβολαίων είναι εταιρείες που διακόπτουν τη λειτουργία τους από το απόγευμα.
Στο παιχνίδι και οι μπαταρίες
Ανάλογα με τα πορτοκαλί τιμολόγια, κερδισμένες είναι και οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις (μέσης και υψηλής τάσης), όπου και πάλι οι χρεώσεις προσαρμόζονται στην καμπύλη φορτίου. Μάλιστα, οι εταιρείες πρόκειται να αποκτήσουν σύντομα ένα ακόμη εργαλείο για να αξιοποιούν τις αρνητικές τιμές, αφού θα τους δοθεί η δυνατότητα για εγκατάσταση μπαταριών για αυτοκατανάλωση.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως, όταν επικρατούν αρνητικές τιμές, θα πληρώνονται για να αποθηκεύσουν ηλεκτρική ενέργεια στις μπαταρίες, την οποία θα αξιοποιούν στη συνέχεια σε άλλες ώρες του 24ωρου, όταν η αγορά κινείται σε υψηλά επίπεδα. Όλες οι ειδήσεις