Το δίκτυο ύδρευσης της Αττικής αποτελεί ένα από τα πιο απαιτητικά επιχειρησιακά πεδία για την ΕΥΔΑΠ, συνθέτοντας ένα σύνθετο και διαρκές στοίχημα διαχείρισης. Οι διαρροές νερού συνιστούν καθημερινή πρόκληση, καθώς η μεγάλη ηλικία σημαντικού μέρους των αγωγών αυξάνει την πιθανότητα φθοράς και καθιστά τις θραύσεις συχνό φαινόμενο.
Όπως ανέφερε ο Διευθύνων Σύμβουλος, Χάρης Σαχίνης κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των οικονομικών αποτελεσμάτων του 2025, οι πραγματικές διαρροές στο δίκτυο της Αθήνας εκτιμώνται σήμερα περίπου στο 15%, με τον στόχο να τίθεται στη μείωσή τους στο 10%, ένα επίπεδο που θεωρείται διεθνώς σχεδόν βέλτιστο. Η διοίκηση συνηθίζει, άλλωστε, να επισημαίνει πως το στοίχημα είναι μεγάλο αφού, η «Αχίλλειος πτέρνα» κάθε εταιρείας ύδρευσης είναι το δίκτυό της.
Ο ίδιος έσπευσε να αποσαφηνίσει ότι η επιδίωξη μηδενικών διαρροών δεν είναι ούτε τεχνικά εφικτή ούτε οικονομικά ορθολογική. Υπάρχει, όπως σημείωσε, ένα «οικονομικά βέλτιστο σημείο», πέρα από το οποίο το κόστος της περαιτέρω μείωσης αυξάνεται δυσανάλογα σε σχέση με το όφελος. Ενδεικτικά, για να περιοριστούν οι απώλειες από το 15% στο 10%, απαιτούνται επενδύσεις της τάξης των 250–300 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, μια προσπάθεια προσέγγισης του μηδενός θα προϋπέθετε εκτεταμένη αντικατάσταση του παλαιού δικτύου, με κόστος που θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 2,5 δισ. ευρώ.
Η γεωμορφολογία της Αττικής επιτείνει περαιτέρω τη δυσκολία αξιολόγησης των περιστατικών. Οι έντονες κλίσεις, οι σημαντικές υψομετρικές διαφορές και η πυκνή δόμηση επιβάλλουν τη λειτουργία του δικτύου σε ένα πολύπλοκο καθεστώς πιέσεων. Σήμερα, το λεκανοπέδιο χωρίζεται σε 405 ζώνες πίεσης, γεγονός που σημαίνει ότι σε αρκετές περιοχές απαιτούνται υψηλές πιέσεις για να εξασφαλιστεί η επάρκεια υδροδότησης σε υψηλότερα σημεία. Αυτή η συνθήκη αυξάνει την καταπόνηση των αγωγών και, κατ’ επέκταση, την πιθανότητα εμφάνισης θραύσεων, καθιστώντας τον εντοπισμό και την αποκατάσταση των διαρροών ακόμη πιο απαιτητική διαδικασία.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, το δίκτυο ύδρευσης της Αττικής ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1926 και έχει συνολικά μήκος 9.500 χλμ. Το δίκτυο πέραν των αγωγών περιλαμβάνει αντλιοστάσια και δεξαμενές πίεσης. Συγκεκριμένα, για την υδροδότηση των περιοχών που βρίσκονται σε μεγάλο υψόμετρο λειτουργούν 81 αντλιοστάσια, ενώ 55 δεξαμενές πόλης συνολικής χωρητικότητας 885.000 κυβικών μέτρων νερού βρίσκονται διάσπαρτες σε υψηλά υψομετρικά σημεία της πόλης (οι υψηλότερες παροχές βρίσκονται στα 600 μέτρα υψόμετρο). Η παροχή νερού καταγράφεται μέσω 2.180.000 υδρομετρητών.
Διαρροές: Στοχευμένες παρεμβάσεις από την ΕΥΔΑΠ αντί για οριζόντια αντικατάσταση
Η στρατηγική της ΕΥΔΑΠ δεν βασίζεται σε μια γενικευμένη ανανέωση του δικτύου, αλλά σε στοχευμένες παρεμβάσεις. Όπως εξήγησε ο κ. Σαχίνης, η ΕΥΔΑΠ έχει συνεργαστεί με το Πολυτεχνείο για την ανάπτυξη μοντέλων που προσδιορίζουν μέχρι ποιο σημείο έχει νόημα να επεκταθούν οι επενδύσεις και ποιες είναι οι περιοχές προτεραιότητας. Η λογική δεν είναι να αντικατασταθεί το δίκτυο «στην τύχη», αλλά να εντοπίζονται τα σημεία στα οποία υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα αστοχίας ή αυξημένη ανάγκη ανανέωσης.
Η καθημερινή επιχειρησιακή εικόνα αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης. Στην Αττική επιχειρούν καθημερινά περίπου 25 συνεργεία για την αντιμετώπιση διαρροών, καλύπτοντας το διάστημα από Δευτέρα έως Παρασκευή, ενώ τα Σαββατοκύριακα ο αριθμός είναι μικρότερος λόγω διαφορετικής κατανομής βαρδιών. Τα συνεργεία αυτά λειτουργούν με μεικτό σχήμα, αποτελούμενα από εργαζόμενους της ΕΥΔΑΠ, εργολάβους και εξωτερικούς παρόχους, με στόχο την όσο το δυνατόν ταχύτερη αποκατάσταση των βλαβών σε ένα δίκτυο υπέργηρο, κατακερματισμένο και ιδιαίτερα πυκνό.
Πάνω από 150 αναφορές την ημέρα και ένα σύνθετο πεδίο αξιολόγησης
Παράλληλα με τις καθημερινές επεμβάσεις, η εταιρεία διαχειρίζεται έναν μεγάλο όγκο αναφορών για διαρροές που ξεπερνούν τις 150 ημερησίως. Οι αναφορές αυτές δεν αφορούν αποκλειστικά διαρροές του δικτύου ύδρευσης. Σε πολλές περιπτώσεις σχετίζονται με νερά από ιδιωτικές εγκαταστάσεις, όμβρια ύδατα, σπασμένες υδρορροές ή παλιές ιδιωτικές συνδέσεις που προκαλούν ροές στον δρόμο και συχνά συγχέονται με βλάβες του δημόσιου δικτύου.
Data, πρόβλεψη και επενδύσεις για το επόμενο στάδιο
Η επιχειρησιακή στρατηγική της ΕΥΔΑΠ κινείται σε δύο παράλληλους άξονες: τον κατασταλτικό, που αφορά την άμεση αποκατάσταση των βλαβών, και τον προληπτικό, που συνδέεται με την ανανέωση του δικτύου. Στο δεύτερο σκέλος εντάσσεται ο σχεδιασμός για αντικατάσταση περίπου 500 χιλιομέτρων δικτύου μέσα στα επόμενα 4–5 χρόνια.
Για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής, η εταιρεία αξιοποιεί τρεις βασικές πηγές πληροφόρησης. Πρώτον, τα ιστορικά δεδομένα και τους ψηφιακούς χάρτες της, που αποτυπώνουν τα σημεία με τη μεγαλύτερη συχνότητα βλαβών. Δεύτερον, ένα προγνωστικό μοντέλο που λαμβάνει υπόψη τεχνικά χαρακτηριστικά των αγωγών, όπως το υλικό κατασκευής, η διάμετρος και η ηλικία τους. Και τρίτον, συνεργασία με εξειδικευμένη εταιρεία που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για την πρόβλεψη πιθανών αστοχιών.
Ο συνδυασμός αυτών των εργαλείων επιτρέπει ήδη την ιεράρχηση των περιοχών παρέμβασης. Όπως ανέφερε ο κ. Σαχίνης, εργασίες έχουν ξεκινήσει σε επιλεγμένες περιοχές, ενώ δρομολογούνται και τρεις νέες εργολαβίες, τις οποίες η εταιρεία επιδιώκει να επιταχύνει. Παρά ταύτα, πρόκειται για σύνθετα έργα εντός αστικού ιστού, με εκτιμώμενο χρονικό ορίζοντα υλοποίησης τριών έως τεσσάρων ετών. Τα πρώτα απτά αποτελέσματα αναμένεται να αρχίσουν να γίνονται αισθητά από το 2027, όταν η συνδυασμένη επίδραση των επενδύσεων και της ψηφιακής παρακολούθησης θα αρχίσει να αποτυπώνεται μετρήσιμα στη μείωση των απωλειών.
Το στοίχημα της χρηματοδότησης για 2,5 εκατ. υδρόμετρα
Παράλληλα, τρέχει και το έργο ο διαγωνισμός για την αντικατάσταση των υδρομέτρων της ΕΥΔΑΠ, ένα έργο εμβληματικής κλίμακας που αφορά περίπου 2,5 εκατομμύρια μετρητές και συνιστά τον πυρήνα του λειτουργικού μετασχηματισμού της εταιρείας. Η χρηματοδότηση του project θα παίξει καθοριστικό ρόλο στο πώς θα επηρεαστούν οι καταναλωτές. Αν το έργο καλυφθεί από ίδια κεφάλαια, θα ενταχθεί στη ρυθμιζόμενη βάση και θα έχει μια μικρή σταδιακή επίπτωση στα τιμολόγια σε βάθος δεκαετίας. Αν όμως εξασφαλιστούν επιδοτήσεις, αυτή η επιβάρυνση μπορεί να αποφευχθεί.
H εταιρεία αναζητά χρηματοδότηση σε συνεργασία με το Δημόσιο, με στόχο να ενταχθεί το έργο σε «πράσινα» προγράμματα, καθώς τα ψηφιακά υδρόμετρα βοηθούν στον περιορισμό της κατανάλωσης και στον εντοπισμό, άρα άμεση αντιμετώπιση των διαρροών. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί επιχορήγηση, για όλο ή τουλάχιστον για ένα μέρος του έργου.
Καταλήγοντας, ο CEO της ΕΥΔΑΠ υπογράμμισε ότι ο βασικός στόχος είναι η επίτευξη ισορροπίας. H ουσιαστική, δηλαδή, μείωση των διαρροών χωρίς υπέρμετρη επιβάρυνση των πολιτών. Όπως σημείωσε, η ΕΥΔΑΠ βρίσκεται ήδη σε καλύτερη θέση σε σύγκριση με πολλές άλλες εταιρείες ύδρευσης στη χώρα, ωστόσο το μέγεθος και η πολυπλοκότητα του δικτύου της Αττικής καθιστούν το εγχείρημα ιδιαίτερα απαιτητικό και διαρκές.