Νέες αυξήσεις στις τιμές των ακινήτων και των ενοικίων -Με τον βαθμό του κατεπείγοντος τα μέτρα για το στεγαστικό

Όσο δεν καλύπτεται το έλλειμμα κατοικιών τόσο θα ανεβαίνουν οι τιμές των ακινήτων, συμπαρασύροντας και τα ενοίκια του 30% των νοικοκυριών που ζουν σε μισθωμένη κατοικία. 

Τα νέα στοιχεία από το μέτωπο της κτηματαγοράς δεν επιτρέπουν την παραμικρή ψευδαίσθηση περί «αυτορρύθμισης» και δικαιώνουν εν πολλοίς την επιλογή του οικονομικού επιτελείου να επεκτείνει τα μέτρα που στοχεύουν αφενός στην αύξηση των διαθέσιμων ακινήτων αφετέρου στη διευκόλυνση αγοράς κατοικίας ακόμα και από μεσήλικες.

Συνεχίζεται το ράλι

Ο Αύγουστος «έφυγε» αφήνοντας πίσω του αυξήσεις 5% κατά μέσο όρο σε σχέση με πέρσι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του indomio, η μέση ζητούμενη τιμή για κατοικίες προς πώληση έφτασε στα 2.779 ευρώ ανά τ.μ., πραγματοποιώντας μια απίστευτη κούρσα από τα περίπου 1.900 ευρώ τον Αύγουστο του 2019. Πίσω από αυτό το +5% «κρύβονται», όμως, πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις ανά περιοχή και γειτονιά. Σε απόλυτους αριθμούς, τα νησιά του Αιγαίου διατηρούν τα πρωτεία, καθώς οι τιμές «φουσκώνουν» από τις κατά τεκμήριο ακριβές εξοχικές κατοικίες των Κυκλάδων και ως εκ τούτου μεγαλύτερη βαρύτητα έχει ο δείκτης τιμών του Λεκανοπεδίου, που έχει ξεπεράσει τα 3.200 ευρώ/τ.μ.

Όσο για τα ενοίκια, δοκιμάζουν τις αντοχές χιλιάδων νοικοκυριών, καθώς δεν «τρέχουν» απλώς με ετήσιους ρυθμούς 4%, αλλά αγγίζουν, πλέον, τα 11 ευρώ/τ.μ. πανελλαδικά. Ειδικά όσον αφορά στην Αττική, το μέσο ενοίκιο έφτασε τα 12,5 ευρώ/τ.μ., καταγράφοντας σωρευτική αύξηση σχεδόν 60% μέσα σε μια οκταετία!

Αναζητούνται περισσότερα ακίνητα -«Φρένο» στα Airbnb

Ζητούμενο ήταν και παραμένει το... “ξεστοκάρισμα” όσο το δυνατόν περισσότερων ακινήτων από τα περίπου 700 χιλιάδες, που μένουν «κλειστά». Το νέο «Ανακαινίζω», όταν ενεργοποιηθεί (ακόμα σε φάση έκδοσης βεβαιώσεων επιλεξιμότητας), μπορεί να δώσει μια μικρή «ανάσα», αφού θεωρητικά μπορούν να ανακαινιστούν-επισκευαστούν περίπου 20.000 κατοικίες, οι οποίες μπορούν εν συνεχεία είτε να πωληθούν είτε να εκμισθωθούν.

Προφανές είναι ότι αυτό δεν αρκεί, καθώς «λείπουν» 180- 200 χιλιάδες κατοικίες για να αποκατασταθεί η ισορροπία προσφοράς/ζήτησης. Με αυτό το δεδομένο, το οικονομικό επιτελείο ενεργοποιεί διπλή δέσμη μέτρων, με κίνητρα και αντικίνητρα. Στο πεδίο των κινήτρων, παρατείνονται:

• η τριετής απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για «κενά» ακίνητα που μπαίνουν στη μακροχρόνια μίσθωση,
• η φορολογική έκπτωση για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων,
• η απαλλαγή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές.

Αν και μέχρι τώρα το ενδιαφέρον είναι μάλλον υποτονικό, εκτιμάται ότι σε συνδυασμό με άλλα προγράμματα που θα «τρέξουν» (π.χ., νέα «Εξοικονομώ»), η διάθεση συμμετοχής μπορεί να αυξηθεί, εξού και η πρόβλεψη για δημοσιονομικό κόστος γύρω στα 100 εκ. ευρώ έως το 2030.

Στο πεδίο των αντικινήτρων, το οικονομικό επιτελείο στοχεύει κυρίως στην αποθάρρυνση αγοράς ακινήτων από ξένους, με σκοπό την αξιοποίησή τους για βραχυχρόνιες μισθώσεις. Έτσι, πέρα από την παράταση του απαγορευτικού στο κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, αν και δεν μπαίνουν νέοι περιορισμοί στη Golden Visa, η αγορά ακινήτου, π.χ., από Κινέζους θα γίνει σαφώς πιο «αλμυρή». Ειδικότερα, ο φόρος μεταβίβασης αυξάνεται από τον Ιούλιο του 2027, στο 15% από 3% σήμερα, για πολίτες που δεν είναι Έλληνες, ομογενείς ή πολίτες της ΕΕ και του ΕΟΧ ή δεν είναι επί μακρόν διαμένοντες, δηλαδή δεν ανήκουν στις κατηγορίες που απαλλάσσονται και για την πρώτη κατοικία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, μόνο πέρσι αγοράστηκαν ακίνητα αξίας άνω του 1,2 δισ. ευρώ από πολίτες χωρών εκτός ΕΕ, με πρώτους και καλύτερους Τούρκους υπηκόους.

Το νέο «Σπίτι μου»

Η αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών δεν στοχεύει μόνο στην αποκλιμάκωση των ενοικίων, αλλά και στην αύξηση της ιδιοκατοίκησης, η οποία υπέστη σοκ στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Μπαίνοντας στο τούνελ των μνημονίων, το 77,2% των νοικοκυριών ζούσε σε ιδιόκτητη κατοικία. Πλέον, το ποσοστό έχει πέσει στο 69,7%. 

Τα δύο πρώτα «Σπίτι μου» είχαν στο επίκεντρό τους κυρίως τους νέους, καθώς τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στις ηλικίες 25-34 ετών έχουν καταρρεύσει γύρω στο 11%. Ωστόσο, τα απολογιστικά στοιχεία τού «Σπίτι μου 2» έδειξαν ότι η μέση ηλικία των ωφελούμενων διαμορφώθηκε στα 38 έτη. Ποιος ήταν ο καθοριστικός παράγοντας; Πέρα από τη φθηνή δανειοδότηση, οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να έχουν ένα σημαντικό δικό τους κεφάλαιο για να συμπληρώσουν το τίμημα, και αυτό αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατο, για τους νεότερους, οι οποίοι κατά τεκμήριο έχουν χαμηλότερες αποδοχές και αποταμιεύσεις. Σύμφωνα με έρευνα της Prosperty, για την αγορά διαμερίσματος σε μια «μεσαία» περιοχή, π.χ. τον Νέο Κόσμο, απαιτείται αρχικό κεφάλαιο γύρω στις 67.000 ευρώ ως προκαταβολή, για ένα δάνειο 270.000 ευρώ.

Και κάπως έτσι το νέο «Σπίτι μου», που ξεκινά άρον- άρον στις αρχές του 2027, με πόρους 2 δισ. ευρώ, διευρύνει τα όριά του, προκειμένου να «κουμπώσει» με τις ανάγκες των νοικοκυριών αλλά και τη διαθεσιμότητα κατοικιών στην αγορά:

• θα είναι επιλέξιμοι και δικαιούχοι έως 55 ετών έναντι έως 50 ετών,
• αυξάνεται το όριο της εμπορικής αξίας των επιλέξιμων ακινήτων από 250.000 σε 300.000 ευρώ,
• το μέγιστο ποσό του δανείου, που ανέρχεται έως 90% της εμπορικής αξίας, αυξάνεται από 190.000 σε 230.000 ευρώ,
• αυξάνονται τα εισοδηματικά όρια για οικογένειες με παιδιά, από 35.000 ευρώ το ζευγάρι πλέον 5.000 ευρώ κάθε παιδί, σε 7.000 ευρώ το κάθε παιδί (αντίστοιχα σε μονογονεϊκές σε 39.000 ευρώ πλέον 7.000 ευρώ ανά παιδί πέραν του πρώτου),
• αυξάνονται τα όρια των τετραγωνικών μέτρων των επιλέξιμων κατοικιών για οικογένειες με πολλά παιδιά, σε σχέση με το όριο των 150 τ.μ. που ισχύει, με επιπλέον 10 τ.μ. για κάθε τέκνο άνω των τεσσάρων.