Πριν από λίγα χρόνια, η συζήτηση για το κυκλοφοριακό της Αττικής επικεντρωνόταν κυρίως σε αποσπασματικές παρεμβάσεις.
Σήμερα, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει ένα πιο ολοκληρωμένο σχέδιο, συνδυάζοντας νέους αυτοκινητοδρόμους, μεγάλους ανισόπεδους κόμβους και επεκτάσεις του Μετρό, με στόχο να περιοριστεί η πίεση που δέχεται καθημερινά το οδικό δίκτυο του Λεκανοπεδίου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο νέος αυτοκινητόδρομος Ελευσίνα – Οινόφυτα, ο οποίος φιλοδοξεί να αποτελέσει τη μεγαλύτερη νέα οδική παρέμβαση στην Αττική μετά την κατασκευή της Αττικής Οδού.
Οι ανακοινώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, με αφορμή την υπογραφή της σύμβασης για τον τριπλό κόμβο Σκαραμαγκά, δεν περιορίστηκαν μόνο στο συγκεκριμένο έργο. Αντίθετα, σκιαγράφησαν ένα ευρύτερο πλάνο υποδομών, το οποίο περιλαμβάνει πέντε βασικές παρεμβάσεις που φιλοδοξούν να αλλάξουν τον χάρτη των μετακινήσεων στην Αττική: τον νέο αυτοκινητόδρομο Ελευσίνα – Οινόφυτα, τον τριπλό κόμβο Σκαραμαγκά, τις παρεμβάσεις στον κόμβο Μεταμόρφωσης της Αττικής Οδού, την επέκταση της Γραμμής 2 του Μετρό προς το Ίλιον και την κατασκευή της Γραμμής 4.
Ο νέος άξονας Ελευσίνα – Οινόφυτα στο επίκεντρο του σχεδιασμού
Η σημαντικότερη ίσως πολιτική είδηση ήταν η σαφής αναφορά του πρωθυπουργού στον νέο αυτοκινητόδρομο Ελευσίνα – Οινόφυτα. Είναι η πρώτη φορά που ο Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθετείται τόσο ξεκάθαρα υπέρ της προώθησης ενός έργου που βρίσκεται στον σχεδιασμό του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών μέσω της Πρότυπης Πρότασης που έχει καταθέσει η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ από το 2023.
Παρότι, σύμφωνα με πληροφορίες, η αναλυτική παρουσίαση του σχεδίου προοριζόταν για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η δημόσια αναφορά του πρωθυπουργού δείχνει ότι ο νέος οδικός άξονας αποκτά πλέον υψηλή κυβερνητική προτεραιότητα. Ωστόσο, η ωρίμανση του έργου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς παραμένει ανοιχτό το σημαντικότερο ζήτημα, αυτό της χρηματοδότησης.
Ο νέος αυτοκινητόδρομος, μήκους περίπου 45 χιλιομέτρων και προϋπολογισμού που εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ, θα συνδέει την Ελευσίνα με τα Οινόφυτα, δημιουργώντας έναν δεύτερο βασικό διάδρομο για τις εμπορευματικές μεταφορές. Ο σχεδιασμός προβλέπει δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης, ανισόπεδους κόμβους, γέφυρες, σήραγγες και παράπλευρο οδικό δίκτυο.
Η σημασία του έργου έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι θα επιτρέπει στα βαρέα οχήματα που εξυπηρετούν το λιμάνι του Πειραιά, το Θριάσιο και τις μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις να κατευθύνονται προς τη Βόρεια Ελλάδα χωρίς να διέρχονται από τον Κηφισό. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένας δεύτερος διάδρομος εμπορευματικών μεταφορών, ο οποίος αναμένεται να μειώσει σημαντικά την κυκλοφοριακή επιβάρυνση του Λεκανοπεδίου.
Η παρέμβαση στη Μεταμόρφωση που φιλοδοξεί να λύσει ένα πρόβλημα 20 ετών
Από τα έργα που θα ξεκινήσουν άμεσα ξεχωρίζει η αναδιαμόρφωση του ανισόπεδου κόμβου Μεταμόρφωσης της Αττικής Οδού. Πρόκειται για μία παρέμβαση μικρού σχετικά προϋπολογισμού, περίπου 2,4 εκατ. ευρώ, αλλά ιδιαίτερα μεγάλης συγκοινωνιακής σημασίας.
Σήμερα, στο συγκεκριμένο σημείο, δύο λωρίδες κυκλοφορίας περιορίζονται σε μία στην έξοδο προς την Εθνική Οδό Αθηνών – Λαμίας, δημιουργώντας καθημερινά το γνωστό «μπουκάλι» που προκαλεί ουρές χιλιομέτρων.
Με την κατασκευή νέας λωρίδας και την αναδιαμόρφωση του κόμβου θα διαχωριστούν οι κυκλοφοριακές κινήσεις, αυξάνοντας τη χωρητικότητα του σημείου και περιορίζοντας σημαντικά τις καθυστερήσεις για όσους κινούνται από την Ανατολική Αττική, το αεροδρόμιο και την Αττική Οδό προς την Εθνική Οδό και τη Δυτική Αττική.
Ο Σκαραμαγκάς μετατρέπεται σε νέο συγκοινωνιακό κόμβο
Η υπογραφή της σύμβασης για τον τριπλό κόμβο Σκαραμαγκά σηματοδοτεί την έναρξη ενός έργου ύψους 65 εκατ. ευρώ, το οποίο αναμένεται να αλλάξει τον τρόπο σύνδεσης του λιμανιού του Πειραιά με το εθνικό οδικό δίκτυο.
Το έργο περιλαμβάνει την ολοκλήρωση της Δυτικής Περιφερειακής Λεωφόρου Αιγάλεω, νέες γέφυρες, την αναβάθμιση του κόμβου Σχιστού, νέο ανισόπεδο κόμβο Ναυπηγείων, καθώς και νέα σύνδεση με τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του Ασπροπύργου.
Με την ολοκλήρωσή του θα δημιουργηθεί ένας νέος ενιαίος οδικός άξονας που θα συνδέει απευθείας το λιμάνι του Πειραιά με τη Λεωφόρο Σχιστού, τη Δυτική Περιφερειακή Αιγάλεω, την Αττική Οδό και την Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου, προσφέροντας εναλλακτικές διαδρομές τόσο για τα επιβατικά όσο και για τα βαρέα οχήματα.
Το Μετρό παραμένει βασικό εργαλείο αποσυμφόρησης
Το κυβερνητικό σχέδιο δεν περιορίζεται στις οδικές υποδομές. Κεντρική θέση κατέχουν και οι επεκτάσεις του Μετρό, με στόχο να περιοριστεί η εξάρτηση από το Ι.Χ.
Σε εξέλιξη βρίσκεται η κατασκευή της Γραμμής 4, του μεγαλύτερου έργου επέκτασης του αθηναϊκού Μετρό των τελευταίων δεκαετιών, ενώ παράλληλα προωθείται η επέκταση της Γραμμής 2 προς το Ίλιον.
Η νέα επέκταση προβλέπει περίπου τέσσερα χιλιόμετρα υπόγειας γραμμής και τρεις νέους σταθμούς — Παλατιανή, Ίλιον και Άγιος Νικόλαος — οι οποίοι θα εξυπηρετούν περιοχές της Δυτικής Αθήνας που μέχρι σήμερα βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στις οδικές μετακινήσεις.
Οι εκκρεμότητες που εξακολουθούν να βαραίνουν τον σχεδιασμό
Παρά το εκτεταμένο πακέτο έργων που παρουσίασε η κυβέρνηση, υπάρχουν τρεις σημαντικές παρεμβάσεις που εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός του άμεσου σχεδιασμού και θεωρούνται κρίσιμες για τη συνολική αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού.
Η πρώτη αφορά τη σήραγγα Ηλιούπολης, ένα έργο που θα συνέδεε την Αττική Οδό με τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης και το παραλιακό μέτωπο, δημιουργώντας μια νέα νότια είσοδο και έξοδο από το λεκανοπέδιο και αποσυμφορώντας βασικούς οδικούς άξονες των νοτίων προαστίων. Παρά τις συζητήσεις των τελευταίων ετών, δεν υπήρξε καμία νέα αναφορά ή εξέλιξη για την προώθησή της.
Ανοιχτό παραμένει και το μέλλον της επέκτασης της Λεωφόρου Κύμης προς την Εθνική Οδό. Το έργο θεωρείται κομβικής σημασίας για την αποσυμφόρηση της Μεταμόρφωσης και του βόρειου τμήματος της Αττικής, ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, εξακολουθεί να μην έχει εξασφαλιστεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση, γεγονός που δεν επιτρέπει την εκκίνηση της κατασκευής του.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η επέκταση του Μετρό προς τη Γλυφάδα, ένα έργο που παραμένει εκτός των άμεσων κυβερνητικών προτεραιοτήτων, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένα βήματα ωρίμανσης ή εξεύρεσης χρηματοδότησης.
Οι τρεις αυτές παρεμβάσεις εξακολουθούν να αποτελούν τις μεγαλύτερες ανοιχτές πληγές του συγκοινωνιακού σχεδιασμού για την Αττική. Και μπορεί το νέο πακέτο έργων να δίνει το στίγμα της επόμενης ημέρας, ωστόσο η οριστική αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού θα εξαρτηθεί και από το αν αυτά τα έργα θα βγουν τελικά από το συρτάρι και θα αποκτήσουν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.