Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά την «Επικής Οργή» του Ντόναλντ Τραμπ που ενέσκηψε στο Ιράν και την αντίδραση της Τεχεράνης.
Το πρώτο δείγμα γραφής από τις ασιατικές αγορές, όπου το πετρέλαιο μπρεντ σημείωσε άλμα 14% στις πρώτες συναλλαγές με την τιμή του να εκτινάσσεται αρχικά πάνω από τα 83 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από ένα χρόνο, προτού περιορίσει σε ένα βαθμό τις αρχικές απώλειες, παραπέμπει σε μια συνεδρίαση «τρενάκι του τρόμου» για χρηματιστήρια και αγορές εμπορευμάτων, με τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη να μπαίνουν και αυτές σε κλοιό ανατιμητικών πιέσεων.
Η διεθνής ανησυχία εστιάζεται στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας στρατηγικής σημασίας αρτηρίας από την οποία διέρχεται το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του LNG. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στο σημείο αυτό δεν επηρεάζει μόνο το ενεργειακό κόστος, αλλά απειλεί να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, αυξάνοντας τα ναύλα και τροφοδοτώντας εκ νέου τον πληθωρισμό.
Οι προβλέψεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Οι αναλυτές προειδοποιούν πως αν η σύρραξη δεν εκτονωθεί άμεσα, το Brent —που ήδη μετρούσε κέρδη 20% το τελευταίο δίμηνο— θα μπορούσε να σπάσει το φράγμα των 100 δολαρίων, με ορατό το ενδεχόμενο να φτάσει ακόμη και τα 120 δολάρια σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου. Μόνο μια ταχεία αποκλιμάκωση θα μπορούσε να επαναφέρει τις τιμές στην περιοχή των 80 δολαρίων.
Αντίστοιχα εφιαλτικές είναι οι προβλέψεις για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την ανάλυση του ICIS, ένα κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για τρεις μήνες θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή του φυσικού αερίου στον κόμβο TTF της Ολλανδίας στα 90 ευρώ/MWh με αλυσιδωτές συνέπειες και στις τιμές του ηλεκτρισμού, ξυπνώντας τις επώδυνες μνήμες της ενεργειακής κρίσης του 2022-2023 που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Ευρώπη, με υψηλή εξάρτηση πλέον από το LNG μετά τη ρήξη με τo Κρεμλίνο εισέρχεται σε αυτή την περιοχή βρίσκεται σε ευάλωτη θέση, καθώς εισέρχεται σε αυτή την περίοδο υψηλής αβεβαιότητας με τα αποθέματα στις αποθήκες αερίου στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών (κι ενώ η χειμερινη περίοδος δεν έχει ακομα τελειώσει) και αντιμετωπίζει τον κίνδυνο σκληρού ανταγωνισμού με την Ασία για φορτία αμερικανικού LNG σε περίπτωση που διακοπεί η ροή LNG από τα Στενά του Ορμούζ, με δεδομένο ότι η μερίδα του λέοντος των φορτίων από την περιοχή του Κόλπου καταλήγει στις ασιατικές αγορές και τα φορτία από το Κατάρ που φτάνουν στην Ευρώπη ήταν κρίσιμα για την ισορροπία της αγοράς της Γηραιάς Ηπείρου και δεν αντικαθίστανται ούτε εύκολα, ούτε φθηνά.
Άμεσες επιπτώσεις στην ελληνική αγορά καυσίμων
Στην Ελλάδα, το κύμα ανατιμήσεων αναμένεται να χτυπήσει τα πρατήρια υγρών καυσίμων εντός των επόμενων 24ώρων. Παρόλο που για μια μόνιμη εκτόξευση τιμών απαιτείται γενικευμένη σύρραξη, η άνοδος του Brent το τελευταίο διάστημα προεξοφλείται ότι θα ανεβάσει τη μέση τιμή της αμόλυβδης από το 1,74 στο 1,79 ευρώ ανά λίτρο μέχρι τα μέσα της εβδομάδας. Ανάλογη επιβάρυνση, της τάξης των 4-5 λεπτών, αναμένεται και στο diesel. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή έχει ήδη ενεργοποιήσει ελεγκτικούς μηχανισμούς για την πάταξη της αισχροκέρδειας.
Ανατροπή του σκηνικού και γεωπολιτικό ρίσκο
Η τρέχουσα κατάσταση ανατρέπει πλήρως τις αρχικές προβλέψεις για τις τιμές του πετρελαίου φέτος που έκαναν λόγο για «υπερπλεόνασμα» παραγωγής και τιμές κοντά στα 55 δολάρια. Αντίθετα, οι κυρώσεις και η αυξανόμενη ένταση στον Κόλπο έχουν προσθέσει ένα βαρύ «ασφάλιστρο κινδύνου». Η διαφορά με προηγούμενες κρίσεις είναι ότι τώρα βρισκόμαστε μπροστά στη μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στην περιοχή από το 2003, με το Ιράν να απαντά με πλήγματα σε αραβικές πρωτεύουσες.
Παρόλο που δεν έχουν αναφερθεί ακόμη εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές, η απειλή των ιρανικών drones πάνω από πετρελαιοπηγές της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων έχει παγώσει τις αγορές. Ήδη μεγάλοι εμπορικοί οίκοι αναστέλλουν δρομολόγια, ενώ οι ασφαλιστές δεξαμενόπλοιων είτε διπλασιάζουν τα ναύλα είτε αποσύρουν τις καλύψεις τους.
Η «άσφαιρη» αντίδραση του ΟΠΕΚ+
Η προσπάθεια του ΟΠΕΚ+ να καθησυχάσει τα πνεύματα με μια μικρή αύξηση της παραγωγής κατά 206.000 βαρέλια για τον Απρίλιο κρίνεται από τους αναλυτές ως ανεπαρκής. Η πλεονάζουσα ικανότητα του οργανισμού είναι περιορισμένη, ενώ η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην εξαγωγή του αργού όσο η ναυσιπλοΐα στον Κόλπο παραμένει υπό απειλή. Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για το αν η παγκόσμια οικονομία θα εισέλθει σε μια νέα μακρά περίοδο ενεργειακής αστάθειας.