Τη νέα φάση ωρίμανσης του Κάθετου Διαδρόμου σηματοδοτεί η συμμετοχή Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας στη συνάντηση των Διαχειριστών που εμπλέκονται στο πρότζεκτ.
Η συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 10 Ιουλίου, επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν πλέον οι προϋποθέσεις ώστε να ξεκινήσει ο πιο οργανωμένος σχεδιασμός για τη γεωγραφική επέκταση του έργου προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κοινή εκτίμηση των Διαχειριστών είναι ότι το επόμενο βήμα θα πρέπει να είναι η κατάρτιση ενός ενιαίου οδικού χάρτη, ο οποίος θα αποτυπώνει τόσο τις αναγκαίες επενδύσεις στα επιμέρους εθνικά συστήματα μεταφοράς όσο και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησής τους. Στόχος είναι όλες οι απαιτούμενες παρεμβάσεις να εξελιχθούν συντονισμένα, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να λειτουργήσει με τη μέγιστη δυνατή αποδοτικότητα όταν ολοκληρωθούν οι νέες διασυνδέσεις.
Η διεύρυνση του έργου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν περιορίζεται στην προσθήκη δύο ακόμη χωρών στο υφιστάμενο σχήμα. Αντίθετα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση και του δυτικού κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου, διευρύνοντας τις δυνατότητες μεταφοράς φυσικού αερίου από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς LNG προς την Κεντρική Ευρώπη.
Ο κρίσιμος ρόλος των νέων υποδομών
Η σημασία της ένταξης της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού στην περιοχή. Σήμερα, η Ουγγαρία εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών της μέσω αγωγού που διέρχεται από τη Σερβία, με τις αντίστοιχες ποσότητες να προέρχονται από τη Ρωσία. Η δημιουργία μιας εναλλακτικής διαδρομής, αξιοποιώντας φορτία LNG που εισάγονται στην Ελλάδα, θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια εφοδιασμού ολόκληρης της περιφέρειας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν οι Διαχειριστές από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Πέντε εκπροσωπήθηκαν με φυσική παρουσία, ενώ οι υπόλοιποι συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης. Κατά τη διάρκεια των εργασιών παρουσιάστηκε η κατάσταση των υποδομών κάθε χώρας, καθώς και οι επενδύσεις που απαιτούνται ώστε τα εθνικά δίκτυα να ανταποκριθούν στις αυξημένες ροές φυσικού αερίου που θα δημιουργήσει η πλήρης ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στις νέες διασυνδέσεις στα Δυτικά Βαλκάνια. Ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας παραμένει το πρώτο κρίσιμο έργο της αλυσίδας, με τον υφιστάμενο σχεδιασμό να προβλέπει την ολοκλήρωσή του έως το τέλος του 2027. Με την έναρξη λειτουργίας του, η Βόρεια Μακεδονία θα αποκτήσει πρόσβαση σε φυσικό αέριο που εισάγεται μέσω των ελληνικών υποδομών LNG, διευρύνοντας σημαντικά τις επιλογές προμήθειάς της.
«Χάρτης» επενδύσεων
Το αμέσως επόμενο βήμα αφορά τη διασύνδεση Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, η οποία θεωρείται κομβικής σημασίας για την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου. Η κατασκευή του έργου εκτιμάται ότι μπορεί να ξεκινήσει προς το τέλος του έτους, ενώ από τη σερβική πλευρά εκφράστηκε αισιοδοξία ότι ο αγωγός θα μπορούσε να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανότερο ένα χρονοδιάγραμμα που μεταθέτει την εμπορική λειτουργία προς τα τέλη του 2028.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, κοινή θέση όλων των Διαχειριστών ήταν ότι απαιτείται η εκπόνηση ενός αναλυτικού roadmap, το οποίο θα περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές αναβαθμίσεις που απαιτούνται στα επιμέρους εθνικά συστήματα μεταφοράς. Η βασική επιδίωξη είναι να αποφευχθούν αποκλίσεις στα χρονοδιαγράμματα, οι οποίες θα μπορούσαν να περιορίσουν την αποτελεσματικότητα του συνολικού εγχειρήματος ακόμη και αν επιμέρους έργα ολοκληρωθούν εγκαίρως.
Το συγκεκριμένο σχέδιο δεν θα αποτελέσει μόνο ένα τεχνικό εργαλείο συντονισμού. Παράλληλα, θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία Ελλάδα και Βουλγαρία θα διαμορφώσουν ένα κοινό policy paper, το οποίο προγραμματίζεται να παρουσιαστεί στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σκοπός είναι να αποτυπωθούν με σαφήνεια οι επενδυτικές ανάγκες, αλλά και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή στήριξη προς την περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου.
Το επόμενο ορόσημο
Η πρωτοβουλία αυτή επιβεβαιώθηκε και σε πολιτικό επίπεδο, κατά τη συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με την υφυπουργό Ενέργειας της Βουλγαρίας, Βελισλάβα Πέτροβα, όπου συμφωνήθηκε η από κοινού προώθηση του σχετικού εγγράφου πολιτικής. Παράλληλα, η παρουσία των δύο κυβερνητικών εκπροσώπων στη συνάντηση των Διαχειριστών ανέδειξε τη σημασία που αποδίδουν Αθήνα και Σόφια στην περαιτέρω διεύρυνση του έργου προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Οι συζητήσεις, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν περιορίστηκαν στην καταγραφή των απαιτούμενων έργων υποδομής. Αντίθετα, επιβεβαίωσαν την κοινή βούληση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών να διατηρήσουν στενό συντονισμό κατά τους επόμενους μήνες, ώστε να εξειδικευθούν οι τεχνικές παρεμβάσεις και να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την επόμενη φάση του εγχειρήματος.
Το επόμενο ορόσημο αναμένεται στις αρχές του φθινοπώρου, όταν οι Διαχειριστές θα συναντηθούν εκ νέου για να αξιολογήσουν την πρόοδο των τεχνικών εργασιών και να οριστικοποιήσουν τα βασικά στοιχεία του roadmap. Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία θα αποκτήσει σαφέστερο ορίζοντα υλοποίησης, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου φυσικού αερίου για τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.