«Ανεβαίνει η τάση» στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, καθώς το στρατηγικής σημασίας έργο για την ενεργειακή ασφάλεια της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, στο οποίο πρωταγωνιστεί η Ελλάδα, περνά σε νέα φάση.
Οι εξελίξεις του τελευταίου διαστήματος αφορούν τόσο το «hardware» του έργου, με την ωρίμανση κρίσιμων υποδομών και την αύξηση της μεταφορικής δυναμικότητας, όσο και το «software», δηλαδή το ρυθμιστικό και τιμολογιακό πλαίσιο που καθορίζει την εμπορική ελκυστικότητα της διαδρομής.
Πώς αυξάνεται η δυναμικότητα του Κάθετου Διαδρόμου από την 1η Ιουλίου
Από την 1η Ιουλίου αυξάνεται η μεταφορική ικανότητα φυσικού αερίου στο πρώτο σκέλος του Κάθετου Διαδρόμου, μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, από 2,4 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως σε 3,1 δισ. κυβικά μέτρα, χάρη στην ολοκλήρωση των σχετικών έργων υποδομής στο βουλγαρικό δίκτυο.
Σύμφωνα με την πρόσφατη ενημέρωση του Διαχειριστή Συστήματος Φυσικού Αερίου της Βουλγαρίας, Bulgartransgaz, σε επόμενη φάση η δυναμικότητα προβλέπεται να φτάσει τα 3,6 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως.
Παράλληλα, σχεδιάζεται ο διπλασιασμός της μεταφορικής ικανότητας μεταξύ Βουλγαρίας και Ρουμανίας, από 5 σε 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, από το έτος φυσικού αερίου 2027-2028. Την ίδια περίοδο προβλέπεται και η αύξηση της δυναμικότητας μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας.
Η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια
Οι νέες υποδομές, σε συνδυασμό με την προγραμματισμένη έναρξη λειτουργίας του αγωγού φυσικού αερίου Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας στο τέλος του 2027, σηματοδοτούν την πρακτική διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το 2027-2028 τοποθετείται χρονικά και η ολοκλήρωση της πορείας απεξάρτησης της περιοχής από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Το ρουμανικό «κλειδί»
Στο ρυθμιστικό πεδίο, ή άλλως πως στο software του Κάθετου Διαδρόμου, σημαντικό ορόσημο θεωρείται από παράγοντες της αγοράς η μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης φυσικού αερίου στο ρουμανικό τμήμα της όδευσης.
Η κίνηση αναμενόταν εδώ και καιρό, καθώς οι υψηλές ρουμανικές ταρίφες θεωρούνταν ένα από τα βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη των ροών μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής.
«Πρόκειται αναμφίβολα για σημαντική εξέλιξη, η οποία θα μπορούσε να δώσει ώθηση στο έργο, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερες ροές LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία και τις αποθήκες της», σχολιάζουν traders, κάνοντας λόγο για βελτίωση της εμπορικής ελκυστικότητας του Κάθετου Διαδρόμου.
Σύμφωνα με υπολογισμούς του ICIS, το σημερινό κόστος μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία μέσω του Κάθετου Διαδρόμου ανέρχεται σε 9,39 ευρώ ανά MWh. Στόχος των πέντε χωρών που εμπλέκονται στο έργο —Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία— είναι η ετήσια ταρίφα να περιοριστεί στα 5,85 ευρώ ανά MWh.
Η πλήρης ενεργοποίηση της Atlantic SEE LNG
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η πλήρης ενεργοποίηση της Atlantic SEE LNG, της κοινοπραξίας του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, την περασμένη εβδομάδα εκδόθηκαν από τις τράπεζες εγγυητικές επιστολές ύψους 131 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την πλήρη αξιοποίηση της 20ετούς συμφωνίας προμήθειας αμερικανικού LNG από τη Venture Global.
Η συμφωνία αφορά ποσότητα 4 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, με έναρξη το 2030. Κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η σύναψη νέων μακροπρόθεσμων συμβολαίων με αγοραστές (offtakers) στις αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Τα συμβόλαια αυτά συνδέονται άμεσα με την αξιοποίηση των υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου και, κατά συνέπεια, με τη μακροπρόθεσμη εμπορική βιωσιμότητά του.
Το crashtest της 6ης Ιουλίου
Οι εξελίξεις δείχνουν ότι το έργο περνά σταδιακά σε φάση ωρίμανσης και ενισχύουν τις προσδοκίες για την πρώτη δημοπρασία δέσμευσης ετήσιας δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 6 Ιουλίου.
Παράγοντες της αγοράς αναμένουν την εκδήλωση σημαντικού ενδιαφέροντος, καθώς η αύξηση της δυναμικότητας και η αποκλιμάκωση των τελών μεταφοράς βελτιώνουν τους οικονομικούς όρους χρήσης της διαδρομής.
Ταυτόχρονα, οι εξελίξεις στέλνουν θετικά μηνύματα ενόψει του επόμενου χειμώνα, ο οποίος εκτιμάται ότι θα είναι κρίσιμος. Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη εισέρχεται στο τελευταίο στάδιο της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο. Από την άλλη, εντείνονται οι ανησυχίες για την επάρκεια LNG, καθώς η κρίση στον Κόλπο και το συνεχιζόμενο μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ έχουν οδηγήσει στην ανακατεύθυνση φορτίων προς την Ασία.
Αλέξανδρος Εξάρχου: Ερχεται συμφωνία για προμήθεια LNG στη Ρουμανία
Στο περιβάλλον αυτό, οι ποσότητες αμερικανικού LNG που έχει εξασφαλίσει η Atlantic SEE LNG από τη Venture Global αναδεικνύονται σε στρατηγικό εργαλείο για τον Κάθετο Διάδρομο.
Ήδη έχουν υπογραφεί δεσμευτικά συμβόλαια προμήθειας αμερικανικού LNG, τα οποία βασίζονται στη συμφωνία-πλαίσιο με τη Venture Global, με την Αλβανία για 1 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως από το 2030 και με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για 0,5 δισ. κυβικά μέτρα.
Όπως δήλωσε στο Bloomberg ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και της Atlantic SEE LNG, Αλέξανδρος Εξάρχου, έως το τέλος του καλοκαιριού αναμένεται να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις και με τη Ρουμανία. Σε αυτή την περίπτωση, η συνολική ποσότητα που θα έχει δεσμευτεί θα ανέλθει στα 3,7 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως.
Επόμενος στόχος τα 8 bcm LNG
Ο κ. Εξάρχου πρόσθεσε ότι, εφόσον συναφθούν εντός του έτους δεσμευτικές συμφωνίες και με τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, η Atlantic SEE LNG θα επιδιώξει τη σύναψη νέων συμβολαίων προμήθειας LNG.
Στόχος θα είναι ο διπλασιασμός της συνολικής ποσότητας στα 8 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, από τα 4 δισ. κυβικά μέτρα που έχουν εξασφαλιστεί σήμερα.
Η εταιρεία εξετάζει επίσης τη δυνατότητα σύναψης συμφωνιών προμήθειας LNG με χώρες όπως η Σερβία, η Κροατία και η Βόρεια Μακεδονία.
Παράλληλα, όπως τόνισε ο κ. Εξάρχου στο OT Forum, η Atlantic SEE LNG μπορεί να δραστηριοποιηθεί και κατά τη μεταβατική περίοδο 2026-2030, πραγματοποιώντας συναλλαγές LNG στην αγορά spot.
«Ασπίδα» στις αυξήσεις τιμών του LNG η συμφωνία-πλαίσιο με VentureGlobal
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση του κ. Εξάρχου ότι, ενώ η συμφωνία με τη Venture Global προστατεύει την Atlantic SEE LNG από τις διακυμάνσεις της αγοράς, το κόστος σύναψης νέων μακροπρόθεσμων συμβολαίων έχει αυξηθεί σημαντικά.
Παράλληλα, έχει περιοριστεί η διάθεση αμερικανικών εταιρειών παραγωγής LNG να δεσμευτούν σε μακροχρόνιες συμφωνίες, λόγω των αναταράξεων στην παγκόσμια αγορά.
Ο ανταγωνισμός μεταξύ ευρωπαϊκών και ασιατικών αγοραστών για αμερικανικό LNG έχει ενταθεί, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η παραγωγή LNG του Κατάρ, η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας παραγωγής, να παραμένει εκτός αγοράς, ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές spot.