Η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα, απειλώντας με παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απείλησε σήμερα το πρωί να «ανατινάξει ολοσχερώς» ένα τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου, σε απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων στην περιοχή. Η ανακοίνωση αυτή έρχεται εν μέσω της ραγδαίας ανόδου των τιμών του πετρελαίου και της τάσης προς έναν «ολοκληρωτικό οικονομικό πόλεμο» που κηρύττει το Ιράν.
Live όλες οι εξελίξεις
Ανεβαίνουν οι τιμές
Το AFP πριν από λίγο μετέδωσε ότι η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη σημείωσε άνοδο 30% μετά το ιρανικό χτύπημα σε εγκαταστάσεις στο Κατάρ.
Η Τεχεράνη, χθες το βράδυ, απείλησε να παραλύσει την παγκόσμια αγορά ενέργειας με στρατιωτικές ενέργειες εναντίον κρίσιμων εγκαταστάσεων στα κράτη του Κόλπου, εντείνοντας τις πυραυλικές επιθέσεις εναντίον πετρελαϊκών και φυσικού αερίου υποδομών.
Και όπως φαίνεται, το είπε και το έκανε.
Σε άμεση αντίδραση, οι εγκαταστάσεις σε γειτονικές χώρες εκκενώθηκαν, ενώ η απειλή για νέες επιθέσεις «στις επόμενες ώρες» δημιούργησε έντονη ανησυχία στις αγορές.
Το επίκεντρο της κρίσης ήταν η ισραηλινή αεροπορική επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν, το μεγαλύτερο στον κόσμο. Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ ότι «δεν γνώριζε τίποτα» για την επιδρομή, ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε ότι θα καταστρέψει την εγκατάσταση εάν το Ιράν συνεχίσει τις επιθέσεις του εναντίον του Κατάρ, αναφέροντας ότι διαθέτει «δύναμη και ισχύ που το Ιράν δεν έχει ξαναδεί ούτε βιώσει ποτέ». Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, τόνισε ότι δεν θέλει να εγκρίνει «αυτό το επίπεδο βίας» λόγω των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων, αλλά προειδοποίησε ότι δεν θα διστάσει να ανταποδώσει.
Οι ιρανικές επιθέσεις κατά του Κατάρ συνεχίστηκαν σήμερα το πρωί, με εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου να τυλίγονται στις φλόγες. Το Κατάρ ανέφερε ότι πυροσβέστες κατάφεραν να σβήσουν μεγάλες πυρκαγιές, αλλά οι ζημιές παραμένουν εκτεταμένες. Η παραγωγή είχε ήδη διακοπεί από προηγούμενες επιθέσεις, ενώ οι τελευταίες επιθέσεις προκάλεσαν περαιτέρω καταστροφές.
Ολοκληρωτικός οικονομικός πόλεμος
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατά 5% την προηγούμενη μέρα, καθώς οι αγορές αντέδρασαν στις δηλώσεις του νέου ηγέτη του Ιράν ότι οι ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ «έχουν καταστεί άμεσοι και νόμιμοι στόχοι». Ο Εσκαντάρ Πασαλάρ, περιφερειάρχης του Ιράν, προειδοποίησε ότι «το εκκρεμές του πολέμου έχει γείρει προς έναν ολοκληρωτικό οικονομικό πόλεμο».
Το γεγονός αυτό εντείνει τους φόβους για μια κρίση στον ενεργειακό εφοδιασμό. Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το κλείσιμό τους περιορίζει την ημερήσια διακίνηση έως και 10 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη ανέβει από τα 72 δολάρια πριν από την έναρξη της σύγκρουσης σε σχεδόν 110 δολάρια το βαρέλι. Το Ιράν προειδοποίησε ότι η τιμή θα μπορούσε να φτάσει τα 200 δολάρια, με έναν στρατιωτικό εκπρόσωπο να δηλώνει ότι ο κόσμος πρέπει να «ετοιμαστεί» για μια τέτοια αύξηση.
Υπαρκτό το σενάριο ακόμα και για 200 δολάρια το βαρέλι
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν σημαντικά αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν ουσιαστικά κλειστά για εβδομάδες.
Μπορεί το πετρέλαιο να φτάσει τα 200 δολάρια το βαρέλι; Οι αναλυτές δεν θεωρούν πλέον ότι αυτό είναι απίθανο, αναφέρει χαρακτηριστικά το Αl Jazeera σε σημερινό του δημοσίευμα
Η Βαντάνα Χάρι, ιδρύτρια της εταιρείας ανάλυσης αγοράς Vanda Insights, εξήγησε στο Al Jazeera ότι «τα πετρέλαια αναφοράς της Μέσης Ανατολής, όπως το Ομάν και το Ντουμπάι, έχουν ήδη ξεπεράσει τα 150 δολάρια, οπότε τα 200 δολάρια είναι ήδη ορατά». Το πόσο θα ανέβει περαιτέρω το αργό εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από το χρονικό διάστημα που θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά.
Παρά τις προσπάθειες του Τραμπ να οργανώσει ένα διεθνές ναυτικό κονβόι για την επαναλειτουργία των Στενών, η διεθνής υποστήριξη υπήρξε περιορισμένη. Μόνο λίγα πλοία, κυρίως υπό ινδική, πακιστανική, τουρκική και κινεζική σημαία, έχουν λάβει άδεια διέλευσης τις τελευταίες ημέρες.
Eν τω μεταξύ τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης 400 εκατομμυρίων βαρελιών, που δεσμεύτηκαν σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τη διακοπή της ναυτιλιακής κυκλοφορίας.
Η Ντάνι Χιούσον, επικεφαλής χρηματοοικονομικής ανάλυσης στην A J Bell, σχολίασε ότι «οι ιρανικές απειλές για αντίποινα, μετά τις ισραηλινές επιθέσεις στο South Pars, συνέβαλαν στην εκ νέου αύξηση της έντασης». Οποιαδήποτε λύση στο μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ φαίνεται μακρινή και, εκτός αν υπάρξει πρόοδος, οι αγορές ενέργειας πιθανότατα θα παραμείνουν ασταθείς.
Ο Τραμπ κινείται
Η κυβέρνηση Τραμπ πυροδότησε χθες έναν διεθνή πόλεμο λέξεων, απειλώντας ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποσυρθούν από την ασφάλεια της ναυτιλιακής οδού και να αφήσουν χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, που δεν ανταποκρίθηκαν, να αναλάβουν την ευθύνη. Παράλληλα, αναστάλθηκε ο νόμος Τζόουνς, που απαιτούσε τη μεταφορά εμπορευμάτων με αμερικανικά πλοία, για 60 ημέρες, ώστε να επιτραπεί η μεταφορά εμπορευμάτων υπό ξένη σημαία και να μειωθεί το κόστος ενέργειας.
Τέλος, οι ΗΠΑ διέταξαν την αναδιάταξη 2.500 πεζοναυτών από την Ιαπωνία στη Μέση Ανατολή, σηματοδοτώντας την πιθανότητα αποστολής αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφος του Ιράν. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν προειδοποίησε ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν «απερίσκεπτη» και η χώρα θα πολεμήσει για όσο χρειαστεί.