Η πρώτη αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ από το 2023 κατά 25 μονάδες βάσης (0,25) είναι γεγονός και αναμφισβήτητα θα επηρεάσει τους δανειολήπτες.
Τίποτε, όμως, αυτή τη στιγμή δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο σχετικά με το πότε θα γίνουν και πόσες θα είναι οι επόμενες αυξήσεις επιτοκίων.
Όλα θα εξαρτηθούν, όπως διαμήνυσε η επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου στο Ιράν. Είναι τόσο υψηλή η αβεβαιότητα, γι' αυτό και οι αποφάσεις θα λαμβάνονται βήμα-βήμα, συνεδρίαση με συνεδρίαση, δήλωσε χαρακτηριστικά.
Τα βασικά σενάρια
Δύο βασικές εκδοχές βρίσκονται στο τραπέζι της ΕΚΤ, όπως περιγράφουν Ευρωπαίοι παράγοντες, με εικόνα των όσων διαδραματίζονται στη Φρανκφούρτη σχετικά με την πολιτική επιτοκίων.
Η πρώτη προβλέπει ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει και δεν θα αποκατασταθεί σχετικά σύντομα η ομαλότητα της ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ, εξού και τα διάφορα σενάρια που κατάρτισε η ΕΚΤ για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη (βλέπε συνημμένο πίνακα).
Στο ακραίο σενάριο, δηλαδή αυτό μιας παρατεταμένης διάρκειας των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ο πληθωρισμός εκτοξεύεται στο 4% φέτος και στο 5,3% το 2027, για να υποχωρήσει στο 3% το 2028.
Στο βασικό σενάριο, μιας πιο σύντομης διάρκειας του πολέμου, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3% φέτος, για να υποχωρήσει στο 2,3% το 2027 και στο 2% το 2028.
Με άλλα λόγια, η διάρκεια του πολέμου θα καθορίσει πως θα κινηθεί ο πληθωρισμός με τιμές που θα κινούνται μεταξύ βασικού και χειρότερου σεναρίου. Είναι προφανές ότι από τον παράγοντα αυτόν θα εξαρτηθεί ο ρυθμός και το ύψος των αυξήσεων στα επιτόκια τους επόμενους μήνες.
Με βάση αυτά τα σενάρια η ΕΚΤ, πιθανότατα, θα αυξήσει ξανά τα επιτόκια κατά ακόμη 25 μονάδες βάσης (0,25) τον Σεπτέμβριο, ενώ και άλλες αυξήσεις μπορεί να ακολουθήσουν, με επικρατέστερη μία προς το τέλος του έτους.
Το δεύτερο σενάριο αφορά τη θετική εκδοχή μιας σχετικά σύντομης λήξης του πολέμου, η οποία, βεβαίως, δεν θα σβήσει μονομιάς την πληθωριστική δυναμική που έχει δημιουργήσει στην εφοδιαστική αλυσίδα το ενεργειακό σοκ από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Για να επανέλθει η ομαλότητα σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα και οι τιμές να επιστρέψουν στα προ κρίσης επίπεδα θα απαιτηθούν, σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις, αρκετοί μήνες. Για αυτό και η ΕΚΤ ενδέχεται να αυξήσει ξανά τα επιτόκια τον Σεπτέμβριο δεδομένων των πληθωριστικών πιέσεων που ήδη έχουν αναπτυχθεί. Στην περίπτωση αυτή, ωστόσο, και εφόσον κριθεί ότι υποχωρεί ο κίνδυνος του πληθωρισμού, η ΕΚΤ, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, δεν θα διστάσει να προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων, ακόμη και νωρίτερα από το τέλος του έτους, παίρνοντας πίσω τις τωρινές αυξήσεις.
Μία φράση από τη συνέντευξη της Κριστίν Λαγκάρντ αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά για τις κινήσεις της ΕΚΤ: «Δεν δεσμευόμαστε σε συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων», είπε η κ. Λαγκάρντ, φράση που ανοίγει παράθυρο ακόμη και για το ενδεχόμενο μειώσεων των επιτοκίων φέτος (μετά τις αυξήσεις) αν ο πληθωρισμός αρχίζει να υποχωρεί προς τον στόχο του 2%. Και αυτό, γιατί ο άλλος μεγάλος κίνδυνος που ενισχύεται από τις εξελίξεις στο Ιράν, αλλά συνδέεται ευρύτερα με τον πόλεμο δασμών και τις εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία, αφορά την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το ακραίο σενάριο
Το ακραίο σενάριο της ΕΚΤ δείχνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης στην Ευρωζώνη θα υποχωρήσει στο 0,5% φέτος από 0,8% που προβλέπει το βασικό σενάριο. Για το 2027 θα κατρακυλήσει στο 0,4% από 1,2% που προβλέπει το βασικό σενάριο, για να αυξηθεί στο 1,6% το 2028 από 1,5% του βασικού σεναρίου. Έγκυρες πηγές αναφέρουν ότι ακόμη και αν ο πληθωρισμός επιστρέψει στα επίπεδα του 2%, που είναι και η βασική προτεραιότητα της ΕΚΤ, δεν θα πρέπει να αποκλείονται νέες μειώσεις αν διαγνωστεί κίνδυνος αποπληθωρισμού και ακόμη πιο ασθενικής ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας το επόμενο διάστημα.