Σε κρίσιμη φάση βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αντικείμενο των διαβουλεύσεων είναι ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων στήριξης των φωτοβολταϊκών σταθμών στην Ελλάδα, καθώς η ταχεία ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας έχει δημιουργήσει νέες συνθήκες στην αγορά ηλεκτρισμού, με άμεσο αντίκτυπο στα έσοδα των παραγωγών.
Η ανάγκη για παρεμβάσεις προκύπτει από τη σημαντική συμπίεση των εσόδων που καταγράφουν όλο και περισσότερα έργα, λόγω της αυξανόμενης συχνότητας εμφάνισης μηδενικών και αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το φαινόμενο αυτό, το οποίο δεν περιορίζεται στην Ελλάδα αλλά παρατηρείται σε ολόκληρη την Ευρώπη, συνδέεται με την εκρηκτική αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος φωτοβολταϊκών και γενικότερα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, που αλλάζουν ριζικά τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών στην αγορά επόμενης ημέρας.
Αποζημίωση στις μηδενικές τιμές
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η ανάγκη δημιουργίας ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου αποζημίωσης για τα φωτοβολταϊκά έργα, και συγκεκριμένα για εκείνα που λειτουργούν με συμβάσεις ΣΕΔΠ. Το βασικό μέτρο που εξετάζεται αφορά την αποζημίωση των παραγωγών κατά τις ώρες μηδενικών τιμών στην αγορά επόμενης ημέρας (Day Ahead Market), καθώς σήμερα στην ελληνική αγορά ισχύει καθεστώς βάσει του οποίου η αμοιβή των σταθμών αναστέλλεται όταν η τιμή μηδενίζεται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, συνήθως δύο συνεχόμενων ωρών.
Αυτό το καθεστώς έχει οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες εσόδων, ιδιαίτερα για μικρότερους και μεσαίους παραγωγούς, οι οποίοι δεν διαθέτουν την ευελιξία ή τα χρηματοοικονομικά αποθέματα για να απορροφήσουν τέτοιου είδους διακυμάνσεις. Η ελληνική πλευρά προτείνει την αναθεώρηση του κανόνα, ώστε η αποζημίωση να διατηρείται στις μηδενικές τιμές, ενώ η περικοπή να ενεργοποιείται μόνο στις αρνητικές τιμές, ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό τη συζήτηση που ήδη διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο γεγονός ότι η ηλιακή ενέργεια αποτελεί πλέον μία από τις φθηνότερες μορφές ηλεκτροπαραγωγής, κάτι που την καθιστά κυρίαρχη στις νέες επενδύσεις ΑΠΕ. Ωστόσο, η ίδια αυτή εξέλιξη δημιουργεί παράδοξες συνθήκες στην αγορά, καθώς η υπερπροσφορά σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους συμπιέζει τις τιμές, περιορίζοντας τη δυνατότητα απόδοσης των έργων.
Παράταση
Πέρα από το ζήτημα των μηδενικών τιμών, ένα δεύτερο σημαντικό αίτημα της ελληνικής πλευράς αφορά την πιθανή παράταση της διάρκειας των συμβάσεων στήριξης από τα 20 στα 25 έτη. Η πρόταση αυτή στοχεύει στη βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας των έργων, καθώς η μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής θα μπορούσε να εξισορροπήσει τις απώλειες από τη μεταβλητότητα των εσόδων και να ενισχύσει τη σταθερότητα των επενδύσεων.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο μέτρο αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στις διαπραγματεύσεις με τις ευρωπαϊκές αρχές, καθώς εγείρονται ζητήματα τροποποίησης υφιστάμενων συμβάσεων και αλλαγής των όρων ενίσχυσης, κάτι που απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτική νομική και ρυθμιστική προσέγγιση. Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση παραμένει ανοικτή και δεν έχει ακόμη ληφθεί τελική απόφαση.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η Κομισιόν αναμένεται να τοποθετηθεί οριστικά μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθορίζοντας ποια από τα προτεινόμενα μέτρα μπορούν να εγκριθούν και με ποια μορφή. Η τελική έκβαση των διαπραγματεύσεων θα αποτελέσει κρίσιμο σημείο για το μέλλον της αγοράς φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα, καθώς θα καθορίσει το νέο πλαίσιο λειτουργίας και αποζημίωσης των έργων σε μια περίοδο ραγδαίων ενεργειακών μεταβολών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.