Σε κατάσταση υψηλής ετοιμότητας βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο, προκειμένου να διαμορφώσει το νέο πακέτο στήριξης των καταναλωτών απέναντι στην άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Το ράλι των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ενώ απειλεί να προκαλέσει νέες ανατιμήσεις στο σύνολο της οικονομίας.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της διευρυμένης σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου στο Μέγαρο Μαξίμου, υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης έγινε αποτίμηση της κατάστασης και εξετάστηκαν οι διαθέσιμες επιλογές, χωρίς ωστόσο να ληφθούν τελικές αποφάσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ανακοινώσεις τοποθετούνται προς το τέλος του μήνα. Τότε ολοκληρώνεται το υφιστάμενο σχήμα στήριξης των καυσίμων κίνησης, πλησιάζει η έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου και ανακοινώνονται, την 1η Οκτωβρίου, τα πράσινα τιμολόγια ρεύματος για τον επόμενο μήνα. Με βάση τη σημερινή εικόνα της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρισμού, οι χρεώσεις προδιαγράφονται αυξημένες.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι, παρότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί το ύψος της ενίσχυσης, θεωρείται βέβαιο πως θα υπάρξει ένα νέο «δίχτυ προστασίας» απέναντι στις αυξήσεις, οι οποίες πλέον αφορούν το σύνολο των ενεργειακών προϊόντων.
Ενδεικτικά, η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έχει αυξηθεί από περίπου 1,75 ευρώ το λίτρο πέρυσι στα 2,17 ευρώ, καταγράφοντας άνοδο 42 λεπτών. Αντίστοιχες αυξήσεις παρατηρούνται στο πετρέλαιο κίνησης και στο υγραέριο.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στο πετρέλαιο θέρμανσης. Αν η διάθεσή του άρχιζε σήμερα, η τιμή του θα πλησίαζε τα 2 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,13 ευρώ κατά την έναρξη της περσινής περιόδου.
Πότε θα «κλειδώσουν» οι αποφάσεις για τα νέα μέτρα
Στόχος της κυβέρνησης είναι οι αποφάσεις να οριστικοποιηθούν στο κατάλληλο χρονικό σημείο, το οποίο προσδιορίζεται προς το τέλος Σεπτεμβρίου.
Παρότι ο μήνας έχει ήδη περάσει στο δεύτερο μισό του, παραμένει δύσκολο να προβλεφθεί με ασφάλεια η εικόνα που θα επικρατεί όταν θα πρέπει να εφαρμοστούν οι νέες παρεμβάσεις. Η γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα ακόμη και μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα. Για τον λόγο αυτόν, η κυβέρνηση θέλει οι αποφάσεις να στηριχθούν σε όσο το δυνατόν πιο πρόσφατα στοιχεία.
Στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν αποκλείονται, πάντως, εξελίξεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις πιέσεις από την άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου. Αυξημένες βροχοπτώσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ενδέχεται να βελτιώσουν τη διαθεσιμότητα των πυρηνικών μονάδων, ενώ ισχυρότεροι άνεμοι στην Ελλάδα θα μπορούσαν να αυξήσουν τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα και να περιορίσουν τη λειτουργία των μονάδων φυσικού αερίου.
Κρίσιμος παράγοντας είναι και τα περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια. Όπως δήλωσε την Τρίτη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στον σχετικό «κουμπαρά» υπάρχουν αυτή τη στιγμή περίπου 200 εκατ. ευρώ. Το ποσό θα μπορούσε να ενισχυθεί τους επόμενους μήνες, ανάλογα με την πορεία της οικονομίας.
Γιατί η κυβέρνηση θέλει να κρατήσει εφεδρείες για τον χειμώνα
Η περιορισμένη δημοσιονομική «δύναμη πυρός» αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο η κυβέρνηση δεν βιάζεται να ανοίξει τα χαρτιά της για τα μέτρα που επεξεργάζεται.
Το ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης της ενεργειακής κρίσης τους επόμενους μήνες δεν μπορεί να αποκλειστεί. Επομένως, οι διαθέσιμοι πόροι θα πρέπει να αξιοποιηθούν με προσοχή, ώστε να παραμείνουν εφεδρείες και για τους πρώτους μήνες του χειμώνα.
Προς το τέλος Σεπτεμβρίου αναμένεται να ξεκινήσουν και οι επαφές με τα διυλιστήρια, προκειμένου να εξεταστεί εάν οι δύο όμιλοι θα συνεχίσουν να συμμετέχουν στη στήριξη των καταναλωτών.
Στο τραπέζι θα βρεθούν τόσο η παράταση των εκπτώσεων στα καύσιμα κίνησης όσο και το ενδεχόμενο συνδρομής των διυλιστηρίων στη συγκράτηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης.
Υπενθυμίζεται ότι το σημερινό μοντέλο στήριξης στα καύσιμα συνδυάζει την κρατική παρέμβαση με τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων, περιορίζοντας τη μεταφορά των διεθνών ανατιμήσεων στις τιμές της αντλίας.
Παρέμβαση στην ΕΕ και συζήτηση στο Eurogroup
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο ελληνικής παρέμβασης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εκτίμηση είναι ότι, εφόσον οι διεθνείς τιμές διατηρηθούν στα σημερινά υψηλά επίπεδα, τα εθνικά μέτρα δεν θα είναι αρκετά.
Σε αυτήν την περίπτωση θα χρειαστούν ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, τόσο για να μπει αποτελεσματικότερο «φρένο» στις τιμές της ενέργειας όσο και για να δοθεί μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στις κυβερνήσεις που θέλουν να χρηματοδοτήσουν μέτρα στήριξης.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δεν απέκλεισε μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση. Μιλώντας στο ραδιόφωνο των «Παραπολιτικών», σημείωσε ότι η ενεργειακή κρίση «αφορά όλες τις χώρες».
Το θέμα αναμένεται να τεθεί στην αυριανή σύνοδο του Eurogroup στο Δουβλίνο, όπου θα διερευνηθούν τα περιθώρια αντίδρασης των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης απέναντι στο νέο πληθωριστικό κύμα που προκαλεί η άνοδος των τιμών ενέργειας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά, ενόψει της συνεδρίασης, η πρόταση της Γερμανίδας υπουργού Ενέργειας Κατερίνα Ράιχε για προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα από το 19% στο 7%. Όπως ανέφερε, μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να βοηθήσει τους καταναλωτές να αντιμετωπίσουν την απότομη αύξηση του κόστους.
Ποια μέτρα εξετάζονται στην Ελλάδα
Μεταξύ των επικρατέστερων σεναρίων βρίσκεται η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης και για τον Οκτώβριο.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση θεωρείται σημαντική για τη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το αυξημένο μεταφορικό κόστος περνά σταδιακά στις τιμές πολλών προϊόντων και υπηρεσιών. Ανοικτό παραμένει, ωστόσο, το ύψος της επιδότησης, δεδομένης της σημαντικής ανόδου των τιμών.
Για το πετρέλαιο θέρμανσης εξετάζονται παρεμβάσεις που θα προσφέρουν ουσιαστικότερη στήριξη στα νοικοκυριά. Μεταξύ των επιλογών βρίσκονται η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και η διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων.
Παράλληλα, αξιολογείται η δυνατότητα επιδότησης απευθείας στην αντλία, πιθανότατα με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων. Με αυτόν τον τρόπο, τα νοικοκυριά δεν θα χρειαστεί να καλύψουν εξαρχής ολόκληρη την αυξημένη δαπάνη από τον οικογενειακό προϋπολογισμό τους.
Στο ηλεκτρικό ρεύμα, παρά την αύξηση των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, η ανησυχία είναι προς το παρόν μικρότερη. Περίπου ένας στους τρεις οικιακούς καταναλωτές έχει επιλέξει μπλε, σταθερό τιμολόγιο και επομένως δεν επηρεάζεται άμεσα από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
Αν, ωστόσο, οι υψηλές χονδρεμπορικές τιμές διατηρηθούν έως το τέλος Σεπτεμβρίου και περάσουν στα τιμολόγια του Οκτωβρίου, εξετάζεται η επανενεργοποίηση του μηχανισμού επιδότησης των λογαριασμών ρεύματος, με στόχευση στα πράσινα τιμολόγια και τις κύριες κατοικίες.