Νέα διάσταση λαμβάνει η αντιπαράθεση για την υπογειοποίηση της Λεωφόρου Ποσειδώνος στο ύψος του Ελληνικού, καθώς ο Δήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης απαντά σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους στους δημάρχους Γλυφάδας και Αλίμου, οι οποίοι ζητούν να μην παραληφθεί το έργο από το Δημόσιο εάν δεν εξασφαλιστεί ότι το κόστος λειτουργίας και συντήρησής του θα καλύπτεται από τον ιδιώτη επενδυτή.
Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται μια υποδομή που αποτελεί βασικό τμήμα της ανάπλασης του πρώην αεροδρομίου, αλλά και του ευρύτερου σχεδιασμού για τις μετακινήσεις στη νότια Αθήνα. Η αντιπαράθεση αναδεικνύει, παράλληλα, το ζήτημα της διαχείρισης των νέων δημόσιων υποδομών που δημιουργούνται στο Ελληνικό, όπου προβλέπονται περίπου 80 νέοι δρόμοι, οκτώ πύλες εισόδου και νέες συνδέσεις με τις γύρω περιοχές.
Με νέα ανακοίνωσή του, ο Δήμος Ελληνικού-0Αργυρούπολης υπερασπίζεται την αναγκαιότητα της υπογειοποίησης, υποστηρίζοντας ότι η λειτουργία της θα εξυπηρετεί όχι μόνο τις ανάγκες της επένδυσης της Lamda Development, αλλά και χιλιάδες κατοίκους και οδηγούς που μετακινούνται καθημερινά μεταξύ Πειραιά, Αλίμου, Ελληνικού, Γλυφάδας και Βουλιαγμένης. Μάλιστα, η δημοτική αρχή προειδοποιεί ότι η ανάθεση της συντήρησης ενός δημόσιου δρόμου σε ιδιώτη θα μπορούσε να ανοίξει τη συζήτηση ακόμη και για την επιβολή διοδίων, επικαλούμενη το μοντέλο λειτουργίας μεγάλων αυτοκινητοδρόμων, όπως η Αττική Οδός και η Ολυμπία Οδός.
Η παρέμβαση έρχεται ως απάντηση στην κοινή τοποθέτηση των δημάρχων Γλυφάδας, Γιώργου Παπανικολάου, και Αλίμου, Ανδρέα Κονδύλη, οι οποίοι θεωρούν ότι η υπογειοποίηση εξυπηρετεί πρωτίστως την επένδυση του Ελληνικού και, κατά συνέπεια, δεν θα πρέπει να μεταφερθεί στους φορολογουμένους η οικονομική επιβάρυνση για τη μελλοντική λειτουργία της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλούνται, το σχετικό κόστος θα ξεπερνά τα 2 εκατ. ευρώ ετησίως.
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, οι δύο δήμαρχοι αμφισβητούν κατά πόσο η σήραγγα θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την κυκλοφοριακή συμφόρηση στην παραλιακή λεωφόρο. Εκφράζουν την ανησυχία ότι τα προβλήματα που παρατηρούνται σήμερα στα συγκεκριμένα τμήματα της Ποσειδώνος ενδέχεται να μεταφερθούν στις εισόδους και τις εξόδους της νέας υποδομής, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ουρές οχημάτων ακόμη και μέσα στη σήραγγα. Παράλληλα, θέτουν ζητήματα οδικής ασφάλειας και ζητούν έναν συνολικότερο σχεδιασμό για τις κυκλοφοριακές ανάγκες της νότιας Αττικής.
Στην ίδια παρέμβαση συνδέουν την ενδεχόμενη παραλαβή του έργου από το Δημόσιο με την απόδοση της έκτασης του σημερινού παραλιακού δρόμου που θα καταργηθεί στο ελληνικό Δημόσιο, ώστε να δημιουργηθεί ένας συνεχής πεζόδρομος και ποδηλατόδρομος κατά μήκος της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Επιπλέον, επισημαίνουν ότι για άλλες κοινόχρηστες υποδομές της επένδυσης, όπως το Μητροπολιτικό Πάρκο και η διαχείριση απορριμμάτων, έχουν προβλεφθεί ειδικοί μηχανισμοί διαχείρισης και χρηματοδότησης.
Η απάντηση Κωνσταντάτου και η συζήτηση για τα διόδια
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Ελληνικού-Αργυρούπολης, Γιάννης Κωνσταντάτος, υποστηρίζει ότι η υπογειοποίηση αποτελεί έργο που έχει συμφωνηθεί από το 2016 και ότι η κατασκευή του από τον ιδιώτη δεν αναιρεί τον δημόσιο χαρακτήρα του δρόμου.
Σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, η παραλαβή της υποδομής από τον αρμόδιο δημόσιο φορέα αποτελεί τη λογική συνέχεια της ολοκλήρωσης ενός έργου που θα χρησιμοποιείται από το σύνολο των οδηγών και όχι αποκλειστικά από όσους θα επισκέπτονται τις νέες εγκαταστάσεις του Ελληνικού.
Ο δήμος χαρακτηρίζει παράδοξη την πρόταση να παραμείνει η ευθύνη συντήρησης στον ιδιώτη, θέτοντας το ερώτημα με ποιον τρόπο θα χρηματοδοτείται μακροπρόθεσμα η λειτουργία της σήραγγας. Στο πλαίσιο αυτό, επικαλείται το παράδειγμα των αυτοκινητοδρόμων που λειτουργούν με συμβάσεις παραχώρησης και διόδια. Ωστόσο, η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί επιχείρημα της δημοτικής αρχής και δεν σημαίνει ότι υπάρχει σχεδιασμός επιβολής διοδίων στην Ποσειδώνος.
Η θέση του δήμου είναι ότι οι νέοι δρόμοι που δημιουργούνται στην έκταση του Ελληνικού πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί και δημόσιοι, με την ευθύνη διαχείρισής τους να κατανέμεται στους αρμόδιους φορείς. Ειδική αναφορά γίνεται στον Φορέα Διαχείρισης Κοινοχρήστων του Ελληνικού, ο οποίος έχει συσταθεί για τη διαχείριση των κοινόχρηστων υποδομών της νέας ανάπτυξης.
Πώς θα λειτουργεί η νέα Ποσειδώνος με τις 12 λωρίδες
Η υπογειοποίηση της λεωφόρου Ποσειδώνος, σε μήκος περίπου 1,2 χιλιομέτρων, από την περιοχή της παραλίας Αλίμου έως τη μαρίνα του Αγίου Κοσμά, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οδικά έργα που συνοδεύουν την ανάπλαση.
Η νέα σήραγγα θα διαθέτει έξι λωρίδες κυκλοφορίας, τρεις ανά κατεύθυνση, και θα εξυπηρετεί τη διαμπερή κίνηση των οχημάτων από τον Πειραιά προς τη Βουλιαγμένη και αντίστροφα. Οι οδηγοί που δεν έχουν προορισμό τις εγκαταστάσεις ή το παραλιακό μέτωπο του Ελληνικού θα μπορούν να συνεχίζουν τη διαδρομή τους μέσω του υπόγειου τμήματος.
Παράλληλα, στην επιφάνεια θα δημιουργηθεί ένα νέο πλέγμα δρόμων για την εξυπηρέτηση των τοπικών μετακινήσεων. Σύμφωνα με τον δήμο Ελληνικού – Αργυρούπολης, η συνολική οδική οργάνωση στην παραλιακή ζώνη θα περιλαμβάνει 12 λωρίδες, συνυπολογίζοντας τη σήραγγα και τις επιφανειακές συνδέσεις. Οι τελευταίες θα επιτρέπουν την πρόσβαση προς τη μαρίνα, την παραλία του Αγίου Κοσμά και τις νέες γειτονιές του Κάτω Ελληνικού.
Ο διαχωρισμός της διαμπερούς κυκλοφορίας από τις τοπικές μετακινήσεις αποτελεί βασική επιδίωξη του σχεδιασμού, καθώς σήμερα οι διαφορετικές αυτές ροές οχημάτων συγκεντρώνονται στον ίδιο οδικό άξονα.
Ενδεικτικά, ο Γιάννης Κωνσταντάτος αναφέρει ότι η διαδρομή από το ύψος τού υπό κατασκευή συγκροτήματος Hard Rock έως τη Λεωφόρο Αλίμου μπορεί σήμερα να απαιτεί περίπου 40 λεπτά σε ώρες αιχμής. Η δημοτική αρχή εκτιμά ότι με τη λειτουργία της υπογειοποίησης ο χρόνος διέλευσης θα μειωθεί δραστικά, αν και η πραγματική επίδραση του έργου θα εξαρτηθεί από τα κυκλοφοριακά φορτία και τη λειτουργία των νέων κόμβων.
Οι 80 νέοι δρόμοι και οι συνδέσεις με τις γύρω περιοχές
Η υπογειοποίηση της Ποσειδώνος αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου οδικής αναδιοργάνωσης, το οποίο περιλαμβάνει την κατασκευή περίπου 80 νέων δρόμων μέσα στην έκταση του πρώην αεροδρομίου και τη δημιουργία οκτώ πυλών εισόδου.
Όπως παρουσίασε ο Γιάννης Κωνσταντάτος, κατά τον ετήσιο απολογισμό της δημοτικής αρχής, το νέο δίκτυο θα συνδέει τις υφιστάμενες γειτονιές του Ελληνικού και της Αργυρούπολης με την παραλία, ενώ θα δημιουργεί πρόσθετες διαδρομές προς τον Άλιμο και τη Γλυφάδα.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η προέκταση της οδού Νέας Σμύρνης προς την περιοχή της Αγίας Τριάδας. Στο συγκεκριμένο σημείο προβλέπεται νέος κυκλοφοριακός κόμβος, από τον οποίο οι οδηγοί θα μπορούν να κατευθύνονται προς τρεις διαφορετικές κατευθύνσεις: τον Άλιμο, τη Γλυφάδα και το παραλιακό μέτωπο.
Η παρέμβαση αυτή αναμένεται να δημιουργήσει μια επιπλέον πρόσβαση στη θάλασσα, περιορίζοντας την ανάγκη διέλευσης από τη Λεωφόρο Αλίμου, η οποία σήμερα συγκεντρώνει μεγάλο μέρος των μετακινήσεων.
Αντίστοιχα, νέες εγκάρσιες συνδέσεις με τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης θα επιτρέπουν την είσοδο στην έκταση της ανάπλασης από διαφορετικά σημεία, εξυπηρετώντας τις νέες κατοικίες, το Μητροπολιτικό Πάρκο, το Sports Park και τις εμπορικές εγκαταστάσεις.
Η δημοτική αρχή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι το εσωτερικό οδικό δίκτυο δεν θα λειτουργεί ως κλειστό σύστημα εξυπηρέτησης της επένδυσης, αλλά θα αποτελεί μέρος της συνολικής κυκλοφοριακής οργάνωσης της περιοχής.
Σήμερα, ένας κάτοικος της Αργυρούπολης ή του Ελληνικού που θέλει να φτάσει στην παραλία του Αγίου Κοσμά πρέπει να κινηθεί είτε μέσω της Λεωφόρου Αλίμου είτε περιμετρικά από τη Λεωφόρο Κωνσταντίνου Καραμανλή, κοντά στο Γκολφ της Γλυφάδας. Σύμφωνα με τον Δήμο, η διαδρομή μπορεί να απαιτεί τουλάχιστον 25 λεπτά, ανάλογα με την κυκλοφορία.
Με την ολοκλήρωση των νέων δρόμων, η δημοτική αρχή εκτιμά ότι οι κάτοικοι θα αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στην παραλία μέσα από την έκταση του Ελληνικού, χωρίς τις σημερινές μεγάλες παρακάμψεις.
Εκτός από τις οδικές συνδέσεις, προβλέπονται νέοι πεζόδρομοι και ποδηλατόδρομοι. Χαρακτηριστική είναι η διαδρομή μήκους περίπου δύο χιλιομέτρων από την περιοχή της πλατείας Ευσταθιάδη προς το παραλιακό μέτωπο, η οποία θα επιτρέπει τη μετακίνηση χωρίς αυτοκίνητο.
Στο προσκήνιο η Σήραγγα Ηλιούπολης
Η ανάπτυξη του νέου οδικού δικτύου στο Ελληνικό επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη υλοποίησης μεγαλύτερων κυκλοφοριακών έργων στη νότια Αθήνα, με σημαντικότερο τη Σήραγγα Ηλιούπολης. Πρόκειται για μια παρέμβαση που βρίσκεται εδώ και χρόνια στον σχεδιασμό, χωρίς να έχει εξασφαλιστεί οριστικά το χρηματοδοτικό μοντέλο που θα επιτρέψει την κατασκευή της.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η ένταξη του έργου σε υφιστάμενη σύμβαση παραχώρησης μέσω επέκτασής της, με το ενδιαφέρον να στρέφεται, μεταξύ άλλων, προς την Αττική Οδό.
Η συγκεκριμένη επιλογή παραμένει σε πρώιμο στάδιο και δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Η υλοποίησή της θα απαιτούσε οικονομική και τεχνική τεκμηρίωση, καθώς και συνεννόηση με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές, δεδομένου ότι η επέκταση μιας υφιστάμενης παραχώρησης πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των κανόνων ανταγωνισμού.
Η σημασία της Σήραγγας Ηλιούπολης συνδέεται άμεσα με τις πιέσεις που δέχεται ήδη η λεωφόρος Βουλιαγμένης, αλλά και με τις πρόσθετες μετακινήσεις που αναμένεται να δημιουργήσει η σταδιακή λειτουργία των νέων αναπτύξεων στο Ελληνικό.
Η ενοποίηση της πόλης με το παραλιακό μέτωπο
Πέρα από τη διαχείριση της κυκλοφορίας, η δημοτική αρχή Ελληνικού – Αργυρούπολης αντιμετωπίζει τις νέες υποδομές ως ευκαιρία για την πολεοδομική ενοποίηση της περιοχής.
Όπως επισημαίνει ο Γιάννης Κωνσταντάτος, ο Δήμος παραμένει ουσιαστικά χωρισμένος σε τρία τμήματα, εξαιτίας της λεωφόρου Βουλιαγμένης, της έκτασης του πρώην αεροδρομίου και της Λεωφόρου Ποσειδώνος. Πρόκειται για διαχωριστικά στοιχεία που επί περίπου οκτώ δεκαετίες περιόριζαν την άμεση πρόσβαση των κατοίκων στη θάλασσα.
Η δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου, του Sports Park, των νέων δρόμων και των πεζοδρομημένων διαδρομών αναμένεται, σύμφωνα με τον δήμο, να δημιουργήσει ένα συνεχές δίκτυο δημόσιων χώρων από τον Υμηττό μέχρι το παραλιακό μέτωπο.
Ωστόσο, η επιτυχία του συνολικού σχεδιασμού θα κριθεί όχι μόνο από την ολοκλήρωση των έργων, αλλά και από τον τρόπο λειτουργίας και διαχείρισής τους. Η διαφωνία για τη συντήρηση της Ποσειδώνος αναδεικνύει ήδη μια από τις βασικές εκκρεμότητες της επόμενης περιόδου: πώς θα κατανεμηθούν οι ευθύνες και οι δαπάνες για τις δημόσιες υποδομές που δημιουργούνται στο πλαίσιο της μεγαλύτερης αστικής ανάπλασης της χώρας.
Την ίδια στιγμή, η σταδιακή αύξηση των κατοίκων, των εργαζομένων και των επισκεπτών του Ελληνικού καθιστά αναγκαία την παράλληλη προώθηση των ευρύτερων συγκοινωνιακών παρεμβάσεων. Το ζητούμενο πλέον είναι το νέο οδικό δίκτυο να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις υφιστάμενες αρτηρίες και τις μελλοντικές υποδομές, ώστε η ανάπτυξη του Ελληνικού να μην οδηγήσει απλώς στη μετατόπιση της κυκλοφοριακής συμφόρησης από έναν δρόμο σε κάποιον άλλο.