Η Ελλάδα πληροί τις προϋποθέσεις ώστε μέχρι το 2030 να «υποδεχθεί» νέα κέντρα δεδομένων από 200 MW μέχρι 400-500 MW. Πρόκειται για υποδομές που αθροίζουν συνολικές επενδύσεις από 2 έως 5 δισ. ευρώ, με δεδομένο ότι οι σχετικές επενδύσεις ανέρχονται σε 10 εκατ. ευρώ ανά MW περίπου.
Οι δυνατότητες της χώρας μας να γίνει κόμβος δεδομένων θα αποτυπωθούν διεξοδικά στον εθνικό «οδικό χάρτη» που θα παρουσιάσουν την Παρασκευή, 13 Μαρτίου, τα Υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Περιβάλλοντος & Ενέργειας. Πρόκειται για μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε με τη συνδρομή του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ, αποτυπώνοντας τα υφιστάμενα δεδομένα και τις προοπτικές ανάπτυξης καινούριων data centers στη χώρα μας.
Επομένως, θα παραθέτει τις δυνατότητες κατασκευής νέων υποδομών σε όλη την επικράτεια, αξιοποιώντας μία ευρεία γκάμα παραμέτρων. Τέτοιες παράμετροι είναι οι χωροταξικοί περιορισμοί, ο διαθέσιμος ηλεκτρικός «χώρος», καθώς και τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα. Με βάση αυτούς τους παράγοντες, προκύπτει ότι η χώρα μας μπορεί να γίνει επενδυτικός «πόλος έλξης» – είναι ενδεικτικό ότι ο διαθέσιμος ηλεκτρικός «χώρος» επιτρέπει την εγκατάσταση έργων άνω των 3.000 MW.
Η ακτινογραφία ανά Περιφέρεια
Στην πλειονότητά τους, ωστόσο, αυτές οι επενδύσεις αναμένεται να «τρέξουν» εκτός Λεκανοπεδίου, στο οποίο τα περιθώρια για ανάπτυξη νέων υποδομών είναι περιορισμένα, λόγω των επενδύσεων που ήδη «τρέχουν» στην ανατολική Αττική. Αξίζει να σημειωθεί πως η γεωγραφική συγκέντρωση των data centers αποτελεί παγκόσμια τάση, αφού οι επενδυτές θέλουν τα έργα τους να βρίσκονται κοντά στους τηλεπικοινωνιακούς κόμβους.
Στην περίπτωση της χώρας μας, αυτή η τάση σημαίνει ότι είναι πλέον περιορισμένες οι δυνατότητες για ανάπτυξη καινούριων υποδομών στην Αττική, όπου το διαθέσιμο περιθώριο κινείται πλέον στα 250 MW.
Μόνη Περιφέρεια με ακόμη λιγότερο ηλεκτρικό «χώρο» είναι η Κρήτη, με 120 MW. Τις τρεις Περιφέρειες με τα μικρότερα περιθώρια εγκατάστασης συμπληρώνει η Πελοπόννησος με 310 MW. Στον αντίποδα, η Περιφέρεια με τον μεγαλύτερη διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» είναι η Δυτική Μακεδονία, με 720 MW.
Το «top 3» συμπληρώνουν η Θεσσαλία με 620 MW και η Κεντρική Μακεδονία – Θράκη με 520 MW. Η λογική είναι πως ο «κορμός» του ηλεκτρικού δικτύου (δίκτυο 400 kV υπερυψηλής τάσης) διαθέτει τη μεγαλύτερη δυνατότητα για σύνδεση κέντρων δεδομένων, με μικρότερα περιθώρια στην υψηλή τάση (150 kV) και ακόμη μικρότερα στη μέση τάση στο δίκτυο διανομής.
Κέντρα Δεδομένων με ευρεία γκάμα ισχύος
Τα υψηλά περιθώρια του «κορμού» εξηγούν γιατί, αν και η Αττική διαθέτει λίγο ηλεκτρικό «χώρο», υπάρχει περιοχή στο Λεκανοπέδιο στην οποία μπορεί να συνδεθεί data center ισχύος έως 100 MW. Γενικά, πάντως, οι Περιφέρειες με τον λιγότερο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» μπορούν να φιλοξενήσουν και τα μικρότερα data centers.
Ενδεικτικό είναι ότι η Κρήτη δεν μπορεί να «φιλοξενήσει» νέο κέντρο δεδομένων με ισχύ μεγαλύτερη από 30 MW. Επίσης, μόνο σε μία περιοχή της Πελοποννήσου μπορεί να συνδεθεί ένα mega data center ισχύος έως 100 MW, με τις υπόλοιπες περιοχές να μπορούν να «φιλοξενήσουν» έργα έως 30 MW.
Αντίθετα, στις Περιφέρειες με το μεγαλύτερο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» μπορούν να αναπτυχθούν τα μεγαλύτερη κέντρα δεδομένων. Έτσι, στη Δυτική Μακεδονία υπάρχει η δυνατότητα ανάπτυξης ενός έργο έως 300 MW, όπως και στη Θεσσαλία. Στην Κεντρική Μακεδονία – Θράκη, το μεγαλύτερο συμβατό έργο μπορεί να έχει ισχύ έως 150 MW.
Η περίπτωση των mega data centers
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι μέχρι αυτή τη στιγμή τα έργα που υλοποιούνται έχουν ισχύ που κινείται μέχρι τα 15 MW. Ο λόγος είναι πως κατά κανόνα αν και οι επενδυτές δεσμεύουν εξαρχής μεγαλύτερο ηλεκτρικό «χώρο» (π.χ. 50 MW), προχωρούν σε πρώτη φάση σε έργα μικρότερης ισχύος.
Όσον αφορά πάντως τα mega data centers, δηλαδή τις υποδομές ισχύος μεριών εκατοντάδων Μεγαβάτ, η λύση για την ηλεκτροδότησή τους είναι η εγκατάσταση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής «πίσω από τον μετρητή». Στην πράξη αυτό σημαίνει πως το δυναμικό θα πρέπει να ηλεκτροδοτεί απευθείας την υποδομή, χωρίς δηλαδή η ενέργεια να διακινείται μέσω του συστήματος μεταφοράς. Ο λόγος είναι πως σε αντίθετη περίπτωση θα υπάρχει υπερβολική επιβάρυνση των τοπικών δικτύων, με συνέπεια να χρειάζονται σημαντικά έργα αναβάθμισης. Παράλληλα, θα προκαλούνται ισχυρές ανατιμητικές πιέσεις στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, επιβαρύνοντας επομένως τους υπόλοιπους καταναλωτές.
Τη λογική του behind the meter θα ακολουθήσει η επένδυση της ΔΕΗ για το mega data center 300 MW στη Δυτική Μακεδονία – κάτι που σημαίνει μεταξύ άλλων πως με αυτό τον τρόπο το έργο δεν θα επηρεάσει τον διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο». Για αυτό τον λόγο, η ΔΕΗ θα επιστρατεύσει όχι μόνο ένα μέρος των ΑΠΕ που σχεδιάζει στην περιοχή, αλλά σχεδιάζει να μετατρέψει τη λιγνιτική μονάδα «Πτολεμαΐδα 5» σε σταθμό αερίου κλειστού κύκλου, ισχύος περίπου 500 MW.
Οι αιτήσεις
Σύμφωνα με παρουσίαση που είχε κάνει στέλεχος του ΑΔΜΗΕ σε συνέδριο στο τέλος του έτους, στον ΑΔΜΗΕ έχουν υποβληθεί 19 αιτήματα για έργα συνολικής ισχύος 1.189 MW περίπου. Από αυτά, έργα συνολικής ισχύος 315 MW έχουν ήδη λάβει οριστικές προσφορές σύνδεσης από τον Διαχειριστή, ενώ για ένα χαρτοφυλάκιο 873,5 MW βρίσκονται σε εξέλιξη οι μελέτες σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ.
Τα παραπάνω νούμερα πάντως δεν είναι εντελώς αντιπροσωπευτικά του επενδυτικού ενδιαφέροντος, καθώς κάποια αιτήματα υποβάλλονται διερευνητικά, χωρίς να προχωρούν σε διαδικασία σύναψης σύμβασης. Επίσης, ορισμένες φορές γίνονται παράλληλα αιτήματα για προσφορά σύνδεσης τόσο στον ΑΔΜΗΕ όσο και στον ΔΕΔΔΗΕ, ώστε να εξασφαλιστεί ταχύτερη διαδικασία σύνδεσης.
Σε κάθε περίπτωση, η λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος με την παρουσία data centers αποτελεί μία νέα πρόκληση, καθώς η γεωγραφική τους συγκέντρωση επιφέρει προβλήματα συμφόρησης του τοπικού δικτύου. Επίσης, τα κέντρα δεδομένων όχι μόνο χρειάζονται σταθερή και αδιάλειπτη τροφοδοσία, ενώ παράλληλα οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία τους δημιουργεί προβλήματα ευστάθειας.
Την ίδια στιγμή, η σύνδεσή τους είναι μια αρκετά περίπλοκη εξίσωση, καθώς θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλα τα τοπικά στοιχεία παραγωγής και κατανάλωσης του δικτύου. Είναι ενδεικτικό ότι, αν σε μία περιοχή προστεθούν μαζικά μπαταρίες, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες συμφόρησης αν γειτνιάζουν με ένα data center, καθώς μπορεί οι μονάδες αποθήκευσης και το κέντρο δεδομένων να βρεθούν να απορροφούν ενέργεια την ίδια στιγμή από το σύστημα.