Σε μια συγκυρία, όπου η ανεύρεση αξιοπρεπούς κατοικίας προς ενοικίαση, με λογικό μίσθωμα, μοιάζει με...σαφάρι στη ζούγκλα, οι ενοικιαστές- κυρίως οι νέοι- θα πρέπει να γνωρίζουν τα δικαιώματα αλλά και τις υποχρεώσεις τους.
Με φόντο τις πληροφορίες που αναφέρουν ότι τα νέα προγράμματα στέγασης (το νέο “Ανακαινίζω” και η χορήγηση κινήτρων για κατασκευή προσιτών κατοικιών) θα συνοδεύονται από την υποχρέωση “παγώματος” των ενοικίων αλλά και διοικητικό πλαφόν στο ύψος τους, ο οδηγός της ΠΟΜΙΔΑ για τις μισθώσεις κατοικιών αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Τα 6 δεδομένα
1. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: Η μίσθωση κύριας κατοικίας έχει τριετή ελάχιστη διάρκεια, υποχρεωτική και για τα δύο μέρη, ακόμα και αν έχει συμφωνηθεί βραχύτερος χρόνος. Συντόμευση της τριετίας επιτρέπεται μόνο με νεότερη συμβολαιογραφική πράξη, καταρτιζόμενη τουλάχιστον έξι μήνες μετά την έναρξη της μίσθωσης.
2. ΜΙΣΘΩΜΑ - ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΜΙΣΘΩΜΑΤΟΣ: Κάθε συμφωνία για το ύψος του μισθώματος αλλά και για την μετέπειτα σταδιακή αναπροσαρμογή του, που συμπεριλαμβάνεται στο μισθωτήριο νομικά είναι απολύτως έγκυρη, όμως σήμερα, η συμφωνία υψηλών ποσοστών αναπροσαρμογής δύσκολα τηρείται στην πράξη.
3. ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΕΤΙΑΣ: Στις περιπτώσεις που ο συμβατικός χρόνος ορίστηκε μικρότερος από την τριετία χωρίς να συμφωνηθεί ο τρόπος αναπροσαρμογής του ενοικίου για το υπόλοιπο διάστημα μέχρι τη συμπλήρωσή της, τότε το καταβαλλόμενο μίσθωμα μέχρι τη λήξη της τριετίας εκ του νόμου πρέπει να αναπροσαρμόζεται ετησίως όπως και στις επαγγελματικές μισθώσεις, ήτοι κατά ποσοστό ίσο με 75% της μεταβολής του δείκτη τιμών καταναλωτή.
4. ΧΡΗΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Στις παραπάνω ρυθμίσεις υπάγονται μόνο οι μισθώσεις στις οποίες το μίσθιο χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία του μισθωτή. Δεν υπάγονται στις διατάξεις αυτές οι μισθώσεις για δευτερεύουσα ή εξοχική κατοικία, ή προσωρινή διαμονή. Αν το μίσθιο χρησιμοποιείται για οικογενειακή στέγη, πρέπει κατά τη σύνταξή του να αναγράφεται το πλήρες ονοματεπώνυμο της/του συζύγου.
5. ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΛΟΓΩ ΛΗΞΗΣ: Μοναδική προϋπόθεση για την καταγγελία μίσθωσης κύριας κατοικίας από τον εκμισθωτή είναι η παρέλευση τριετίας από την έναρξή της. Καταγγελία για ιδιοκατοίκηση δεν υφίσταται πλέον. Νέα διάταξη προβλέπει ότι ο ιδιοκτήτης οφείλει να κοινοποιήσει εξώδικο στον ενοικιαστή 3 μήνες πριν λήξει η μίσθωση και να του δηλώσει ότι δεν θα ανανεώσει το μισθωτήριο. Εν συνεχεία, αν μετά την λήξη της μίσθωσης ο ενοικιαστής δεν έχει φύγει, ο ιδιοκτήτης έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για έκδοση διαταγής απόδοσης μισθίου. Η διαταγή απόδοσης μισθίου θα εκδίδεται από Δικηγόρο εντός 10, το πολύ, ημερών από την αίτηση και θα εκτελείται μέσα σε δύο μήνες από την κοινοποίηση στον ενοικιαστή.
6. ΜΗ ΠΛΗΡΩΜΗ ΜΙΣΘΩΜΑΤΟΣ: Ήδη έχει καθιερωθεί ταχεία διαδικασία έκδοσης δικαστικής «διαταγής απόδοσης μισθίου» χωρίς ακροαματική διαδικασία, αναβολές, μάρτυρες κλπ., εναντίον όσων ενοικιαστών αρνούνται να καταβάλουν τα μισθώματα, αφού πρώτα προσκληθούν με έγγραφη πρόσκληση του εκμισθωτή.
Οι ηλεκτρονικές πληρωμές
Πέρα από αυτά τα 6 βασικά σημεία, που πρέπει να γνωρίζουν οι ενοικιαστές, από την 1η Απριλίου ενεργοποιείται η υποχρέωση πληρωμής των ενοικίων ΜΟΝΟ μέσω τράπεζας. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, πρόβλημα δεν θα έχει μόνο ο ιδιοκτήτης αλλά και ο ενοικιαστής.
Ειδικότερα, η μη πλήρης συμμόρφωση έχει ως συνέπειες για μεν τους εκμισθωτές την απώλεια του αφορολογήτου 5% από τα μισθώματα, για δε τους ενοικιαστές την απώλεια όλων των επιδομάτων ενοικίου που δικαιούνται νόμιμα, μεταξύ των οποίων η ετήσια επιστροφή ενοικίου κάθε Νοέμβριο. Σημειωτέον, για τη διακρίβωση ενεργούς μίσθωσης- που είναι προϋπόθεση καταβολής επιστροφής ενοικίου- απαιτείται να έχει υποβληθεί δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας. Ενεργές θεωρούνται οι μισθώσεις ακόμα και αν έχει παρέλθει η διάρκειά τους, εφόσον δεν έχει υποβληθεί δήλωση λύσης της μίσθωσης.
Το επίδομα στέγασης
Το Επίδομα Στέγασης είναι προνοιακό πρόγραμμα και απευθύνεται σε νοικοκυριά που μισθώνουν την κύρια κατοικία τους. Λειτουργεί ως ενισχυτική παρέμβαση για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της στεγαστικής επισφάλειας νοικοκυριών χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος που επιβαρύνονται με το κόστος καταβολής ενοικίου και παρέχει 70 έως 210 ευρώ το μήνα, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.
Εισοδηματικά Κριτήρια: Το εισόδημα του νοικοκυριού δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, προσαυξανόμενο κατά 3.500 ευρώ για κάθε μέλος του νοικοκυριού. Στη μονογονεϊκή οικογένεια ορίζεται επιπλέον προσαύξηση 3.500 για το πρώτο ανήλικο μέλος του νοικοκυριού. Στο νοικοκυριό με απροστάτευτο/α τέκνο/α ορίζεται επιπλέον προσαύξηση για κάθε απροστάτευτο τέκνο. Το συνολικό εισόδημα δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 21.000 ευρώ ετησίως, ανεξαρτήτως της σύνθεσης του νοικοκυριού.
Περιουσιακά Κριτήρια: Η ακίνητη περιουσία για το μονοπρόσωπο νοικοκυριό δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 120.000€, προσαυξανόμενη κατά 15.000€ για κάθε πρόσθετο μέλος και έως του ανώτατου ποσού των 180.000€. Το συνολικό ύψος των καταθέσεων του νοικοκυριού ή / και η τρέχουσα αξία μετοχών, ομολόγων κτλ δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 7.000€ για το μονοπρόσωπο νοικοκυριό προσαυξανόμενο κατά 3.500 για κάθε μέλος και έως του ανώτατου ποσού των 21.000€. Αυτήν τη στιγμή, οι δικαιούχοι του επιδόματος στέγασης αγγίζουν τις 590 χιλιάδες, οι οποίοι μοιράζονται 340 εκ ευρώ.