Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να απέχει περίπου ένα έτος από την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του των τελευταίων μηνών.
- Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, όμως η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Περίπου 440 κιλά ουρανίου, ικανά για δέκα βόμβες, παραμένουν σε άγνωστη θέση, πιθανώς σε απρόσιτες υπόγειες εγκαταστάσεις.
- Η σταθερότητα των εκτιμήσεων οφείλεται στην επικέντρωση των αμερικανικών επιχειρήσεων σε συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες και όχι πρωτίστως πυρηνικές. Η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παραμένει, ωστόσο, βασικός στόχος των ΗΠΑ.
- Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Τραμπ για καταστροφή πυρηνικών εγκαταστάσεων, οι ειδικοί δυσκολεύονται να εκτιμήσουν τις πραγματικές δυνατότητες του Ιράν. Οι δολοφονίες επιστημόνων ενδέχεται να επηρέασαν την τεχνογνωσία, αλλά ο βαθμός δεν είναι σαφής.
- Η εξουδετέρωση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου είναι κρίσιμη για την καθυστέρηση του πυρηνικού προγράμματος. Εξετάζονται ακόμη και χερσαίες επιχειρήσεις για την κατάσχεση υλικού. Το Ιράν αρνείται πυρηνικές επιδιώξεις, αλλά η τεχνογνωσία παραμένει.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, το χρονικό διάστημα που θα χρειαζόταν η Τεχεράνη -εφόσον το αποφάσιζε- να αποκτήσει πυρηνική βόμβα δεν έχει αλλάξει σε σχέση με πριν από τις επιθέσεις που είχαν εξαπολύσει ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν τον Ιούνιο του 2025.
Οι εκτιμήσεις αυτές παραμένουν σταθερές, παρά τον πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με στόχο -μεταξύ άλλων- την αναχαίτιση των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν.
Τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και τα όριά τους
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έπληξαν σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, όπως αυτές σε Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν, προκαλώντας ζημιές ή καταστροφή μονάδων εμπλουτισμού ουρανίου. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ιράν διατηρεί ακόμη σημαντικά αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
O Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) δεν έχει καταφέρει να επιβεβαιώσει πού βρίσκονται περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ποσότητα που -εφόσον εμπλουτιστεί περαιτέρω- θα μπορούσε να επαρκεί για έως και δέκα πυρηνικές βόμβες.
«Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει όλο το πυρηνικό του υλικό εξ όσων γνωρίζουμε», σημείωσε ο Έρικ Μπρούερ, πρώην ανώτερος αναλυτής των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών. «Αυτό το υλικό πιθανότατα βρίσκεται σε βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις όπου τα αμερικανικά πυρομαχικά δεν μπορούν να φτάσουν».
Η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, εκ των βασικών στόχων των ΗΠΑ
Ένας βασικός λόγος για τη σταθερότητα των εκτιμήσεων φαίνεται να είναι η φύση των πρόσφατων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αν και το Ισραήλ στόχευσε ορισμένες πυρηνικές υποδομές της Τεχεράνης, οι αμερικανικές επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως σε συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, τη στρατιωτική βιομηχανία και την ηγεσία του Ιράν.
Ωστόσο, για την Ουάσιγκτον η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν είναι ένας από τους βασικούς στόχους. Όπως έχει δηλώσει ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ: «Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο, μέσω των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη».
Αλλά και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, έχει ξεκαθαρίσει ήδη από τις αρχές της σύγκρουσης ότι: «Δεν μπορεί ποτέ να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτός είναι ο στόχος αυτής της επιχείρησης».
Αβεβαιότητα για τις πραγματικές πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν
Η κυβέρνηση Τραμπ επιμένει ότι έχουν επιτευχθεί σημαντικοί στόχοι αναφορικά με τις πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης. Όπως υποστήριξε η Ολίβια Γουέιλς, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου: «Η επιχείρηση "Σφυρί του Μεσονυχτίου" κατέστρεψε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ η "Επική Οργή" αποδυνάμωσε περαιτέρω τη βιομηχανική του βάση που λειτουργούσε ως ασπίδα για τις πυρηνικές του επιδιώξεις».
Ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η ακριβής αποτίμηση των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν παραμένει δύσκολη. Οι δολοφονίες Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από το Ισραήλ ενδέχεται να έχουν επηρεάσει την τεχνογνωσία της χώρας, χωρίς όμως να είναι σαφές σε ποιο βαθμό.
«Όλοι συμφωνούν ότι η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία σίγουρα μπορεί να καταστραφεί», ανέφερε ο Ντέιβιντ Ολμπράιτ, πρώην επιθεωρητής του ΟΗΕ και επικεφαλής του «Institute for Science and International Security».
Το βασικό διακύβευμα
Η εξουδετέρωση ή απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου θεωρείται καθοριστική για την ουσιαστική καθυστέρηση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης. Στο τραπέζι βρίσκονται ακόμη και πιο ριψοκίνδυνα σενάρια, όπως χερσαίες επιχειρήσεις για την κατάσχεση του υλικού.
Το Ιράν συνεχίζει να αρνείται ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, ενώ οι διεθνείς υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι σχετικό πρόγραμμα είχε παγώσει ήδη από το 2003 - χωρίς όμως να έχει εξαλειφθεί πλήρως η σχετική τεχνογνωσία.