Ένα και μόνο μήνυμα, που κατέληγε στη φράση «Pásalo» («Προώθησέ το»), φαίνεται πως ήταν αρκετό για να κινητοποιήσει χιλιάδες νέους μετανάστες στο βόρειο Μαρόκο και να οδηγήσει στη μεγαλύτερη μεταναστευτική πίεση που έχει δεχθεί η ισπανική Θέουτα από το 2021.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της ισπανικής ABC, οι πρώτες έρευνες της ισπανικής αστυνομίας δείχνουν ότι η μαζική εισβολή των περίπου 49.000 ατόμων -σύμφωνα με πηγές της Guardia Civil- στον θύλακο της Θέουτα οργανώθηκε κυρίως μέσω Instagram, WhatsApp και ιδιωτικών ομάδων ανταλλαγής μηνυμάτων, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχουν ενδείξεις ότι πίσω από τη συγκεκριμένη κινητοποίηση βρισκόταν κάποιο μεγάλο διεθνές κύκλωμα διακίνησης μεταναστών.
Οι αστυνομικές Aρχές εξετάζουν δεκάδες μαρτυρίες νεαρών Μαροκινών μεταναστών που κατάφεραν να περάσουν στη Θέουτα, οι οποίοι περιγράφουν ότι ενημερώνονταν μέσα από ομάδες στα κοινωνικά δίκτυα, όπου διακινούνταν συνεχώς οδηγίες για το πότε και από ποια σημεία θα επιχειρούσαν να περάσουν τα σύνορα.
Δείτε live εικόνα από τη Θέουτα:
Κοινό στοιχείο σχεδόν όλων των μηνυμάτων ήταν η προτροπή «Pásalo», δηλαδή «προώθησέ το», ώστε το κάλεσμα να διαδοθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Το σχέδιο οργανώθηκε μέσα από τα social media
Σύμφωνα με την ABC, τα μηνύματα διαδίδονταν μέσα σε λίγες ώρες σε ιδιωτικές ομάδες του WhatsApp, λογαριασμούς στο Instagram και μέσω συγκεκριμένων hashtags, τα οποία χρησιμοποιούνταν για να κοινοποιούνται σημεία συνάντησης των μεταναστών, ώρες συγκέντρωσης αλλά και οδηγίες για την αποφυγή των αστυνομικών ελέγχων.
Παράλληλα, οι ισπανικές Αρχές εξετάζουν τον ρόλο δημιουργών περιεχομένου και λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα που αναπαρήγαγαν παραπλανητικές πληροφορίες, υποστηρίζοντας ψευδώς ότι τα σύνορα είχαν ουσιαστικά ανοίξει ή ότι οι ισπανικές Αρχές δεν πραγματοποιούσαν επαναπροωθήσεις.
Οι πληροφορίες αυτές αναπαράχθηκαν μαζικά, δημιουργώντας ένα ισχυρό «φαινόμενο έλξης» για εκατοντάδες νέους επίδοξους μετανάστες που ήδη αναζητούσαν τρόπο να περάσουν στην Ευρώπη.
Το προηγούμενο του 2024
Οι εικόνες θυμίζουν έντονα όσα είχαν συμβεί τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν μέσω κοινωνικών δικτύων είχε οργανωθεί η λεγόμενη «Gran Convocatoria» («Μεγάλη Συγκέντρωση»), με σύνθημα «Quedamos el 15/9» («Ραντεβού στις 15 Σεπτεμβρίου»).
Τότε, οι μαροκινές Αρχές είχαν πραγματοποιήσει περισσότερες από 150 συλλήψεις σε διάφορες πόλεις της χώρας, ενώ δεκάδες άτομα καταδικάστηκαν για διακίνηση ψευδών ειδήσεων και υποκίνηση παράνομης μετανάστευσης μέσω Διαδικτύου.
Οι Ισπανοί αστυνομικοί θεωρούν ότι και η σημερινή κρίση παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά, με τη διαφορά ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και δεν έχει διαπιστωθεί μέχρι στιγμής οργανωμένη δράση μεγάλων κυκλωμάτων διακινητών.
Στους 18 οι νεκροί - Στρατός στη Θέουτα
Η μεταναστευτική κρίση, ωστόσο, συνεχίζει να εξελίσσεται με τραγικό τρόπο.
Τουλάχιστον 18 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να φτάσουν κολυμπώντας στη Θέουτα, ενώ εκατοντάδες ακόμη μετανάστες διασώθηκαν ή περισυνελέγησαν από τις ισπανικές και μαροκινές αρχές, ενώ στον θύλακο έχουν καταγραφεί και επεισόδια μεταξύ ντόπιων και μεταναστών.
Η κυβέρνηση της Ισπανίας αποφάσισε την ανάπτυξη μονάδων του Στρατού Ξηράς για την ενίσχυση της Guardia Civil, καθώς τα κέντρα υποδοχής έχουν ξεπεράσει τα όριά τους και οι τοπικές Αρχές κάνουν λόγο για κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα, η μοναδική λειτουργική συνοριακή διάβαση στον έτερο ισπανικό θύλακο της Μελίγια, αυτή της Μπένι Ενζάρ, έκλεισε προσωρινά μετά από νέα απόπειρα μαζικής εισόδου μεταναστών.
Πολιτικές αναταράξεις στην Ευρώπη
Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις και εκτός Ισπανίας.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, μεταβαίνει στη Θέουτα μαζί με τον υπουργό Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, προκειμένου να συντονίσουν τη διαχείριση της κατάστασης.
Την ίδια ώρα, η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, δήλωσε ότι εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο λήψης έκτακτων μέτρων σε σχέση με τη ζώνη Σένγκεν, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Μαδρίτης. Ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες κάλεσε τον Ιταλό πρέσβη για εξηγήσεις, κατηγορώντας τη Ρώμη ότι εργαλειοποιεί το μεταναστευτικό.
Γιατί χιλιάδες νέοι εγκαταλείπουν το Μαρόκο
Πίσω από τις εικόνες της μαζικής εξόδου, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Μαρόκο βλέπουν μια βαθύτερη κοινωνική κρίση.
Όπως επισημαίνει στην «El País» η υπεύθυνη Μετανάστευσης της Μαροκινής Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (AMDH), χιλιάδες νέοι εγκαταλείπουν τη χώρα εξαιτίας της ανεργίας, της οικονομικής αβεβαιότητας και της έλλειψης προοπτικών.
Σύμφωνα με την ίδια, περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο νέοι ηλικίας 15 έως 25 ετών δεν εργάζονται ούτε σπουδάζουν, ενώ η εικόνα της νεαρής Φάραχ να πανηγυρίζει, κάνοντας το σήμα της νίκης μόλις έφτασε στη Θέουτα, έγινε σύμβολο της απελπισίας μιας ολόκληρης γενιάς που βλέπει τη μετανάστευση ως τη μοναδική διέξοδο.
Την ίδια στιγμή, ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία περιορίζει τις άμεσες επαναπροωθήσεις όσων φτάνουν κολυμπώντας στη Θέουτα και στη Μελίγια, λειτούργησε ως επιπλέον κίνητρο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενισχύοντας το κύμα των αναχωρήσεων.
Οι ισπανικές και οι μαροκινές Αρχές συνεχίζουν τις έρευνες για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η μαζική κινητοποίηση, εξετάζοντας εάν πίσω από το viral μήνυμα «Pásalo» κρύβονται συντονισμένες ομάδες ή εάν πρόκειται για μια αυθόρμητη κινητοποίηση που διογκώθηκε μέσα από τη δύναμη των κοινωνικών δικτύων. Το βέβαιο είναι ότι το νέο αυτό μοντέλο οργάνωσης μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων προκαλεί έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές Αρχές, καθώς μπορεί να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την πρόληψη ανάλογων μεταναστευτικών κυμάτων στο μέλλον.