Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε στη διαμόρφωση μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με τη Ρωσία, μετά τη λήξη της συνθήκης New START, της τελευταίας εναπομείνασας συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ των δύο χωρών.
Η εκπνοή της συνθήκης εντείνει τις ανησυχίες για ένα νέο κύκλο πυρηνικού ανταγωνισμού, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, λίγες ώρες μετά τη λήξη της συμφωνίας, ο Τραμπ χαρακτήρισε τη New START μια συμφωνία που προήλθε από «κακή διαπραγμάτευση» και υποστήριξε ότι «παραβιάζεται κατάφωρα». Όπως ανέφερε, αντί για παράταση της υπάρχουσας συνθήκης, οι ΗΠΑ θα πρέπει να εργαστούν για «μια νέα, βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη συμφωνία που θα αντέξει στον χρόνο».
Ο Τραμπ απέρριψε πρόταση Πούτιν για μονοετή παράταση της NewSTART
Η τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου ήρθε ως απάντηση στην πρόταση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για μονοετή παράταση της συνθήκης.
Η New START, που υπεγράφη το 2010 από τους τότε προέδρους των ΗΠΑ και της Ρωσίας, Μπαράκ Ομπάμα και Ντμίτρι Μεντβέντεφ αντίστοιχα, προέβλεπε ανώτατο όριο 1.550 ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών για κάθε πλευρά, καθώς και 700 φορείς εκτόξευσης, όπως πύραυλοι, βομβαρδιστικά και υποβρύχια.
Η συμφωνία είχε αρχική διάρκεια 10 ετών και παρατάθηκε για πέντε ακόμη το 2021, έπειτα από συμφωνία του Πούτιν με τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, η Ρωσία ανέστειλε τη συμμετοχή της το 2023, διακόπτοντας επιθεωρήσεις και ανταλλαγές πληροφοριών μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία.
Στάση ΗΠΑ, Ρωσίας και ο ρόλος της Κίνας
Ο Τραμπ δεν διευκρίνισε ποιες χώρες θα συμμετείχαν σε μια νέα συνθήκη. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ δήλωσε ότι οι συνομιλίες με τη Ρωσία θα συνεχιστούν, ενώ επανέλαβε ότι δεν υπάρχει προσωρινή συμφωνία για τήρηση των όρων της New START μετά τη λήξη της.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η Κίνα με το ταχέως αναπτυσσόμενο πυρηνικό της οπλοστάσιο θα πρέπει να συμμετέχει σε οποιαδήποτε νέα συμφωνία. Τη θέση αυτή επανέλαβε και ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μάρκο Ρούμπιο. Το Πεκίνο, ωστόσο, απορρίπτει το ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό του οπλοστάσιο δεν είναι συγκρίσιμο με εκείνο των ΗΠΑ και της Ρωσίας.
Από τη ρωσική πλευρά, το υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι οι δύο χώρες «δεν δεσμεύονται πλέον από υποχρεώσεις» στο πλαίσιο της συνθήκης, αλλά άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικών και διπλωματικών πρωτοβουλιών για τη σταθεροποίηση της στρατηγικής κατάστασης. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Μόσχα λυπάται για τη λήξη της συνθήκης και θα ανταποκριθεί σε διάλογο εφόσον υπάρξει «εποικοδομητική» στάση από την Ουάσινγκτον.
Επανεκκίνηση στρατιωτικού διαλόγου ΗΠΑ – Ρωσίας
Παρά τη λήξη του New START, ΗΠΑ και Ρωσία συμφώνησαν στην επανέναρξη στρατιωτικών επαφών υψηλού επιπέδου. Σύμφωνα με τη Διοίκηση Ευρώπης του αμερικανικού στρατού, η εξέλιξη ακολούθησε συνάντηση ανώτερων αξιωματούχων των δύο πλευρών στο Άμπου Ντάμπι, στο περιθώριο συνομιλιών για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι στρατιωτικές επαφές είχαν ανασταλεί το 2021, λίγο πριν από τη ρωσική εισβολή. Όπως τονίζεται σε ανακοίνωση των ΗΠΑ, η διατήρηση διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων θεωρείται κρίσιμη για τη διαφάνεια, την αποκλιμάκωση και τη διεθνή ασφάλεια.